80% giáo viên Anh đã dùng AI, nhưng giờ làm vẫn chưa giảm như kỳ vọng

Một khảo sát mới của YouGov cho thấy khoảng 80% giáo viên tại Vương quốc Anh hiện thường xuyên sử dụng AI (trí tuệ nhân tạo – công nghệ cho phép phần mềm tạo nội dung, phân tích dữ liệu hoặc hỗ trợ ra quyết định) trong công việc. Đây là mức tăng gấp đôi so với một năm trước, phản ánh tốc độ thâm nhập rất nhanh của AI vào môi trường giáo dục. Kết quả khảo sát được thực hiện với 1.033 giáo viên và cho thấy AI đã trở thành công cụ quen thuộc trong nhiều đầu việc hằng ngày, từ chuẩn bị bài giảng đến xử lý hành chính.

Dù AI được quảng bá như một cách để cắt giảm gánh nặng cho giáo viên, dữ liệu thực tế lại cho thấy bức tranh phức tạp hơn. Trong nhóm giáo viên có dùng AI, 51% nói rằng công nghệ này giúp giảm khối lượng công việc. Tuy nhiên, chỉ 35% cho biết họ thực sự làm việc ít giờ hơn. Ngược lại, 55% vẫn làm số giờ tương đương trước đây và 4% thậm chí còn làm nhiều hơn. Điều này cho thấy lợi ích tiết kiệm thời gian từ AI có thể nhanh chóng bị bù trừ bởi các nhiệm vụ khác phát sinh. Nói cách khác, AI giúp hoàn thành việc nhanh hơn, nhưng không nhất thiết giúp giáo viên được nghỉ sớm hơn.

Khảo sát cho thấy giáo viên đang ứng dụng AI nhiều nhất vào các tác vụ chuẩn bị nội dung. Có tới 76% dùng AI để xây dựng giáo án, tạo phiếu học tập hoặc tài liệu lớp học. Khoảng 39% sử dụng công cụ này để soạn thư, email gửi phụ huynh hoặc viết nhận xét, báo cáo về học sinh. Trong khi đó, chỉ 8% nói họ dùng AI để chấm bài hoặc đánh giá kết quả học tập. Đây là một chi tiết đáng chú ý, bởi chấm điểm là lĩnh vực nhạy cảm, đòi hỏi độ chính xác, công bằng và khả năng giải thích rõ ràng. Với AI tạo sinh, hay generative AI – dòng AI có thể tự tạo văn bản, hình ảnh hoặc câu trả lời mới – rủi ro sai lệch hoặc thiếu nhất quán vẫn là mối lo lớn trong các quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến học sinh.

Tháng 4, chính phủ Anh khởi động chương trình thử nghiệm trị giá 23 triệu bảng Anh cho AI và công nghệ giáo dục, thường được gọi là edtech – viết tắt của educational technology, tức các nền tảng và phần mềm phục vụ dạy và học. Mục tiêu là vừa cải thiện kết quả học tập, vừa giảm tải cho giáo viên. Đây là vấn đề đặc biệt cấp bách khi nhiều giáo viên tại Anh đang làm việc hơn 50 giờ mỗi tuần, vượt mức thời gian theo hợp đồng. Tuy nhiên, kết quả khảo sát mới cho thấy việc đầu tư vào AI chưa tự động chuyển hóa thành số giờ làm việc thấp hơn. Thách thức giờ đây không chỉ là triển khai công nghệ, mà còn là thiết kế lại quy trình công việc để phần thời gian tiết kiệm được không bị lấp đầy bởi những yêu cầu mới.

Không chỉ giáo viên, học sinh cũng đang tận dụng AI ngày càng nhiều. Theo khảo sát, 71% giáo viên trung học cơ sở và trung học phổ thông tại Anh cho rằng AI đã khiến việc gian lận trở nên dễ dàng hơn đối với học sinh. Đáng chú ý, 57% giáo viên trung học nghi ngờ ít nhất một học sinh đã nộp bài có sự hỗ trợ của AI mà không được phép trong vòng bốn tuần gần nhất. Đây là dấu hiệu cho thấy các trường học đang phải đối mặt với một bài toán mới về tính trung thực học thuật. Khi chatbot và các công cụ sinh văn bản có thể tạo bài luận, tóm tắt hoặc trả lời câu hỏi chỉ trong vài giây, việc phân biệt đâu là năng lực thật của học sinh trở nên khó khăn hơn nhiều.

Những phát hiện trong ngành giáo dục xuất hiện đúng lúc các nghi ngờ về tác động thực sự của AI lên năng suất lao động ngày càng tăng. Dù AI đã góp phần thúc đẩy nhiều đợt cắt giảm nhân sự trong ngành công nghệ, một nghiên cứu từ Cục Dự trữ Liên bang Atlanta cho thấy khoảng 90% lãnh đạo doanh nghiệp tin rằng AI vẫn chưa cải thiện năng suất trong tổ chức của họ. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn cho cả khu vực công lẫn tư nhân: liệu AI có đang tạo ra giá trị vận hành rõ ràng, hay mới chỉ chuyển đổi cách con người làm việc mà chưa giải quyết được áp lực cốt lõi? Với giáo viên Anh, câu trả lời hiện tại có vẻ khá rõ: AI đã vào lớp học, nhưng chưa thể chấm dứt những tuần làm việc kéo dài.