Twitter bất ngờ “tái xuất” dưới dạng dịch vụ trả phí mới, giữa lúc X siết chặt thương hiệu cũ

Một công ty khởi nghiệp có tên Operation Bluebird vừa ra mắt mạng xã hội twitter.now, đúng vào tuần mà Nitter nhận được thư yêu cầu chấm dứt hoạt động từ phía X. Nitter vốn là một công cụ cho phép người dùng xem nội dung từ X mà không cần đăng nhập, thường được gọi là giao diện thay thế hay “front-end” độc lập. Trong khi đó, twitter.now không phải công cụ đọc nội dung X, mà là một nền tảng mạng xã hội mới hoạt động riêng và tuyên bố không liên kết với X Corp.

Khác với nhiều đối thủ thay thế X như Bluesky hoặc Mastodon, twitter.now yêu cầu người dùng trả tiền để tham gia. Gói “founder” đang có giá 20 USD để vào sớm, còn gói “Fighter” giá 40 USD đi kèm một huy hiệu hình ná cao su trên hồ sơ cá nhân. Theo phần hỏi đáp của dịch vụ, mô hình thu phí được dùng để hạn chế bot — tức các tài khoản tự động thường bị lợi dụng để phát tán spam, thao túng thảo luận hoặc khuếch đại nội dung giả — đồng thời giúp nền tảng không phải phụ thuộc vào quảng cáo.

Operation Bluebird cho rằng “cánh cửa trả phí” là cách chứng minh phía sau mỗi tài khoản là một con người thực. Đây được xem như tín hiệu tin cậy, hay “trust signals”, tức các dấu hiệu giúp người dùng đánh giá mức độ đáng tin của bài đăng hoặc tài khoản. Nền tảng cũng nói người dùng có thể tự điều chỉnh nguồn tin bằng một thanh điều khiển đơn giản, thay vì để thuật toán quyết định hoàn toàn. Thuật toán ở đây là hệ thống phần mềm sắp xếp và ưu tiên nội dung mà người dùng nhìn thấy trên bảng tin.

Điểm gây chú ý lớn nhất là Operation Bluebird đã nộp đơn đăng ký thương hiệu Twitter từ năm ngoái. Thương hiệu, trong bối cảnh này, là quyền pháp lý đối với tên gọi và nhận diện dùng trong kinh doanh. Lập luận của startup là Elon Musk đã loại bỏ tên Twitter để đổi toàn bộ nền tảng sang X, nên cái tên cũ đã trở thành mục tiêu có thể đăng ký. Tuy nhiên, X phản bác mạnh mẽ và khẳng định Twitter chưa bao giờ thực sự biến mất, mà vẫn thuộc sở hữu độc quyền của X Corp. Vụ việc hiện vẫn đang trong quá trình xử lý, chưa có phán quyết cuối cùng.

Dù tự mô tả là không cố tái tạo nền tảng Twitter ngày trước, twitter.now vẫn công khai sử dụng ngôn ngữ thương hiệu gợi nhớ rất rõ đến biểu tượng “chim xanh” từng quen thuộc với người dùng toàn cầu. Operation Bluebird thậm chí còn tuyên bố “Twitter là một thương hiệu đã được giành lại”. Điều này cho thấy tham vọng của startup không chỉ là tạo ra một mạng xã hội mới, mà còn tận dụng khoảng trống nhận diện mà X để lại sau cuộc đổi tên gây tranh cãi.

Trong cùng tuần, đội ngũ pháp lý của X được cho là đã gây áp lực thành công lên những dự án như Nitter và XCancel, ít nhất là tạm thời. XCancel là một dịch vụ khác hỗ trợ truy cập hoặc hiển thị nội dung liên quan đến X theo cách thay thế nền tảng chính thức. Tuy nhiên, twitter.now có vị thế khác vì không cung cấp lại nội dung của X mà xây dựng một mạng xã hội riêng. Dẫu vậy, việc sử dụng tên gọi gắn chặt với di sản Twitter có thể khiến cuộc đối đầu pháp lý leo thang trong thời gian tới.

Câu hỏi quan trọng nhất có lẽ không chỉ nằm ở tòa án, mà ở thị trường. Trong bối cảnh người dùng đã quen với mạng xã hội miễn phí, việc yêu cầu trả phí ngay từ đầu là bước đi táo bạo. Đổi lại, Operation Bluebird đặt cược rằng một cộng đồng nhỏ nhưng nghiêm túc sẽ chấp nhận trả tiền để đổi lấy môi trường ít bot hơn, ít phụ thuộc quảng cáo hơn và có cảm giác “con người thật” nhiều hơn. Nếu thành công, twitter.now có thể mở ra một mô hình mạng xã hội ngách dựa trên thành viên trả phí. Nếu thất bại, nó sẽ chỉ là chương mới nhất trong chuỗi nỗ lực lấp đầy khoảng trống mà Twitter cũ để lại sau khi biến thành X.