Nigel Farage muốn bãi bỏ UK GDPR: Lời hứa “nới tay” cho doanh nghiệp hay canh bạc dữ liệu của Anh?

Lãnh đạo đảng Reform UK, Nigel Farage, vừa đưa ra cam kết gây chú ý khi tuyên bố muốn bãi bỏ UK GDPR — bộ quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân của Vương quốc Anh — và thay thế bằng một mô hình “light-touch”, tức cách quản lý nhẹ tay hơn, ít can thiệp hơn từ nhà nước. Theo Farage và phụ trách kinh tế Robert Jenrick, các quy định hiện tại đã “bóp nghẹt” doanh nghiệp nhỏ và cả các công ty công nghệ bằng mạng lưới thủ tục bị cho là quá phức tạp.

UK GDPR là phiên bản áp dụng tại Anh của GDPR, viết tắt của General Data Protection Regulation — khung pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân ban đầu do Liên minh châu Âu xây dựng. Sau Brexit, Anh duy trì một phiên bản riêng để quản lý cách doanh nghiệp thu thập, xử lý, lưu trữ và chuyển dữ liệu của người dùng. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng trong thời đại mạng xã hội, điện toán đám mây và quảng cáo số, khi dữ liệu cá nhân trở thành tài sản có giá trị kinh tế rất lớn. Cơ quan giám sát là Information Commissioner có quyền phạt doanh nghiệp vi phạm với mức tiền lên tới hàng triệu bảng.

Reform UK cho biết họ muốn chuyển sang một cách tiếp cận gần hơn với New Zealand. Tại đây, luật Privacy Act 2020 cũng điều chỉnh quyền riêng tư và cách xử lý dữ liệu, nhưng mức phạt tối đa chỉ vào khoảng 50.000 đôla New Zealand, thấp hơn rất nhiều so với khung phạt cứng rắn tại Anh. Tuy vậy, điều đáng chú ý là mô hình của New Zealand không có nghĩa là “thả nổi” hoàn toàn: nước này vẫn duy trì các giới hạn tương tự về việc xử lý và chuyển dữ liệu cá nhân ra nước ngoài.

Rủi ro lớn nhất trong kế hoạch của Farage nằm ở cái gọi là “adequacy decision” — quyết định công nhận mức độ bảo vệ dữ liệu tương đương giữa EU và một quốc gia bên ngoài khối. Cơ chế này cho phép dữ liệu cá nhân được chuyển qua biên giới mà không cần thêm rào cản pháp lý phức tạp. Nếu Anh thay đổi luật quá xa so với tiêu chuẩn châu Âu, Brussels có thể xem xét lại quyết định này. Khi đó, các doanh nghiệp Anh giao dịch với đối tác châu Âu sẽ phải đối mặt với nhiều thủ tục pháp lý hơn, thậm chí phát sinh chi phí tuân thủ mới.

Các đối thủ chính trị cho rằng đề xuất của Reform UK hiện mới dừng ở khẩu hiệu hơn là một kế hoạch khả thi. Đại diện Công đảng mô tả các cam kết này là “không thực tế và thiếu nghiêm túc”, trong khi phe Bảo thủ đối lập cũng nhận định ý tưởng “sụp đổ khi đối mặt với thực tế”. Điểm bị chỉ trích nhiều nhất là Reform UK chưa giải thích rõ nếu bãi bỏ UK GDPR thì hệ thống thay thế sẽ vận hành ra sao, bảo vệ người dân như thế nào, và làm cách nào để vẫn duy trì luồng dữ liệu xuyên biên giới với EU.

