Băng từ chưa biến mất, nhưng thị trường LTO giảm tốc trong năm 2025

Thị trường lưu trữ bằng băng từ tiếp tục cho thấy sức sống, dù số liệu mới nhất phản ánh một năm chững lại. Theo LTO Program — liên minh gồm HPE, IBM và Quantum chuyên phát triển chuẩn Linear Tape-Open (LTO), tức chuẩn băng từ mở đang chiếm khoảng 85% doanh số băng từ toàn cầu — tổng dung lượng băng LTO xuất xưởng trong năm 2025 đạt 160,3 exabyte. Exabyte là đơn vị dữ liệu cực lớn, tương đương khoảng một tỷ gigabyte. Con số này thấp hơn 16 exabyte so với mức 176,5 exabyte của năm 2024, tức giảm khoảng 9%.

Dù sụt giảm, LTO Program nhấn mạnh rằng năm 2024 vốn là mức cao kỷ lục mọi thời đại, còn kết quả năm 2025 vẫn là thành tích cao thứ hai trong lịch sử của định dạng này. Nói cách khác, thị trường băng từ không lao dốc mà chỉ đang điều chỉnh sau một năm bùng nổ. Nhận định này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều người từ lâu đã xem băng từ là công nghệ cũ kỹ, khó cạnh tranh với ổ cứng và lưu trữ đám mây.

Theo nhà phân tích lưu trữ Tom Coughlin, nguyên nhân chính của đợt giảm này đến từ môi trường thương mại quốc tế đang thay đổi. Điều đó khiến nhiều doanh nghiệp thận trọng hơn trong mua sắm, điều chỉnh chiến lược nguồn cung và quản lý hàng tồn kho. Nói đơn giản, khi chuỗi cung ứng và chi phí nhập hàng trở nên khó dự đoán, các công ty thường trì hoãn đầu tư hạ tầng lưu trữ mới, kể cả với những công nghệ đã quen thuộc như băng từ.

Một trong những lý do khiến giới quan sát chưa vội gạch tên băng từ là mức tiêu thụ điện rất thấp. Trong khi các trung tâm dữ liệu hiện đại ngày càng chịu áp lực về nguồn điện và làm mát, băng từ nổi lên như một lựa chọn hấp dẫn cho lưu trữ dài hạn. Khác với ổ cứng hay hệ thống flash phải duy trì nguồn điện thường xuyên để hoạt động tối ưu, băng từ phù hợp cho lưu trữ lưu trữ lâu dài, còn gọi là archival storage — tức lưu dữ liệu ít truy cập nhưng cần giữ nhiều năm với chi phí vận hành thấp.

Dữ liệu ban đầu của năm 2026 đang mang lại tín hiệu lạc quan cho ngành. LTO Program cho biết lượng xuất xưởng trong quý I/2026 cao hơn 57% so với cùng kỳ năm trước. Một động lực quan trọng là sự xuất hiện của hộp băng 40TB mới. TB, hay terabyte, là đơn vị dung lượng phổ biến trong lưu trữ. Đáng chú ý, loại băng mới này vẫn tương thích với các ổ đọc/ghi đang dùng cho thế hệ băng 30TB trước đó, giúp khách hàng nâng cấp dung lượng mà không phải thay toàn bộ hạ tầng. Trong công nghệ lưu trữ, khả năng tương thích ngược như vậy thường có ý nghĩa lớn vì giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí đầu tư.

Băng từ có hai ưu điểm nổi bật: sức chứa cao và tiêu thụ điện thấp. Tuy nhiên, điểm yếu cố hữu của công nghệ này là tốc độ khôi phục và truy xuất dữ liệu chậm. Khôi phục dữ liệu, hay restore, là quá trình lấy lại dữ liệu đã sao lưu khi cần dùng. Vì băng từ là phương tiện lưu trữ tuần tự, hệ thống thường phải tua đến đúng vị trí dữ liệu thay vì truy cập ngẫu nhiên nhanh như ổ cứng hoặc SSD. Điều đó khiến thời gian lấy dữ liệu có thể kéo dài đáng kể. Ngoài ra, băng cũng đòi hỏi điều kiện bảo quản cẩn thận để tránh hư hỏng vật lý.

Sự cạnh tranh lớn nhất với băng từ hiện nay đến từ các hyperscaler — thuật ngữ dùng để chỉ những nhà cung cấp đám mây quy mô cực lớn như các tập đoàn vận hành hạ tầng khổng lồ trên toàn cầu. Các hãng này tung ra dịch vụ archival-storage-as-a-service, tức lưu trữ lưu trữ dưới dạng dịch vụ, cho phép khách hàng dùng ‘băng từ ảo’ để vẫn tương thích với công cụ sao lưu truyền thống. Khái niệm virtual tape, hay băng từ ảo, nghĩa là phần mềm mô phỏng cách hoạt động của hệ thống băng từ, nhưng dữ liệu thực tế có thể nằm trên một hạ tầng khác.

Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây hiếm khi công khai chi tiết họ dùng phương tiện lưu trữ nào cho lớp lưu trữ lưu trữ này. Tuy vậy, nhiều dấu hiệu cho thấy phần lớn đang dựa vào ổ cứng dung lượng lớn. Đây lại là một thị trường đang chịu áp lực nguồn cung, do hyperscaler cần rất nhiều ổ cứng cho các hệ thống AI. AI, hay trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là các mô hình học máy quy mô lớn, đang tiêu thụ khối lượng phần cứng khổng lồ để huấn luyện và vận hành. Điều đó khiến cuộc cạnh tranh tài nguyên lưu trữ ngày càng gay gắt.

Dù ổ cứng đang khan hiếm, điều đó không đồng nghĩa băng từ sẽ tự động bứt phá. Một rào cản lớn là thị trường hộp băng LTO hiện phụ thuộc chủ yếu vào chỉ hai nhà sản xuất: Sony và Fujifilm. Khi số lượng nhà cung cấp quá ít, nguy cơ thiếu hàng hoặc gián đoạn nguồn cung luôn hiện hữu. Vì vậy, tương lai của băng từ có thể sáng hơn trong ngắn hạn, nhưng vẫn gắn chặt với khả năng mở rộng sản xuất và duy trì chuỗi cung ứng ổn định.