Apple mở rộng chương trình sản xuất tại Mỹ, nhưng iPhone vẫn chưa thể “Made in USA”

Apple vừa mở rộng American Manufacturing Program (AMP) – chương trình hỗ trợ sản xuất trong nước của hãng – bằng cách bổ sung thêm nhiều đối tác mới tại Mỹ. Theo thông tin được xác nhận, Bosch, Cirrus Logic, TDK và Qnity Electronics sẽ tham gia sản xuất một số linh kiện cho thiết bị Apple ngay trên lãnh thổ Mỹ. Apple dự kiến chi 400 triệu USD cho nhóm đối tác AMP mới này đến năm 2030. AMP về cơ bản là sáng kiến nhằm thúc đẩy chuỗi cung ứng nội địa, tức mạng lưới các công ty cung cấp linh kiện, vật liệu và công nghệ cho sản phẩm cuối cùng.

Dù mở rộng sản xuất tại Mỹ, Apple vẫn chưa đưa khâu lắp ráp iPhone cuối cùng về nước. Thay vào đó, các linh kiện được sản xuất tại Mỹ sẽ tiếp tục được chuyển sang các nhà máy ở Ấn Độ và Trung Quốc để hoàn thiện thiết bị. Điều này cho thấy khoảng cách rất lớn giữa việc sản xuất một vài bộ phận và việc xây dựng một chiếc iPhone hoàn chỉnh tại Mỹ. Trong ngành điện tử, “lắp ráp cuối” là công đoạn tích hợp hàng trăm linh kiện thành sản phẩm thương mại hoàn chỉnh, đòi hỏi hệ sinh thái nhà cung ứng dày đặc, nhân lực được đào tạo chuyên sâu và chi phí vận hành tối ưu.

Theo kế hoạch, TDK sẽ sản xuất cảm biến camera iPhone tại Mỹ. Cảm biến là linh kiện giúp thiết bị ghi nhận dữ liệu vật lý như hình ảnh, chuyển động hoặc vị trí. Trong khi đó, TSMC sẽ sản xuất các mạch tích hợp cho cảm biến của Apple theo đơn đặt hàng từ Bosch tại cơ sở ở bang Washington. “Mạch tích hợp” hay integrated circuit là vi mạch chứa nhiều linh kiện điện tử siêu nhỏ trên một đế bán dẫn, đóng vai trò như bộ não xử lý cho nhiều chức năng trong thiết bị. Các chip này sẽ phục vụ các tính năng như phát hiện va chạm, theo dõi vận động và đo độ cao. Cirrus Logic cũng sẽ hợp tác với GlobalFoundries để phát triển công nghệ quy trình bán dẫn mới cho phần cứng Face ID – hệ thống nhận diện khuôn mặt 3D của Apple. Còn Qnity Electronics sẽ cung cấp vật liệu và công nghệ cần thiết cho sản xuất bán dẫn và điện tử tiên tiến.

Các linh kiện liên quan đế AI như: GPU, Vision AI, máy quét mã vạch AI hay Bảng giá điện tử AI sẽ đều được sản xuất tại mỹ.

Một chi tiết đáng chú ý là Cirrus Logic được nhắc đến như một công ty chip “fabless”. Đây là thuật ngữ chỉ những doanh nghiệp thiết kế chip nhưng không sở hữu nhà máy chế tạo wafer – tấm bán dẫn nền dùng để sản xuất chip. Thay vì tự sản xuất, họ thuê các xưởng đúc chip chuyên biệt như GlobalFoundries hoặc TSMC. Mô hình này rất phổ biến trong ngành bán dẫn hiện đại vì giúp công ty tập trung vào thiết kế và giảm chi phí đầu tư nhà máy, vốn có thể lên tới hàng chục tỷ USD.

Việc bổ sung đối tác AMP nằm trong cam kết rộng hơn của Apple: chi 600 tỷ USD cho hoạt động sản xuất tại Mỹ trước khi thập kỷ này kết thúc. Trước đó, hãng đã công bố các kế hoạch sản xuất máy chủ, chip và Mac Mini tại Mỹ. Tuy nhiên, iPhone – sản phẩm biểu tượng và cũng là tâm điểm trong các tranh luận chính trị về sản xuất nội địa – tiếp tục vắng mặt. Apple từ lâu cho rằng việc sản xuất iPhone hoàn toàn tại Mỹ là không thực tế do chi phí cao, chuỗi cung ứng quá phức tạp và nhu cầu đào tạo lực lượng lao động ở quy mô lớn. Nói cách khác, vấn đề không chỉ là dựng nhà máy, mà là tái tạo cả một hệ sinh thái công nghiệp đã hình thành nhiều năm ở châu Á.

Động thái mới của Apple được xem là một phần nỗ lực xoa dịu áp lực từ chính quyền Tổng thống Donald Trump, vốn nhiều lần kêu gọi đưa hoạt động sản xuất iPhone về Mỹ. Mục tiêu của Apple dường như là tăng tỷ lệ nội địa hóa ở một số khâu để giảm nguy cơ bị áp thuế quan – tức các loại thuế đánh lên hàng hóa nhập khẩu. Tuy nhiên, vì iPhone vẫn không được lắp ráp tại Mỹ, những thỏa thuận mới khó có thể được xem là bước ngoặt lớn về mặt chính trị. Chúng giúp Apple củng cố hiện diện sản xuất tại Mỹ, nhưng chưa đủ để biến khẩu hiệu “iPhone sản xuất tại Mỹ” thành hiện thực.

Ở góc độ công nghệ và công nghiệp, việc Apple kéo thêm nhà cung ứng vào Mỹ vẫn là tín hiệu đáng chú ý. Nó cho thấy hãng đang từng bước dịch chuyển một số mắt xích quan trọng như cảm biến, vật liệu bán dẫn và công nghệ quy trình chip về gần thị trường nội địa hơn. “Công nghệ quy trình bán dẫn” là tập hợp các kỹ thuật chế tạo chip ở kích thước siêu nhỏ, quyết định hiệu năng và mức tiêu thụ điện của linh kiện. Dù vậy, bức tranh tổng thể vẫn không thay đổi nhiều: Apple đang Mỹ hóa một phần chuỗi cung ứng, chứ chưa Mỹ hóa chiếc iPhone hoàn chỉnh. Với tốc độ hiện tại, giấc mơ về một chiếc iPhone thực sự được sản xuất trọn vẹn tại Mỹ vẫn còn ở khá xa.