RIPE NCC đổi hướng hạ tầng: Châu Âu dè chừng đám mây Mỹ vì rủi ro địa chính trị

RIPE NCC, tổ chức điều phối sổ đăng ký Internet khu vực cho châu Âu, Trung Đông và một phần châu Á, đang rút lại kế hoạch ưu tiên đám mây sau khi đánh giá lại các rủi ro địa chính trị. Trước đây, tổ chức này theo đuổi chiến lược “cloud-first” – tức ưu tiên chuyển các dịch vụ cốt lõi và cơ sở dữ liệu lên nền tảng điện toán đám mây trước khi cân nhắc hạ tầng tại chỗ. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào các “hyperscaler” của Mỹ, tức những nhà cung cấp đám mây quy mô siêu lớn như AWS, Microsoft Azure hay Google Cloud, nay bị xem là một điểm yếu chiến lược trong bối cảnh chính trị toàn cầu biến động.

Theo Tổng giám đốc Hans Petter Holen, việc quay về mô hình cũ không còn là lựa chọn khả thi, vì kỳ vọng của các bên liên quan về bảo mật, độ ổn định và khả năng chống gián đoạn đã tăng mạnh. Đây là vấn đề gắn chặt với khái niệm “chủ quyền số” – tức khả năng một tổ chức hoặc khu vực kiểm soát dữ liệu, hạ tầng và dịch vụ số của mình mà không phụ thuộc quá mức vào nhà cung cấp nước ngoài. Với nhiều tổ chức châu Âu, những thay đổi chính trị từ Mỹ đã trở thành hồi chuông cảnh báo về mức độ rủi ro khi đặt các thành phần hạ tầng quan trọng lên nền tảng bên ngoài khu vực.

Việc đổi hướng không chỉ là quyết định chiến lược mà còn kéo theo một đợt đầu tư lớn. Holen cho biết phần lớn hạ tầng hiện tại cần được đại tu, đồng nghĩa chi tiêu vốn, hay “capex” – khoản đầu tư vào tài sản dài hạn như máy chủ, thiết bị mạng, trung tâm dữ liệu – sẽ phải tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm. Trong thời gian tập trung cho đám mây, RIPE NCC đã cân đối giữa capex và “opex”, tức chi phí vận hành thường xuyên, với giả định rằng đám mây sẽ giảm gánh nặng đầu tư phần cứng về dài hạn. Giờ đây, tổ chức này phải thay thế nhiều thiết bị đã chạm hoặc vượt vòng đời sử dụng.

RIPE NCC đang xem xét lại toàn bộ “datacenter footprint”, tức số lượng và vị trí các trung tâm dữ liệu mà họ vận hành hoặc sử dụng. Mục tiêu là giảm sự phụ thuộc chéo giữa các địa điểm để có thể mở rộng linh hoạt sang những cơ sở khác khi cần. Tổ chức này cũng muốn xây dựng hệ thống lưu trữ và sao lưu có “dự phòng địa lý”, nghĩa là dữ liệu được nhân bản ở nhiều khu vực khác nhau để giảm rủi ro nếu một địa điểm gặp sự cố. Bên cạnh đó là lựa chọn nền tảng “virtualization” trong tương lai – công nghệ ảo hóa cho phép chạy nhiều hệ thống hoặc dịch vụ trên cùng một hạ tầng vật lý – nhưng phải hạn chế nguy cơ “vendor lock-in”, tức bị khóa chặt vào một nhà cung cấp duy nhất khiến việc chuyển đổi sau này trở nên tốn kém và phức tạp.

Dù thách thức lớn, RIPE NCC cho biết họ đặt mục tiêu hoàn tất quá trình chuyển sang một mô hình triển khai “greenfield” vào năm 2028. Trong công nghệ, “greenfield deployment” là cách xây dựng một hệ thống mới từ đầu, không bị ràng buộc bởi kiến trúc cũ, trái ngược với việc vá víu hoặc nâng cấp từng phần. Kế hoạch này dự kiến tiêu tốn thêm 5 triệu euro, đưa mức đầu tư vốn trở lại ngưỡng từng thấy trước năm 2020. Đây là dấu hiệu cho thấy tổ chức đang chấp nhận chi mạnh để đổi lấy khả năng tự chủ và phục hồi dài hạn.

