Mỹ kêu gọi đồng minh tăng tốc định hình 6G, đặt ưu tiên vào an ninh mạng và cuộc đua tiêu chuẩn với Trung Quốc

Chính phủ Mỹ đang thúc đẩy một nỗ lực quốc tế mới nhằm giành vai trò dẫn dắt trong việc xây dựng tiêu chuẩn 6G — thế hệ mạng di động kế tiếp sau 5G, hiện vẫn đang trong giai đoạn định hình về công nghệ, phổ tần và mô hình triển khai. Theo Cơ quan Quản lý Thông tin và Viễn thông Quốc gia Mỹ (NTIA), sáng kiến này bám theo định hướng từ bản ghi nhớ ban hành cuối năm 2025 về mục tiêu “chiến thắng cuộc đua 6G”. Dù văn bản không nêu đích danh đối thủ, giới quan sát cho rằng Trung Quốc là tâm điểm chiến lược, nhất là sau khi nước này từng tạo ảnh hưởng lớn trong giai đoạn phát triển 5G.

NTIA cho biết Mỹ đang phối hợp cùng hơn 20 chính phủ, trong đó có Anh, các nước Bắc Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Australia. Sự hiện diện của nhóm Bắc Âu đặc biệt đáng chú ý vì đây là nơi đặt trụ sở của Nokia và Ericsson, hai nhà cung cấp thiết bị viễn thông lớn có ảnh hưởng mạnh đến hệ sinh thái mạng di động toàn cầu. Theo kế hoạch, các nước tham gia sẽ tăng cường hợp tác trong ít nhất 12 tháng tới để thúc đẩy ba mục tiêu cốt lõi cho 6G: an ninh, khả năng tương tác và độ bền vững của hạ tầng mạng. “Khả năng tương tác” ở đây được hiểu là các thiết bị, phần mềm và mạng từ nhiều nhà cung cấp khác nhau vẫn có thể hoạt động trơn tru với nhau, giúp giảm phụ thuộc vào một hãng duy nhất.

Một trong những động lực lớn nhất phía sau sáng kiến mới là mong muốn tránh lặp lại những tranh cãi từng bao trùm thời kỳ 5G, đặc biệt liên quan đến rủi ro địa chính trị, an ninh chuỗi cung ứng và sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp bị xem là có nguy cơ cao. Trong bối cảnh đó, Huawei thường được nhắc đến như biểu tượng của cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung, khi hãng này được cho là đang nắm số lượng lớn các “họ bằng sáng chế thiết yếu cho tiêu chuẩn 5G” — tức các nhóm bằng sáng chế được xem là cần thiết để triển khai công nghệ theo chuẩn chung của ngành. Việc sở hữu nhiều bằng sáng chế loại này có thể mang lại ảnh hưởng lớn trong việc định giá công nghệ, cấp phép và định hình thị trường.

Trong giai đoạn đầu, các bên dự kiến sẽ làm việc chặt chẽ với ngành viễn thông để đánh giá bối cảnh chính trị và kinh tế xung quanh 6G, đồng thời xác định khả năng phối hợp chính sách sâu hơn. Một hội nghị lớn vào năm 2027 cũng đã được lên kế hoạch nhằm kiểm điểm tiến độ hợp tác. Tại đây, các đối tác dự kiến sẽ bàn về chiến lược tài trợ, chia sẻ thông tin nghiên cứu và phát triển (R&D, viết tắt của Research and Development, tức hoạt động nghiên cứu để tạo ra công nghệ mới và phát triển thành sản phẩm thực tế), đồng thời đánh giá rủi ro kỹ thuật và an ninh mạng liên quan đến cả 5G lẫn 6G.

Nhiều chuyên gia cho rằng mục tiêu thực tế của nỗ lực ngoại giao này là đồng bộ lập trường trước Hội nghị Thông tin Vô tuyến Thế giới 2027, hay WRC-27. Đây là diễn đàn quốc tế quan trọng nơi các nước thảo luận việc phân bổ “phổ tần” — tài nguyên tần số vô tuyến cần thiết để vận hành mạng không dây. Với 6G, phổ tần đặc biệt quan trọng vì nó quyết định tốc độ, độ trễ, vùng phủ và chi phí triển khai. WRC-27 dự kiến diễn ra tại Thượng Hải từ ngày 18/10 đến 12/11 năm sau, và nhiều khả năng sẽ là nơi các cuộc cạnh tranh ảnh hưởng giữa các cường quốc công nghệ trở nên rõ nét hơn.

Dù cuộc đua chính trị đã nóng lên, bản thân 6G vẫn chưa có một định nghĩa kỹ thuật hoàn chỉnh. Các tổ chức đại diện cho ngành di động muốn lộ trình chuyển đổi từ 5G sang 6G diễn ra mượt mà và tiết kiệm chi phí hơn, thay vì lặp lại những khoản đầu tư nặng nề và hiệu quả thương mại chưa như kỳ vọng của 5G. GSMA — hiệp hội đại diện cho ngành di động toàn cầu — thậm chí cho rằng 6G có thể cần lượng phổ tần gấp ba lần so với mức đang cấp cho mạng hiện nay để đáp ứng nhu cầu dữ liệu trong tương lai. Điều này cho thấy 6G không chỉ là bản nâng cấp tốc độ, mà còn là bài toán lớn về hạ tầng, chính sách và kinh tế.

Theo các nhà phân tích, Mỹ và các đồng minh đang cố gắng “đóng gói” các nguyên tắc an ninh ngay từ đầu vào kiến trúc 6G, thay vì xử lý hậu quả sau khi mạng đã triển khai rộng như với 5G. Bên cạnh an ninh mạng, khái niệm “resilience” hay khả năng chống chịu cũng được nhấn mạnh — tức mạng lưới phải tiếp tục hoạt động ổn định ngay cả khi gặp tấn công, sự cố kỹ thuật hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng. Song song với đó là mục tiêu đa dạng hóa chuỗi cung ứng, nhằm tránh việc một quốc gia hay một nhà cung cấp duy nhất nắm vị trí quá lớn trong hạ tầng chiến lược.

Một số dự báo cho rằng các mạng 6G đầu tiên có thể xuất hiện sớm từ năm 2029, với Mỹ và Hàn Quốc là những ứng viên dẫn đầu giai đoạn triển khai ban đầu. Tuy nhiên, hiện tại đây vẫn chủ yếu là một khuôn khổ hợp tác chính trị, chưa phải thỏa thuận ràng buộc pháp lý. Dù vậy, thông điệp chiến lược đã rất rõ ràng: ai định hình tiêu chuẩn, phổ tần, đầu tư và hệ sinh thái đổi mới từ sớm sẽ có lợi thế lớn khi 6G bước vào thương mại hóa. Sau 5G, các chính phủ dường như không còn muốn đứng ngoài cuộc chơi tiêu chuẩn công nghệ nữa.