Ofcom: Mạng di động trên tàu hỏa tại Anh gây thất vọng lớn, 83% bài kiểm tra không đạt ngưỡng trải nghiệm tốt

Cơ quan quản lý viễn thông Anh Ofcom vừa công bố một báo cáo đáng chú ý về chất lượng mạng di động trên các tuyến tàu hỏa tại Anh, Scotland và Wales. Theo đó, trong 24 đoạn tuyến đường sắt được kiểm tra, có tới 83% trường hợp không đạt ngưỡng mà cơ quan này gọi là “Good Performance” – tức mức hiệu năng đủ tốt để hành khách có thể sử dụng internet một cách mượt mà. Không chỉ mạng di động, Wi‑Fi trên tàu cũng cho kết quả rất kém khi chỉ hoạt động tốt khoảng 1% thời gian thử nghiệm.

Ofcom định nghĩa “Good Performance” là kết nối có tốc độ tải xuống tối thiểu 5 Mbit/s, tải lên ít nhất 1,5 Mbit/s và độ trễ không quá 50 mili giây. Tốc độ tải xuống và tải lên cho biết khả năng nhận và gửi dữ liệu, còn độ trễ, hay latency, là khoảng thời gian dữ liệu đi từ thiết bị tới mạng và quay trở lại. Độ trễ càng thấp thì phản hồi càng nhanh, đặc biệt quan trọng với các tác vụ như lướt web, gọi video hay xem nội dung trực tuyến. Theo Ofcom, mức này đáng lẽ phải đủ để hành khách xem video hoặc duyệt web mà không cảm thấy chậm rõ rệt.

Trong số các nhà mạng được kiểm tra, EE là đơn vị có kết quả tốt nhất, nhưng ngay cả mạng này cũng chỉ đạt ngưỡng “Good Performance” trong chưa đến một nửa thời gian hành trình. Ba nhà mạng còn lại là Three, O2 và Vodafone chỉ đạt mức này trong khoảng 17% đến 21% số chuyến đi. Điều đó cho thấy ngay cả nhà cung cấp tốt nhất cũng chưa thể mang lại trải nghiệm ổn định cho người dùng khi di chuyển bằng tàu hỏa.

Một phát hiện đáng chú ý trong báo cáo là nguyên nhân chính khiến nhiều bài kiểm tra thất bại không hẳn do tốc độ tải xuống hoặc tải lên quá thấp, mà là do độ trễ quá cao. Nói cách khác, ngay cả khi băng thông – tức dung lượng truyền dữ liệu của đường truyền – đủ dùng, phản hồi mạng vẫn chậm đến mức trải nghiệm thực tế bị ảnh hưởng. Đây là yếu tố thường bị người dùng bỏ qua, nhưng lại là nguyên nhân khiến việc mở trang web, xem video hay dùng ứng dụng trên tàu trở nên khó chịu.

Ofcom cho biết tín hiệu di động dọc theo các hành lang đường sắt thường yếu hơn mong đợi, và vấn đề còn trầm trọng hơn do cấu trúc của một số toa tàu có thể làm suy hao sóng vô tuyến. Hiện tượng suy hao này có nghĩa là tín hiệu bị giảm cường độ khi đi qua vật liệu như kính, kim loại hoặc thân vỏ toa tàu. Ngoài ra, các tuyến liên tỉnh và khu vực nông thôn thường có ít trạm phát sóng hơn khu vực đô thị, khiến hành khách trên những chặng này dễ gặp tình trạng mất sóng hoặc tốc độ không ổn định. Các yếu tố như đường hầm, đoạn đường cắt sâu và việc tàu chạy ở tốc độ hơn 100 dặm/giờ cũng làm bài toán duy trì kết nối trở nên khó hơn nhiều.

Báo cáo cũng đi sâu vào công nghệ mạng mà các nhà mạng đang triển khai trên các tuyến đường sắt. EE được đánh giá có hệ thống 5G tiên tiến nhất trong nghiên cứu khi lưu lượng mẫu được phân bổ khá đều giữa 4G, 5G Standalone và 5G Non‑Standalone. Trong đó, 5G Standalone, hay 5G SA, là phiên bản 5G “thuần” sử dụng lõi mạng 5G hoàn chỉnh, giúp cải thiện độ trễ, hiệu suất và khả năng hỗ trợ dịch vụ thế hệ mới. Ngược lại, 5G Non‑Standalone, viết tắt là 5G NSA, là mô hình 5G vẫn dựa một phần vào hạ tầng lõi của 4G, nên thường dễ triển khai hơn nhưng không khai thác hết tiềm năng của 5G. Three vẫn chủ yếu dựa vào 4G trên các hành lang đường sắt, với 68% mẫu đo thuộc về 4G, 32% là 5G NSA và không ghi nhận 5G SA trong quá trình khảo sát. Vodafone và O2 có vị trí trung gian giữa hai thái cực này.