Để tài trợ cho cuộc tái thiết hạ tầng, RIPE NCC sẽ phải cân bằng giữa cắt giảm chi phí nội bộ và nguồn thu từ phí thành viên. Tuy nhiên, đây lại là điểm nhạy cảm. Nhiều thành viên đã bày tỏ lo ngại về số tiền họ phải đóng trong những năm gần đây và không muốn chứng kiến thêm bất kỳ đợt tăng phí nào, ngay cả khi tổ chức cần đầu tư lớn cho bảo mật và độ bền của hệ thống.

Tại Đại hội đồng RIPE NCC, kết quả bỏ phiếu về cơ chế thu phí đã đi ngược kỳ vọng của ban lãnh đạo. Thay vì thông qua mô hình “sliding scale” – cơ chế tính phí theo thang bậc, trong đó thành viên sở hữu nhiều tài nguyên số hơn sẽ trả nhiều hơn – các thành viên lại chọn giữ nguyên mức phí đồng đều hiện tại. Theo đề xuất mới, khoảng 74% thành viên thực tế sẽ phải trả ít hơn, nhưng phương án này vẫn không được chấp thuận.

Trong số 19.415 thành viên đủ điều kiện bỏ phiếu, chỉ 3.421 người đăng ký tham gia và 3.049 người thực sự bỏ phiếu, tương đương tỷ lệ 15,7%. Dù vậy, RIPE NCC cho biết đây vẫn là một trong những mức tham gia cao nhất từng ghi nhận, chỉ thấp hơn đôi chút so với đỉnh vào tháng 5/2020. Kết quả cũng cực kỳ sít sao: 51,1% ủng hộ giữ nguyên hiện trạng, trong khi 48,9% chọn mô hình thang bậc. Chỉ cần lệch khoảng 35 phiếu là cục diện đã có thể đảo ngược.

Theo phân tích sau bỏ phiếu, RIPE NCC cho rằng quá trình truyền thông có thể đã góp phần tạo ra kết quả bất ngờ. Trong giai đoạn xây dựng các phương án thu phí, tổ chức này từng công bố nhiều kịch bản khác nhau về phí cơ bản và phụ phí, rồi sau đó loại bỏ một số ý tưởng dựa trên phản hồi thành viên. Điều này có thể khiến không ít người hiểu nhầm rằng đề xuất cuối cùng vẫn bao gồm những khoản phí đã bị hủy bỏ. Ngoài ra, còn xuất hiện quan niệm sai rằng đóng nhiều tiền hơn sẽ đi kèm quyền biểu quyết lớn hơn, dù ý tưởng này bị phản đối mạnh. Tựu trung, cuộc tranh luận không chỉ xoay quanh tiền bạc mà còn phản ánh hai cách nhìn khác nhau: một bên đề cao “equity”, tức đóng góp theo mức độ sử dụng tài nguyên; bên kia nhấn mạnh “equality”, nghĩa là mọi thành viên nên trả như nhau để bảo đảm tính bình đẳng.

Quyết định của RIPE NCC cho thấy làn sóng xem xét lại chiến lược đám mây tại châu Âu đang ngày càng rõ nét. Trong nhiều năm, điện toán đám mây được xem là con đường nhanh và hiệu quả để hiện đại hóa hệ thống. Nhưng khi hạ tầng Internet cốt lõi gắn chặt với các nhà cung cấp ngoài khu vực, câu chuyện không còn chỉ là hiệu suất hay chi phí, mà trở thành vấn đề kiểm soát, khả năng phục hồi và an ninh chiến lược. Với RIPE NCC, bước lùi khỏi “cloud-first” thực chất là bước tiến sang một mô hình hạ tầng thận trọng hơn, đắt đỏ hơn, nhưng phù hợp hơn với thời đại rủi ro địa chính trị leo thang.