Cảnh sát London bắt tay Apple để siết thị trường điện thoại ăn cắp, mở rộng cuộc chiến chống nạn giật máy

Cảnh sát Thủ đô London (Met Police) và Apple đã thiết lập một thỏa thuận chia sẻ thông tin nhằm làm suy yếu thị trường tiêu thụ điện thoại bị đánh cắp tại London. Trọng tâm của hợp tác này là trao đổi các mã định danh thiết bị bị mất cắp, tức những thông tin nhận diện riêng của từng máy như số serial hoặc các mã kỹ thuật khác, để theo dõi xem thiết bị đó có xuất hiện trở lại trên mạng di động hay không. Khi một chiếc điện thoại bị lấy cắp được kích hoạt lại và kết nối mạng, Apple có thể nắm được tín hiệu tái hoạt động, còn cảnh sát có dữ liệu do nạn nhân cung cấp. Việc ghép hai nguồn thông tin này giúp cơ quan điều tra hiểu rõ hơn thiết bị đang ở đâu, được sử dụng như thế nào và mạng lưới tội phạm nào đứng phía sau.

Thông điệp của Met Police rất rõ ràng: nếu điện thoại bị đánh cắp không thể kích hoạt lại hoặc không thể sử dụng bình thường, giá trị bán lại của chúng sẽ giảm mạnh, từ đó động cơ trộm cắp cũng suy yếu. Đây là cách tiếp cận đánh thẳng vào mô hình kinh doanh của các băng nhóm, thay vì chỉ xử lý từng vụ việc riêng lẻ. Theo cảnh sát London, tại khu West End, nơi từng là điểm nóng của loại tội phạm này, số vụ trộm điện thoại đã giảm 50% nhờ các đợt trấn áp có mục tiêu. Tuy nhiên, nhà chức trách cho rằng biện pháp tuần tra và bắt giữ thôi là chưa đủ, bởi thị trường tiêu thụ thiết bị đánh cắp mang tính xuyên biên giới và được tiếp sức bởi khả năng kích hoạt lại máy.

Thỏa thuận mới xuất hiện sau nhiều tháng sức ép từ giới lập pháp Anh đối với cả cảnh sát lẫn các tập đoàn công nghệ. Trước đó, các nghị sĩ đã đặt câu hỏi vì sao những hãng như Apple chưa triển khai mạnh hơn các biện pháp như khóa máy qua đám mây hoặc khóa thiết bị gắn với IMEI. IMEI, viết tắt của International Mobile Equipment Identity, là mã nhận dạng duy nhất của điện thoại trên mạng di động; về lý thuyết, nếu gắn chặt khóa bảo mật với IMEI, một thiết bị bị trộm có thể bị vô hiệu hóa hiệu quả hơn ngay cả khi bị khôi phục cài đặt. Người đứng đầu Met Police từng cảnh báo từ tháng 3 rằng nếu các công ty công nghệ không chủ động giảm giá trị của điện thoại bị đánh cắp, Anh có thể sẽ thúc đẩy luật mới để buộc họ phải làm.

Apple đã giới thiệu tính năng Stolen Device Protection từ tháng 1/2024. Đây là cơ chế bảo vệ thiết bị bị đánh cắp, bổ sung các bước xác minh nghiêm ngặt hơn khi ai đó cố thay đổi cài đặt bảo mật hoặc truy cập dữ liệu nhạy cảm. Với bản cập nhật iOS 26.4, Apple tiếp tục mở rộng các cơ chế bảo vệ mặc định. Trong khi đó, Google cho biết Android đã có nhiều biện pháp giảm thiểu rủi ro, bao gồm yêu cầu xác thực sau khi factory reset, tức khôi phục cài đặt gốc, để thiết bị có thể hoạt động trở lại. Đây là lớp bảo vệ quan trọng vì kẻ gian thường xóa sạch máy để bán lại. Google cũng tích hợp tính năng phát hiện giật cướp bằng AI, tức trí tuệ nhân tạo, có thể nhận ra chuyển động bất thường kiểu bị giật khỏi tay và tự động khóa màn hình. Samsung cũng đang triển khai công nghệ tương tự, đồng thời yêu cầu xác thực sinh trắc học, như vân tay hoặc khuôn mặt, khi thực hiện thay đổi bảo mật ở những địa điểm lạ.

