Alibaba đã xuất xưởng 470.000 chip AI, thừa nhận còn thua đối thủ nhưng đặt cược vào chiến lược “tự tối ưu toàn ngăn xếp”

Trong cuộc gọi công bố kết quả kinh doanh quý III năm tài chính 2026, CEO Ngô Vĩnh Minh của Alibaba cho biết mảng thiết kế chip T-Head đã xuất xưởng 470.000 chip AI. AI chip là bộ xử lý chuyên dụng cho các tác vụ trí tuệ nhân tạo như huấn luyện và suy luận mô hình, thường được tối ưu tốt hơn CPU truyền thống cho khối lượng tính toán song song rất lớn. Alibaba không nói rõ con số này thuộc riêng mẫu chip nào, nhưng công ty hiện đã phát triển nhiều dòng phục vụ AI, gồm XuanTie C908, TH1520 cho edge AI và Pingtouge Zhenwu 810E.

Trong số các sản phẩm kể trên, Zhenwu 810E là cái tên được thị trường theo dõi sát nhất sau khi ra mắt vào tháng 1. Giới quan sát cho rằng con chip này có thể cạnh tranh với Nvidia H20, một phiên bản bị giới hạn hiệu năng của kiến trúc Hopper nhằm đáp ứng các quy định xuất khẩu. Kiến trúc chip, hiểu đơn giản, là nền tảng thiết kế cốt lõi quyết định cách bộ xử lý vận hành và xử lý dữ liệu. Dù vậy, Alibaba thẳng thắn thừa nhận 810E vẫn chưa thể so kè với các bộ tăng tốc AI hàng đầu từ Nvidia hay AMD. Bộ tăng tốc AI, hay accelerator, là loại phần cứng chuyên tăng tốc các phép toán ma trận và vector vốn rất phổ biến trong mô hình học máy.

Điểm đáng chú ý nhất không nằm ở số lượng chip xuất xưởng, mà ở cách Alibaba muốn cạnh tranh. Lãnh đạo công ty cho biết chip nội bộ vẫn còn thua sản phẩm nước ngoài ở nhiều khía cạnh, nên hướng đi là “co-design” sâu hơn với hạ tầng đám mây Alibaba Cloud và mô hình Qwen. Co-design, hay đồng thiết kế, là cách phát triển phần cứng và phần mềm song song để chúng khớp với nhau tốt hơn, thay vì làm riêng lẻ. Alibaba tin rằng khi chip, nền tảng cloud và mô hình ngôn ngữ lớn Qwen được tối ưu như một hệ thống thống nhất, khoảng cách hiệu năng thuần túy có thể trở nên kém quan trọng hơn so với yếu tố chi phí trên mỗi tác vụ.

Theo Alibaba, việc tự phát triển chip còn mang ý nghĩa chiến lược là bảo đảm nguồn cung năng lực tính toán AI. Năng lực tính toán, hay AI compute, là tài nguyên phần cứng cần để huấn luyện và vận hành mô hình AI ở quy mô lớn. Đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm tại Trung Quốc khi Mỹ tiếp tục áp đặt các lệnh hạn chế xuất khẩu với các bộ tăng tốc tiên tiến. Trong bối cảnh đó, sở hữu chip “cây nhà lá vườn” giúp Alibaba giảm phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài, ngay cả khi hiệu năng chưa đạt đỉnh như các đối thủ Mỹ.

Công ty cũng cho rằng kiểm soát toàn bộ “stack” công nghệ sẽ giúp hạ chi phí inferencing, tức chi phí suy luận khi mô hình AI đã được huấn luyện và bắt đầu trả lời câu hỏi, tạo nội dung hoặc xử lý yêu cầu thực tế của người dùng. Đây là phần chi phí ngày càng quan trọng vì nhiều doanh nghiệp hiện không chỉ huấn luyện mô hình mà còn phải vận hành chúng liên tục trên quy mô lớn. Nếu Alibaba giảm được giá thành suy luận, Alibaba Cloud có thể cải thiện biên lợi nhuận khi nhu cầu dịch vụ AI tăng mạnh.

Alibaba Cloud ghi nhận doanh thu quý tăng 36% so với cùng kỳ, đạt 6,2 tỷ USD. Đây là tốc độ tăng trưởng nổi bật nếu đặt cạnh bức tranh chung của tập đoàn, nơi doanh thu toàn công ty chỉ tăng 2%, lên 40,7 tỷ USD. Ban lãnh đạo cho biết nếu không bán bớt một số mảng kinh doanh, mức tăng có thể đạt 9%. Trong khi thương mại điện tử nội địa và logistics vẫn đóng góp gần một nửa doanh thu, điện toán đám mây hiện là mảng hiếm hoi tăng tốc đủ mạnh để trở thành trụ cột mới.

Alibaba dự báo có thể đạt 100 tỷ USD doanh thu thường niên từ cloud và AI trong vòng 5 năm tới, tăng mạnh từ quy mô hiện vào khoảng 25 tỷ USD. Một trong những tín hiệu mà công ty dùng để củng cố niềm tin là mức tiêu thụ token trên nền tảng model studio đã tăng gấp 6 lần chỉ trong 6 tháng. Token là đơn vị dữ liệu nhỏ mà mô hình ngôn ngữ xử lý, có thể là một từ, một phần của từ hoặc một ký tự tùy hệ thống. Khi lượng token tiêu thụ tăng, điều đó thường phản ánh người dùng đang gọi mô hình AI nhiều hơn, từ đó kéo theo nhu cầu lớn hơn về hạ tầng tính toán.

CEO Alibaba cho rằng thị trường còn rộng hơn nhiều khi các “agent” dựa trên mô hình AI bắt đầu đảm nhận công việc phổ thông trong doanh nghiệp. AI agent có thể hiểu là phần mềm có khả năng tự động thực hiện chuỗi nhiệm vụ như tìm thông tin, phân tích dữ liệu, viết báo cáo hoặc tương tác với hệ thống khác thay cho con người. Nếu xu hướng này bùng nổ, ngân sách công nghệ của doanh nghiệp dành cho cloud và phần mềm có thể tăng mạnh, mở rộng đáng kể thị trường mục tiêu mà Alibaba Cloud đang nhắm tới.

Bên cạnh câu chuyện sản phẩm, Alibaba cũng lên tiếng về đồn đoán xoay quanh khả năng tách T-Head thành công ty riêng. Theo ban lãnh đạo, tập đoàn không loại trừ khả năng niêm yết hoặc đưa đơn vị này ra hoạt động độc lập trong tương lai, nhưng hiện chưa có mốc thời gian cụ thể. Điều đó cho thấy T-Head vẫn đang được xem là tài sản chiến lược, đặc biệt khi chip nội bộ ngày càng gắn chặt với tham vọng xây dựng hệ sinh thái AI tự chủ của Alibaba.

Điều Alibaba vừa thừa nhận cũng là điều hiếm thấy trong ngành bán dẫn: chip của họ hiện chưa bằng đối thủ. Nhưng thay vì chạy đua trực diện về hiệu năng đỉnh, tập đoàn Trung Quốc đang chọn một hướng thực dụng hơn: tích hợp chặt chip, hạ tầng đám mây, mô hình Qwen và dịch vụ AI để tạo ra giá trị sử dụng tốt hơn trên mỗi đồng chi phí. Nếu chiến lược này thành công, Alibaba có thể không cần sở hữu con chip nhanh nhất thị trường, mà vẫn đủ sức cạnh tranh nhờ một hệ sinh thái được tối ưu từ đầu đến cuối.