Microsoft thử khôi phục những tính năng quen thuộc trên Windows 11: thanh tác vụ lại có thể di chuyển, nhưng vẫn còn nhiều góc cạnh thô ráp

Microsoft đang tung ra một bản dựng thử nghiệm mới của Windows 11, đánh dấu bước đi đầu tiên trong nỗ lực “sửa” hệ điều hành này sau nhiều năm bị người dùng phàn nàn vì cắt bỏ các tính năng quen thuộc. Điểm đáng chú ý nhất là thanh tác vụ, hay taskbar — dải công cụ thường nằm ở cạnh dưới màn hình để chứa nút Start, ứng dụng đang mở và khu vực thông báo — nay đã có thể được di chuyển lên trên, xuống dưới, sang trái hoặc sang phải màn hình. Đây là một khả năng từng rất quen thuộc trên các phiên bản Windows cũ nhưng lại biến mất khi Windows 11 ra mắt.

Hiện các thay đổi này mới xuất hiện trong kênh Experimental của chương trình Windows Insider. Windows Insider là chương trình cho phép người dùng trải nghiệm sớm các bản cập nhật chưa phát hành chính thức, còn kênh Experimental là nhánh thử nghiệm rất sớm, nơi Microsoft đưa ra các ý tưởng mới nhưng độ ổn định chưa được đảm bảo. Nói cách khác, đây chưa phải bản cập nhật sẵn sàng cho số đông, mà là bản xem trước dành cho những người chấp nhận rủi ro để thử tính năng mới và gửi phản hồi.

Ngoài việc đổi vị trí taskbar, Microsoft còn cho phép căn chỉnh biểu tượng phù hợp với từng cạnh màn hình. Các cửa sổ bật nổi, còn gọi là flyout — ví dụ như bảng Start hoặc Search — cũng sẽ xuất hiện tương ứng với vị trí mới của thanh tác vụ thay vì cố định như trước. Đáng chú ý, tùy chọn “never combine” đã trở lại. Đây là chế độ không gộp các cửa sổ của cùng một ứng dụng vào chung một biểu tượng, mà hiển thị từng cửa sổ dưới dạng nút riêng có nhãn, giúp người dùng dễ phân biệt khi mở nhiều tài liệu hoặc nhiều cửa sổ trình duyệt cùng lúc.

Việc đặt taskbar ở bên trái hoặc bên phải có thể giải phóng thêm không gian theo chiều dọc ở cạnh dưới màn hình. Điều này đặc biệt hữu ích với những người thường xuyên viết mã, soạn thảo văn bản dài hoặc làm việc trên màn hình nhỏ, nơi từng pixel đều quan trọng. Microsoft cũng bổ sung tùy chọn thu nhỏ taskbar bằng các nút nhỏ hơn, một cải tiến đơn giản nhưng có giá trị thực tế rõ rệt đối với laptop hoặc thiết bị có độ phân giải hạn chế.

Không chỉ taskbar, menu Start — bảng khởi chạy ứng dụng trung tâm của Windows — cũng được Microsoft nới quyền kiểm soát cho người dùng. Nếu trước đây kích thước menu Start do hệ thống tự quyết định, bản thử nghiệm mới cho phép chọn kích thước Small hoặc Large. Các lựa chọn này sẽ được giữ nguyên ngay cả khi thay đổi màn hình hiển thị. Công ty cũng đang đơn giản hóa cách quản lý các khu vực trong Start menu, phần gợi ý nội dung và thêm tùy chọn ẩn ảnh hồ sơ người dùng, một chi tiết nhỏ nhưng hữu ích trong các buổi thuyết trình khi người dùng không muốn thông tin cá nhân bất ngờ xuất hiện trên màn hình lớn.

Dù mang lại cảm giác Windows 11 đang quay về với những gì người dùng từng yêu thích, bản dựng này vẫn còn nhiều thiếu sót. Chế độ auto-hide — tính năng tự động ẩn taskbar khi không sử dụng để tăng diện tích hiển thị — hiện chưa hoạt động với các vị trí thay thế ngoài cạnh dưới. Hộp Search trong một số trường hợp mới chỉ hiện dưới dạng biểu tượng tìm kiếm thay vì ô tìm kiếm đầy đủ. Microsoft cũng cho biết vẫn đang cân nhắc các khả năng như đặt vị trí taskbar khác nhau trên từng màn hình trong hệ thống đa màn hình và hỗ trợ kéo-thả, tức drag-and-drop, thao tác dùng chuột kéo tệp hoặc biểu tượng từ nơi này sang nơi khác. Một số thành phần như thông báo thậm chí còn chưa phản ứng đúng với vị trí mới của taskbar, cho thấy quá trình hoàn thiện vẫn còn dài.

Theo Diego Baca, Giám đốc Thiết kế Windows, taskbar trên Windows 11 đã được “hiện đại hóa” để hỗ trợ hoạt ảnh tốt hơn, nhiều trạng thái hơn và các tính năng mới, vì vậy Microsoft không thể tái sử dụng mã nguồn cũ. Trong phát triển phần mềm, mã nguồn cũ thường được gọi là legacy code — những đoạn mã được viết từ các phiên bản trước, có thể khó bảo trì nhưng vẫn chứa nhiều logic đã hoạt động ổn định qua thời gian. Lập luận của Microsoft là việc xây dựng lại từ đầu khiến một số tính năng cũ không thể mang sang ngay lập tức. Tuy nhiên, với nhiều người dùng, đây vẫn là lời giải thích khó thuyết phục, bởi những gì công ty đang đưa trở lại hôm nay thực chất là các khả năng từng tồn tại và hoạt động tốt trên Windows từ nhiều năm trước.

Bản cập nhật mới cho thấy Microsoft đang nghiêm túc hơn trong nỗ lực giành lại cảm tình của cộng đồng sau khi Windows 11 bị chỉ trích vì đánh đổi tính quen thuộc lấy thiết kế mới. Dù vậy, cảm giác chung vẫn là hãng đang mất nhiều năm để phát minh lại những gì vốn đã hiệu quả. Trong bối cảnh các tin đồn về Windows 12 ngày càng xuất hiện nhiều hơn, việc Microsoft tái triển khai các tính năng cũ trên Windows 11 có thể được xem như một động thái vá lại niềm tin trước khi bước sang thế hệ tiếp theo. Muộn còn hơn không, nhưng rõ ràng người dùng sẽ chờ xem liệu các thay đổi này có sớm trở thành trải nghiệm hoàn chỉnh hay chỉ dừng ở mức lời hứa trong các bản thử nghiệm.