Doanh thu bán dẫn bùng nổ nhờ cơn khát bộ nhớ AI, Gartner dự báo ngành chạm 1,6 nghìn tỷ USD trong năm 2026

Theo dự báo mới từ Gartner, doanh thu toàn ngành bán dẫn trong năm 2026 có thể đạt 1,6 nghìn tỷ USD, gần gấp đôi mức 809 tỷ USD của năm 2025. Điểm đáng chú ý là phần lớn đà tăng này đến từ chip nhớ, tức nhóm linh kiện dùng để lưu trữ dữ liệu tạm thời hoặc lâu dài trong thiết bị điện tử. Lần đầu tiên, doanh thu mảng bộ nhớ được dự báo vượt nhóm chip không phải bộ nhớ, cho thấy trật tự thị trường đang thay đổi rất nhanh.

Gartner cho biết doanh thu DRAM có thể tăng 246,6% trong năm 2026, trong khi NAND flash có thể tăng tới 371,9%. DRAM, viết tắt của Dynamic Random Access Memory, là loại bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động thường được dùng làm RAM trong máy tính, máy chủ và smartphone để lưu dữ liệu tạm thời khi hệ thống đang hoạt động. Trong khi đó, NAND flash là công nghệ bộ nhớ không mất dữ liệu khi tắt nguồn, phổ biến trong SSD, điện thoại và thẻ nhớ. Với mức tăng này, riêng mảng bộ nhớ được kỳ vọng vượt mốc 1.000 tỷ USD vào năm 2027.

Nguyên nhân sâu xa của làn sóng tăng giá bộ nhớ là cuộc bùng nổ xây dựng hạ tầng AI. Hạ tầng AI ở đây bao gồm các trung tâm dữ liệu, máy chủ hiệu năng cao và GPU, tức bộ xử lý đồ họa, vốn ngày càng được dùng để huấn luyện và vận hành mô hình trí tuệ nhân tạo nhờ khả năng xử lý song song rất mạnh. Khi nhu cầu cho các hệ thống này tăng vọt, các nhà sản xuất như Samsung, Micron và SK Hynix ưu tiên công suất cho các dòng chip nhớ biên lợi nhuận cao phục vụ AI, khiến nguồn cung các loại bộ nhớ phổ thông cho PC, smartphone và thiết bị tiêu dùng bị thắt chặt.

Việc các hãng dồn năng lực sản xuất sang phân khúc cao cấp đã đẩy giá trung bình của bộ nhớ phổ thông tăng mạnh. Hệ quả là chi phí sản xuất PC và điện thoại thông minh leo thang, và phần tăng này cuối cùng được chuyển sang người tiêu dùng. Thị trường smartphone thậm chí được dự báo giảm 15% trong năm nay khi nhiều khách hàng chùn bước trước mức giá mới. Điều này cho thấy tác động của AI không chỉ nằm trong các trung tâm dữ liệu mà đã lan thẳng tới thị trường điện tử tiêu dùng.

Một yếu tố khác giúp giá bộ nhớ duy trì ở mức cao là các thỏa thuận cung ứng dài hạn giữa nhà sản xuất và khách hàng lớn. Những hợp đồng này thường được ký để đổi lấy sự ổn định nguồn hàng trong bối cảnh khan hiếm, đồng thời vô tình khóa mặt bằng giá trong thời gian dài hơn. Micron đã công bố các thỏa thuận như vậy vào tháng 6, còn SK Hynix và Samsung cũng đưa ra thông tin tương tự trong tháng 7. Nói cách khác, thị trường không chỉ thiếu hàng trong ngắn hạn mà còn đang được định hình lại bằng các cam kết mua bán chiến lược.

Thị trường bộ nhớ từ lâu nổi tiếng với mô hình boom-bust, tức chu kỳ tăng trưởng nóng rồi nhanh chóng lao dốc vì dư cung. Tuy nhiên, Gartner cho rằng AI đã làm thay đổi nền tảng của thị trường này. Theo Ben Lee, giám đốc phân tích tại hãng, ngành bán dẫn đang bước vào một giai đoạn tăng trưởng hoàn toàn mới, nơi AI không chỉ kéo theo đầu tư lớn mà còn định hình lại cơ cấu ứng dụng của toàn ngành. Nói cách khác, nhu cầu hiện nay không còn đơn thuần là một đợt sốt ngắn hạn như nhiều chu kỳ công nghệ trước đây.

Gartner dự báo hệ sinh thái trung tâm dữ liệu AI sẽ tăng từ 36,5% doanh thu bán dẫn năm 2026 lên hơn 53% vào năm 2030. Hệ sinh thái này bao gồm chip xử lý, bộ nhớ băng thông cao, thiết bị mạng và phần cứng máy chủ tối ưu cho AI. Đây là dấu hiệu của một sự dịch chuyển cấu trúc, tức thay đổi mang tính dài hạn về nơi giá trị được tạo ra trong ngành bán dẫn. Khi đó, trung tâm dữ liệu và AI sẽ không còn là một phân khúc tăng trưởng nhanh, mà trở thành khu vực trung tâm quyết định hướng đi của toàn bộ thị trường.

Triển vọng ngắn hạn cũng không mấy tích cực đối với những ai chờ giá bộ nhớ hạ nhiệt. Gartner tiếp tục dự báo nhu cầu bền vững với các dòng bộ nhớ biên lợi nhuận cao như HBM, viết tắt của High Bandwidth Memory, tức bộ nhớ băng thông cao được thiết kế để truyền dữ liệu cực nhanh cho GPU và bộ tăng tốc AI. Samsung gần đây cũng cảnh báo tình trạng thiếu hụt nguồn cung bộ nhớ có thể còn nghiêm trọng hơn trong năm tới và kéo dài tới hết 2028. Nếu kịch bản này xảy ra, giá linh kiện cho cả máy chủ AI lẫn thiết bị tiêu dùng sẽ tiếp tục chịu áp lực.

Sau mốc 1,6 nghìn tỷ USD trong năm 2026, Gartner dự báo doanh thu bán dẫn toàn cầu sẽ tiếp tục lên 1,9 nghìn tỷ USD vào năm 2027, tương đương tăng khoảng 20%. Điều đó cho thấy làn sóng đầu tư vào AI vẫn đang tạo ra lực đẩy cực mạnh cho ngành chip. Trong bức tranh mới này, bộ nhớ không còn là một mảng phụ thuộc vào chu kỳ tiêu dùng truyền thống, mà đang trở thành tâm điểm của cuộc đua hạ tầng AI toàn cầu.