SoftBank đặt cược lớn vào pin lưu trữ để nuôi cơn khát điện của trung tâm dữ liệu AI

SoftBank đang chính thức bước vào lĩnh vực pin cho trung tâm dữ liệu, với kế hoạch sản xuất ở quy mô gigawatt-hour mỗi năm nhằm đáp ứng nhu cầu điện ngày càng khổng lồ của hạ tầng AI. Gigawatt-hour, hay GWh, là đơn vị đo dung lượng năng lượng ở quy mô rất lớn, thường dùng cho nhà máy điện hoặc hệ thống lưu trữ công nghiệp. Trước mắt, tập đoàn công nghệ Nhật Bản sẽ triển khai các hệ thống pin này tại chính các trang trại máy chủ AI của mình, sau đó mới mở rộng ra thị trường bên ngoài. Công ty kỳ vọng có thể bắt đầu sản xuất hàng loạt vào năm tài chính 2027 và hướng tới doanh thu 100 tỷ yên mỗi năm vào 2030.

Để hiện thực hóa tham vọng này, SoftBank đang hợp tác với hai doanh nghiệp Hàn Quốc là Cosmos Lab và DeltaX. Cosmos Lab phát triển pin kẽm-halogen, một công nghệ sử dụng nước tinh khiết làm chất điện phân. Chất điện phân là môi trường giúp ion di chuyển giữa hai cực của pin khi sạc và xả. Việc dùng nước thay cho các dung môi dễ cháy giúp loại pin này có ưu thế lớn về an toàn, giảm nguy cơ bắt lửa vốn là điểm yếu nổi tiếng của pin lithium-ion. Trong khi đó, DeltaX chuyên thiết kế và sản xuất BESS, viết tắt của Battery Energy Storage System, tức hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin dùng để tích điện và cấp điện cho tòa nhà, nhà máy hoặc thậm chí cả lưới điện.

Địa điểm trung tâm của kế hoạch mới là nhà máy màn hình LCD cũ của Sharp tại Sakai, Osaka, nơi SoftBank từng mua quyền sử dụng để chuyển đổi thành trung tâm dữ liệu phục vụ các tác nhân AI phát triển cùng OpenAI. Tác nhân AI, hay AI agent, là các hệ thống phần mềm có thể tự động thực hiện nhiệm vụ thay người dùng, thay vì chỉ trả lời câu hỏi như chatbot thông thường. Giờ đây, khu vực này sẽ được nâng cấp thành một cụm công nghiệp tích hợp cả trung tâm dữ liệu lẫn nhà máy pin. SoftBank gọi đây là hạt nhân cho AX Factory, tức trung tâm vận hành datacenter và sản xuất phần cứng hạ tầng AI, đồng thời là GX Factory, cơ sở sản xuất pin thế hệ mới, tấm pin mặt trời và các sản phẩm liên quan đến chuyển đổi xanh.

Theo kế hoạch, các hệ thống pin sản xuất tại GX Factory sẽ được lắp đặt trước tiên trong các phòng máy chủ của SoftBank. Sau đó, công ty muốn bán chúng cho các ứng dụng điện lưới tại Nhật Bản, cũng như cho nhà máy và các cơ sở công nghiệp khác, trước khi đưa công nghệ ra thị trường toàn cầu trong trung hạn. Tài liệu thuyết trình của hãng cho thấy các hệ thống BESS thương mại và công nghiệp sẽ có dung lượng từ 140 kWh đến 560 kWh, còn các phiên bản quy mô lớn hoặc cấp lưới điện sẽ đạt từ 2.240 kWh đến 5.380 kWh. kWh, hay kilowatt-hour, là đơn vị đo lượng điện tiêu thụ hoặc lưu trữ; ví dụ một thiết bị 1 kW chạy trong 1 giờ sẽ dùng 1 kWh điện.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là DeltaX được cho là đã phát triển BESS có mật độ lưu trữ vượt 5 MWh trong một container thương mại tiêu chuẩn dài 20 feet. MWh, hay megawatt-hour, lớn hơn kWh gấp 1.000 lần và thường được dùng để mô tả hệ thống lưu trữ điện cỡ lớn. Nói cách khác, SoftBank đang nhắm tới các khối pin có thể đóng gói gọn trong container vận chuyển nhưng đủ sức cấp điện cho hạ tầng lớn. Công ty cho biết cách DeltaX sắp xếp và kết nối các cell pin, tức các đơn vị pin nhỏ cấu thành cả hệ thống, giúp tối ưu hiệu năng. Khi kết hợp với cell pin thế hệ mới của Cosmos Lab, khả năng lưu trữ còn có thể tiếp tục được cải thiện.