Một chi tiết đáng chú ý là dù Vodafone và Three đang chia sẻ hạ tầng mạng trong quá trình sáp nhập, người dùng Three tại thời điểm khảo sát vẫn chưa thể sử dụng 5G SA của Vodafone. Điều này cho thấy việc hợp nhất hạ tầng viễn thông không tự động mang lại lợi ích tức thì cho khách hàng, đặc biệt khi còn liên quan đến cấu hình kỹ thuật, quyền truy cập mạng và lộ trình tích hợp hệ thống.

Nếu mạng di động gây thất vọng, Wi‑Fi trên tàu còn cho thấy bức tranh ảm đạm hơn. Ofcom cho biết chỉ có South Western Railway cung cấp được dịch vụ đủ ý nghĩa trong một thử nghiệm công nghệ sử dụng millimeter‑wave, hay sóng milimet. Đây là dải tần số vô tuyến rất cao, có thể truyền dữ liệu nhanh nhưng thường yêu cầu hạ tầng dày đặc và dễ bị ảnh hưởng bởi vật cản. Trong phần lớn trường hợp còn lại, Wi‑Fi trên tàu bị giới hạn tốc độ quá mạnh, với một số tuyến chỉ cho khoảng 1 Mbit/s, khiến hành khách khó có thể đạt trải nghiệm tốt. Hệ thống này cũng thường dùng các chuẩn cũ như Wi‑Fi 4 hoặc Wi‑Fi 5, vốn thua kém các thế hệ mới hơn về hiệu suất, độ ổn định và khả năng phục vụ nhiều thiết bị cùng lúc.

Theo dữ liệu khảo sát, các tuyến có hiệu năng tốt nhất gồm chặng London Victoria đến East Croydon ở phía nam thủ đô và tuyến London đến Bristol, nhưng kết quả này chủ yếu ghi nhận với người dùng EE. Dù vậy, các điểm sáng riêng lẻ chưa đủ để thay đổi thực tế rằng trải nghiệm kết nối trên tàu ở Anh vẫn biến động mạnh tùy tuyến đường, nhà khai thác và thời điểm trong ngày.

Kết luận của Ofcom khá rõ ràng: kết nối trên tàu hiện chưa đáp ứng được kỳ vọng của hành khách hiện đại. Để cải thiện tình hình, cần có sự phối hợp giữa các nhà mạng di động, công ty vận hành tàu hỏa, đơn vị hạ tầng và cơ quan quản lý nhà nước. Nói cách khác, đây không phải vấn đề mà một bên có thể tự giải quyết. Natalie Black, Giám đốc phụ trách Hạ tầng và Kết nối của Ofcom, nhấn mạnh rằng người dân hoàn toàn có lý khi kỳ vọng vào một kết nối đáng tin cậy, và để đạt được điều đó sẽ cần một nỗ lực phối hợp ở quy mô toàn quốc. Cơ quan này hiện đang tiếp nhận ý kiến phản hồi từ các bên liên quan đến hết ngày 29/7.

Theo Kester Mann, Giám đốc mảng người tiêu dùng và kết nối tại CCS Insight, việc mang lại kết nối di động ổn định trên tàu là nhiệm vụ cực kỳ phức tạp. Thiết bị của hành khách phải liên tục chuyển đổi giữa nhiều cột phát sóng và thành phần hạ tầng mạng khác nhau khi đoàn tàu di chuyển ở tốc độ cao. Quá trình chuyển giao kết nối này, thường gọi là handover, nếu không được tối ưu tốt sẽ dẫn đến rớt mạng, tăng độ trễ hoặc giảm tốc độ. Khi cộng thêm các đoạn đường hầm, khu vực trũng và vùng nông thôn ít trạm phát, chất lượng dịch vụ rất dễ xuống thấp. Đây là lý do vì sao dù 5G đang được mở rộng, trải nghiệm thực tế trên tàu vẫn chưa theo kịp kỳ vọng của người dùng.