Đề xuất xóa bỏ UK GDPR càng gây tranh cãi khi chính Reform UK hiện đang đối mặt với một vụ kiện liên quan đến luật bảo vệ dữ liệu. Good Law Project, một tổ chức vận động pháp lý tại Anh, đã khởi kiện đảng này từ tháng 3/2025 với cáo buộc không công khai cho người dân biết họ đang lưu trữ dữ liệu gì về họ, đồng thời không phản hồi các yêu cầu xóa dữ liệu. Đây là những quyền cơ bản của chủ thể dữ liệu theo UK GDPR. Nỗ lực của Reform UK nhằm bác bỏ vụ kiện đã không thành công, khi một thẩm phán Tòa Thượng thẩm phán quyết hồi tháng 6 rằng vụ việc phải được đưa ra xét xử.

Lời hứa về dữ liệu chỉ là một phần trong gói chính sách thân doanh nghiệp rộng hơn mà Farage công bố. Reform UK nói họ muốn đảo ngược mức tăng National Insurance công bố năm 2024, nới nhiều chính sách thuế và tăng ngưỡng đăng ký VAT từ 90.000 bảng lên 150.000 bảng. VAT là thuế giá trị gia tăng, còn ngưỡng đăng ký VAT là mốc doanh thu mà doanh nghiệp bắt buộc phải tham gia hệ thống thu thuế này. Ngoài ra, đảng còn đề xuất miễn thuế thu nhập đối với tiền làm thêm giờ của lao động toàn thời gian, điều chỉnh Seed Enterprise Investment Scheme — chương trình ưu đãi thuế nhằm khuyến khích đầu tư vào startup giai đoạn sớm — để gia đình dễ đầu tư vào doanh nghiệp của con cháu hơn.

Những người bảo vệ UK GDPR cho rằng quy định này không phải một lớp “giấy tờ vô nghĩa”, mà là phản ứng trước thực tế dữ liệu cá nhân bị khai thác ngày càng sâu trong kỷ nguyên số. Sau sự bùng nổ của mạng xã hội, điện toán đám mây và các vụ bê bối như Cambridge Analytica — scandal nổi tiếng liên quan đến việc dữ liệu Facebook bị sử dụng để phục vụ mục tiêu chính trị — các nhà làm luật châu Âu đã siết chặt quyền kiểm soát dữ liệu của công dân. GDPR vì thế trở thành một trong những bộ quy tắc quyền riêng tư có ảnh hưởng nhất thế giới.

Thực tế, Reform UK không phải lực lượng chính trị duy nhất muốn sửa luật dữ liệu. Chính phủ Công đảng trước đó đã triển khai Data (Use and Access) Act 2025, đạo luật điều chỉnh một số phần của UK GDPR. Những thay đổi này bao gồm nới lỏng chia sẻ dữ liệu giữa các lĩnh vực thiết yếu, điều chỉnh quy định về automated decision-making — tức ra quyết định tự động bằng thuật toán hoặc phần mềm mà không cần con người can thiệp trực tiếp trong từng trường hợp — và mở đường cho việc triển khai digital ID, tức định danh số cho công dân. Điều này cho thấy xu hướng hiện nay ở Anh là tinh chỉnh khuôn khổ dữ liệu, thay vì phá bỏ toàn bộ.

Cuộc tranh luận quanh UK GDPR phản ánh một câu hỏi lớn hơn: làm thế nào để cân bằng giữa đổi mới, tăng trưởng kinh tế và quyền riêng tư cá nhân. Với các công ty công nghệ, việc giảm bớt thủ tục có thể giúp tăng tốc phát triển sản phẩm và cắt chi phí tuân thủ. Nhưng với người dùng và doanh nghiệp hoạt động quốc tế, một hệ thống quá lỏng lẻo có thể làm suy yếu niềm tin, tăng rủi ro lạm dụng dữ liệu và khiến Anh gặp khó trong giao thương số với châu Âu. Trong bối cảnh AI và các công nghệ mới nổi đang phụ thuộc ngày càng nhiều vào dữ liệu, bất kỳ thay đổi nào đối với UK GDPR cũng sẽ không chỉ là câu chuyện pháp lý, mà còn là bài toán chiến lược cho toàn bộ nền kinh tế số của Anh.