SoftBank mô tả các cell pin mới là pin sáng tạo, sử dụng vật liệu nền halogen cho cực dương và kẽm cho cực âm. Trong ngữ cảnh pin, cực dương và cực âm là hai điện cực tham gia vào phản ứng điện hóa để tạo ra dòng điện. Theo hãng, cấu trúc này mang lại đặc tính sạc-xả với mức thất thoát năng lượng thấp, đồng thời đạt hiệu suất tương đương pin lithium-ion hiện nay. Điều đó đặc biệt quan trọng với trung tâm dữ liệu AI, nơi điện năng không chỉ cần lớn mà còn phải được chuyển đổi và lưu trữ hiệu quả để tránh lãng phí chi phí vận hành.

Việc dùng nước tinh khiết làm chất điện phân giúp loại pin mới của SoftBank được quảng bá là vốn dĩ an toàn hơn, khó cháy nổ hơn pin lithium-ion. Với các trung tâm dữ liệu AI, đây không phải chi tiết nhỏ. Các cụm máy chủ AI tiêu thụ điện cực lớn, tỏa nhiệt cao và thường yêu cầu hệ thống nguồn dự phòng đáng tin cậy. Nếu pin lưu trữ vừa có hiệu suất tốt vừa giảm rủi ro cháy nổ, SoftBank có thể tạo ra lợi thế rõ rệt trong cuộc đua xây dựng hạ tầng AI quy mô lớn.

Thương vụ pin chỉ là một phần trong chiến lược AI rộng lớn hơn của SoftBank. Tập đoàn này từng đặt mục tiêu rót 22,5 tỷ USD vào OpenAI, công ty đứng sau các mô hình ngôn ngữ lớn hay LLM. LLM, viết tắt của Large Language Model, là loại AI được huấn luyện trên lượng dữ liệu văn bản khổng lồ để hiểu và tạo ngôn ngữ tự nhiên. Gần đây, SoftBank cũng công bố kế hoạch xây dựng khu trung tâm dữ liệu công suất 10 GW tại bang Ohio trên quỹ đất của Bộ Năng lượng Mỹ. GW, hay gigawatt, là đơn vị công suất cực lớn, cho thấy quy mô điện năng mà dự án này sẽ cần. Bên cạnh đó, SoftBank còn nắm cổ phần chi phối tại Arm, công ty thiết kế chip vừa giới thiệu bộ xử lý trung tâm dữ liệu mang thương hiệu Arm nhắm đến AI, đồng thời sở hữu Ampere Computing, nhà sản xuất chip máy chủ dựa trên kiến trúc Arm.

Dù kế hoạch rất tham vọng, một chi tiết quan trọng vẫn chưa được công bố: SoftBank sẽ chi bao nhiêu tiền để khởi động toàn bộ dự án. Đại diện công ty hiện từ chối bình luận về mức đầu tư ban đầu. Tuy vậy, với quy mô sản xuất tính bằng GWh, mục tiêu doanh thu hàng trăm triệu USD và tham vọng tích hợp trực tiếp vào các siêu trung tâm dữ liệu AI, có thể thấy SoftBank đang xem pin lưu trữ không chỉ là thiết bị phụ trợ, mà là nền tảng chiến lược cho làn sóng hạ tầng AI tiếp theo.