Cổ phiếu hãng nhớ lao dốc dù AI vẫn bùng nổ: Google không phải “thủ phạm” khiến nhu cầu DRAM giảm

Sau nhiều tháng giá bộ nhớ tăng mạnh, thị trường công nghệ đang chứng kiến một nhịp điều chỉnh đáng chú ý. Một số nhà bán lẻ trực tuyến đã bắt đầu ghi nhận giá RAM phổ thông giảm nhẹ, trong khi cổ phiếu của các hãng sản xuất bộ nhớ như Micron, Western Digital và SanDisk đồng loạt đi xuống. Trước đó, chi phí bộ nhớ leo thang đã tác động rộng khắp ngành: nhà sản xuất máy chủ phải báo giá theo kiểu “ước lượng”, doanh số PC và Panel PC, màn hình cảm ứng HMI chịu sức ép, còn nhiều hãng công nghệ buộc phải điều chỉnh kế hoạch sản phẩm vì thiếu chip nhớ.

Nguyên nhân cốt lõi của đợt tăng giá trước đó đến từ làn sóng đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Các hệ thống AI hiện đại, đặc biệt là máy chủ dùng GPU, cần lượng bộ nhớ rất lớn, nhất là HBM hay high-bandwidth memory — loại bộ nhớ băng thông cao, được thiết kế để truyền dữ liệu cực nhanh giữa chip xử lý và bộ nhớ. Vì HBM có biên lợi nhuận tốt hơn, các nhà sản xuất ưu tiên công suất cho dòng sản phẩm này, khiến nguồn cung các loại bộ nhớ khác như DRAM truyền thống bị siết lại. DRAM là dạng bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động, thành phần cốt lõi trong máy tính, điện thoại và máy chủ.

Tâm lý lo ngại của nhà đầu tư tăng lên sau khi Google giới thiệu TurboQuant, một công nghệ nén dữ liệu mới nhằm giảm mức tiêu tốn bộ nhớ trong các tác vụ AI. Theo mô tả của Google, TurboQuant tối ưu bài toán vector quantization — kỹ thuật lượng tử hóa vector, tức cách biểu diễn dữ liệu hoặc tham số mô hình dưới dạng gọn hơn để tiết kiệm bộ nhớ và tăng tốc xử lý. Công ty cho biết công nghệ này còn có thể giảm nhu cầu bộ nhớ cho key-value cache ít nhất 6 lần. Key-value cache là vùng nhớ tạm lưu các cặp dữ liệu “khóa-giá trị” giúp mô hình ngôn ngữ phản hồi nhanh hơn khi xử lý chuỗi ngữ cảnh dài.

Dù vậy, việc quy kết TurboQuant là nguyên nhân khiến cổ phiếu nhóm bộ nhớ giảm bị xem là quá đơn giản. Theo hãng phân tích TrendForce, công nghệ này nhiều khả năng sẽ làm giảm chi phí triển khai AI thay vì làm suy yếu nhu cầu bộ nhớ. Khi AI rẻ hơn để vận hành, doanh nghiệp có thể mở rộng nhiều ứng dụng hơn, đặc biệt là các mô hình xử lý long-context — tức ngữ cảnh dài hơn, cho phép AI ghi nhớ và phân tích nhiều thông tin hơn trong một phiên làm việc — và các hệ thống multi-agent, nơi nhiều tác tử AI phối hợp giải quyết nhiệm vụ. Kết quả là tổng nhu cầu đối với HBM, DRAM và cả flash memory, tức bộ nhớ lưu trữ không mất dữ liệu khi tắt nguồn, có thể còn tăng mạnh hơn.

TrendForce cũng cho rằng các cải tiến như TurboQuant sẽ đặc biệt thúc đẩy inferencing, tức giai đoạn mô hình AI đưa ra câu trả lời hoặc dự đoán sau khi đã được huấn luyện. Nếu chi phí inferencing giảm, AI sẽ dễ được triển khai không chỉ trong trung tâm dữ liệu đám mây mà còn ở edge, hay điện toán biên — nơi tác vụ được xử lý gần người dùng hoặc thiết bị đầu cuối hơn để giảm độ trễ. Điều này có thể mở đường cho nhiều sản phẩm mới, từ robot tự hành đến xe thông minh, vốn đều cần dung lượng RAM lớn để xử lý dữ liệu theo thời gian thực.

Nếu AI vẫn tiếp tục mở rộng, vì sao giới đầu tư lại bán ra cổ phiếu ngành bộ nhớ? Một lời giải thích hợp lý hơn nằm ở chuỗi cung ứng. Xung đột tại Vịnh Ba Tư đang làm dấy lên lo ngại về nguồn cung helium, loại khí hiếm nhưng rất quan trọng trong sản xuất chất bán dẫn. Helium được sử dụng trong nhiều công đoạn chế tạo chip nhờ đặc tính ổn định và hỗ trợ môi trường siêu sạch. Nếu nguồn cung helium bị gián đoạn, các hãng bán dẫn có thể không sản xuất được lượng RAM như kế hoạch, kéo theo nguy cơ doanh thu và lợi nhuận tương lai thấp hơn kỳ vọng.

Diễn biến giá cổ phiếu gần đây vì thế có thể phản ánh mối lo về khả năng cung ứng hơn là dự báo nhu cầu lao dốc. Trong bối cảnh AI vẫn hút mạnh vốn đầu tư, các công nghệ tiết kiệm bộ nhớ như TurboQuant nhiều khả năng sẽ đóng vai trò chất xúc tác cho thị trường, giúp AI rẻ hơn, phổ biến hơn và cuối cùng lại tiêu thụ nhiều bộ nhớ hơn trên quy mô toàn cầu. Nói cách khác, bài toán của ngành hiện nay không hẳn là thiếu người mua RAM, mà là liệu chuỗi cung ứng có đủ sức theo kịp cơn khát bộ nhớ của kỷ nguyên AI hay không.