Khủng hoảng bộ nhớ và lưu trữ kéo lùi thị trường PC Mỹ, máy giá rẻ chịu đòn nặng nhất trong năm 2026

Theo dự báo mới từ Omdia, công ty nghiên cứu thị trường công nghệ, lượng PC xuất xưởng tại Mỹ trong năm 2026 sẽ giảm 13%, xuống còn khoảng 61,9 triệu máy. Nguyên nhân chính đến từ cuộc khủng hoảng nguồn cung bộ nhớ và thiết bị lưu trữ vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Omdia cho rằng giá bộ nhớ và lưu trữ đã tăng ít nhất 60% ngay trong quý 1/2026, nối tiếp đà tăng mạnh 40 đến 70% của năm trước. Với thị trường PC, “xuất xưởng” là số máy được các hãng đưa ra kênh phân phối và bán lẻ, phản ánh sức khỏe chuỗi cung ứng và nhu cầu thị trường.

Phân khúc PC giá rẻ đang chịu tác động rõ rệt nhất. Omdia dự báo các mẫu máy có giá dưới 500 USD sẽ sụt tới 35% sản lượng trong năm nay, còn nhóm 500 đến 699 USD có thể giảm khoảng 20%. Lý do là trên các dòng máy giá thấp, chi phí bộ nhớ và lưu trữ chiếm tỷ trọng lớn hơn trong tổng giá thành linh kiện, còn gọi là bill of materials, tức tổng chi phí cấu thành một sản phẩm. Khi giá DRAM và NAND tăng mạnh, các hãng khó giữ được mức giá đủ hấp dẫn với người mua nhạy cảm về chi phí.

Tình trạng thiếu hụt hiện tập trung vào các linh kiện cốt lõi như DRAM, loại bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên dùng để máy tính xử lý dữ liệu tạm thời, và NAND flash, công nghệ lưu trữ không mất dữ liệu khi tắt nguồn, thường dùng trong SSD, thẻ nhớ và thiết bị di động. Nguồn cung flash silicon, tức các chip nhớ nền tảng làm từ vật liệu bán dẫn, đang bị dồn ưu tiên cho SSD doanh nghiệp phục vụ máy chủ AI. SSD là ổ lưu trữ thể rắn có tốc độ cao hơn ổ cứng truyền thống, còn máy chủ AI là hệ thống chuyên xử lý các mô hình trí tuệ nhân tạo vốn tiêu thụ lượng bộ nhớ rất lớn. Điều này khiến các sản phẩm phổ thông như PC giá rẻ, thẻ nhớ và Chromebook bị lép vế trong cuộc cạnh tranh nguồn hàng.

Một dấu hiệu cho thấy áp lực nguồn cung đã trở nên nghiêm trọng là Sony buộc phải ngừng nhận đơn đặt hàng với các dòng thẻ nhớ CFexpress và SD. CFexpress là chuẩn thẻ nhớ tốc độ cao thường dùng cho máy ảnh chuyên nghiệp và quay video độ phân giải lớn, còn SD là chuẩn thẻ nhớ phổ biến hơn trên nhiều thiết bị điện tử. Việc Sony không mua đủ chip nhớ cần thiết cho thấy các nhà sản xuất đang ưu tiên phân bổ linh kiện cho những mảng lợi nhuận cao hơn. Omdia và các nguồn trong ngành cho rằng nếu đà thiếu hụt kéo dài, các hãng PC quy mô nhỏ cũng có thể rơi vào tình trạng tương tự, đặc biệt với nguồn DRAM.

Để cải thiện nguồn cung, Samsung Electronics và SK hynix được cho là đang tăng đầu tư vào các nhà máy wafer fabrication tại Trung Quốc. Wafer fabrication plant, hay fab, là nhà máy sản xuất chip bán dẫn trên các tấm wafer silicon. SK hynix hiện có cơ sở tại Vô Tích đóng góp hơn 30% tổng sản lượng DRAM, trong khi nhà máy tại Đại Liên sản xuất NAND flash. Với Samsung, cơ sở ở Tây An là nhà máy chip nhớ đặt ngoài Hàn Quốc duy nhất của hãng và được cho là chiếm khoảng 40% sản lượng NAND. Tuy nhiên, xây dựng một fab mới có thể mất tới 5 năm, nên việc tối ưu và mở rộng nhà máy hiện hữu là cách phản ứng nhanh hơn, dù có thể vẫn không đủ sớm để tạo khác biệt rõ rệt ngay trong năm 2026.

Không chỉ phân khúc giá rẻ, nhiều nhóm khách hàng lớn cũng đang suy yếu. Omdia dự báo thị trường giáo dục sẽ giảm ít nhất 35% trong năm nay do đặc biệt nhạy cảm với biến động giá. Đây cũng là khu vực phụ thuộc nhiều vào ChromeOS, hệ điều hành nhẹ của Google thường xuất hiện trên Chromebook, và nền tảng này được dự báo sẽ giảm 27,6% trong năm 2026. Bên cạnh đó, lượng PC tiêu dùng có thể giảm 12,4%, trong khi khối thương mại giảm 9,2% và khu vực công giảm 5,5%. Điều này cho thấy tác động của khủng hoảng bộ nhớ đã lan rộng vượt xa nhóm khách hàng cá nhân.

Việc chính sách giá thay đổi ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến việc mua sắm thay đổi thiết bị. Vì thế hiện nay nhiều người dùng đã chuyển sang các dòng máy tính Mini PC giá rẻ, Màn hình cảm ứng HMI công nghiệp để thay thế cho các dòng máy phổ biến trên thị trường trước đó.

Thị trường từng có tín hiệu phục hồi trong quý 4/2025 sau hai quý giảm liên tiếp so với cùng kỳ, một phần nhờ các tổ chức đẩy nhanh nâng cấp lên Windows 11 trước thời điểm Windows 10 hết hỗ trợ. Khi một hệ điều hành “hết hỗ trợ”, nhà phát triển sẽ ngừng cung cấp bản vá bảo mật và cập nhật kỹ thuật, buộc doanh nghiệp phải thay mới hoặc nâng cấp thiết bị để giảm rủi ro an ninh mạng. Tuy nhiên, Omdia cho rằng cú hích này chỉ mang tính tạm thời. Bước sang 2026, biên lợi nhuận mỏng và mức độ ưu tiên phân bổ linh kiện thấp sẽ tiếp tục siết chặt thị trường phổ thông, đặc biệt gây sức ép lên các nhà sản xuất nhỏ.

Theo kịch bản hiện tại, thị trường PC Mỹ có thể nhích lên nhẹ trong năm 2027, nhưng phải tới 2029 mới trở lại quy mô của năm 2025. Một điểm đáng chú ý là không phải mọi phân khúc đều giảm như nhau: Omdia cho rằng nhóm máy giá từ 700 đến 1.099 USD có thể tăng nhẹ, trong khi phân khúc cao cấp trên 1.500 USD vẫn giảm 12%. Điều này phản ánh sự phân hóa rõ rệt của thị trường: nhóm tầm trung có thể hưởng lợi nhờ người mua dịch chuyển khỏi máy siêu rẻ, còn phân khúc cao cấp vẫn chịu áp lực do nhu cầu doanh nghiệp và người dùng chuyên nghiệp chững lại. Trong bối cảnh AI tiếp tục “ngốn” bộ nhớ cho hạ tầng máy chủ, cuộc cạnh tranh linh kiện giữa trung tâm dữ liệu và thiết bị cá nhân có thể còn kéo dài.