Bất chấp các biện pháp kỹ thuật mới, Met Police cho rằng chừng đó vẫn chưa đủ. Cơ quan này đã đề nghị Bộ Nội vụ Anh bắt đầu chuẩn bị dự luật chống trộm điện thoại, trong đó có thể đặt ra các tiêu chuẩn kỹ thuật tối thiểu để mọi điện thoại bị đánh cắp tại Anh trở nên gần như vô dụng. Nói cách khác, nếu ngành công nghệ không tự đưa ra giải pháp đủ mạnh, chính phủ có thể can thiệp bằng luật. Theo Met Police, công chúng cũng ủng hộ hướng đi này, với 83% người dân tán thành việc chặn vĩnh viễn smartphone bị đánh cắp. Đây là dấu hiệu cho thấy cuộc tranh luận đã vượt khỏi phạm vi an ninh mạng hay thiết kế sản phẩm, để trở thành một vấn đề chính sách công.

Met Police cho biết số vụ trộm điện thoại tại Westminster đã giảm gần một nửa, với hàng trăm vụ bắt giữ và hàng nghìn thiết bị bị thu giữ. Dữ liệu từ tháng 1 đến tháng 5 cho thấy số vụ giảm 45,8% tại khu vực này. Trên toàn London, số vụ trộm và cướp có liên quan đến điện thoại di động đã giảm 14.000 vụ trong 12 tháng qua, tương đương mức giảm 18% so với năm trước; riêng từ đầu năm 2026 đến nay, tổng số vụ giảm 20,6% so với cùng kỳ 2025. Những kết quả đó đến từ các chiến dịch truy quét tập trung như Operation Reckoning, một chiến dịch tăng cường thực thi pháp luật theo từng đợt ngắn nhưng cường độ cao. Trong đợt kéo dài 10 ngày bắt đầu từ ngày 1/6, cảnh sát đã bắt nhiều nghi phạm trộm điện thoại có tính chất bạo lực, khám xét các cửa hàng bị nghi tiêu thụ hàng ăn cắp và điều động lực lượng truy đuổi để chặn các đối tượng dùng xe đạp điện tẩu thoát.

Một trong những điểm đáng chú ý trong chiến lược của London là không chỉ bắt kẻ trực tiếp giật điện thoại trên phố, mà còn truy quét cả các mắt xích tiêu thụ và tái lưu thông thiết bị. Trong một cuộc kiểm tra tại một cửa hàng hồi tháng 4, cảnh sát đã thu giữ hơn 1.000 chiếc điện thoại nghi là đồ ăn cắp và bắt bốn người đàn ông trong độ tuổi từ 22 đến 63 vì tình nghi tiêu thụ tài sản phạm pháp, cùng các cáo buộc liên quan đến ma túy. Trước đó, vào tháng 9 năm ngoái, Met Police cũng tuyên bố đã triệt phá một băng nhóm cướp điện thoại được cho là liên quan tới khoảng một nửa số vụ trộm điện thoại ở London, trong khuôn khổ chiến dịch Operation Echosteep. Điều này cho thấy giới chức đang chuyển từ xử lý từng vụ lẻ sang đánh vào toàn bộ chuỗi giá trị của tội phạm, từ khâu cướp giật, mở khóa, vận chuyển đến bán lại.

Sự hợp tác giữa Met Police và Apple phản ánh một thay đổi lớn trong cách các thành phố đối phó với nạn trộm smartphone: thay vì chỉ dựa vào cảnh sát đường phố, giờ đây cuộc chiến được mở rộng sang dữ liệu, phần mềm và hạ tầng thiết bị. Khi điện thoại ngày càng trở thành kho dữ liệu cá nhân, ví điện tử và chìa khóa số của người dùng, việc bảo vệ thiết bị không còn đơn thuần là chuyện phần cứng bị mất. London đang thử một mô hình trong đó cơ quan công lực và các hãng công nghệ cùng chia sẻ trách nhiệm, từ phát hiện thiết bị tái hoạt động đến ngăn máy bị khôi phục để bán lại. Nếu mô hình này phát huy hiệu quả, nó có thể trở thành khuôn mẫu cho các đô thị lớn khác đang vật lộn với làn sóng trộm điện thoại ngày càng chuyên nghiệp.