Bắc Ireland chi thêm 15 triệu bảng để gia hạn hợp đồng giáo dục với Fujitsu đến năm 2032, không mở thầu mới

Cơ quan Giáo dục Bắc Ireland (Education Authority) đang lên kế hoạch bổ sung thêm 15 triệu bảng Anh cho hợp đồng EA One với Fujitsu mà không tổ chức một đợt đấu thầu cạnh tranh mới. Động thái này sẽ nâng tổng giá trị trần của hợp đồng lên 55,4 triệu bảng và cho phép nhà cung cấp công nghệ Nhật Bản tiếp tục duy trì dịch vụ đến ngày 31/3/2032. Hợp đồng hiện tại dự kiến hết hạn vào tháng 3/2027, nhưng cơ quan này muốn kích hoạt 5 tùy chọn gia hạn, mỗi lần 1 năm, vốn đã được cài sẵn trong thỏa thuận ban đầu.

Theo thông báo chính thức, khoản bổ sung 15 triệu bảng nhằm đảm bảo dịch vụ không bị gián đoạn trong thời gian Cơ quan Giáo dục thay thế hệ thống EA One hiện tại. Đây là một nền tảng được tùy biến sâu dựa trên Oracle, tức bộ phần mềm doanh nghiệp xây dựng trên công nghệ của Oracle để xử lý các nghiệp vụ cốt lõi như tài chính, nhân sự và trả lương. Việc “tùy biến sâu” nghĩa là hệ thống đã được chỉnh sửa đáng kể để phù hợp với quy trình riêng của tổ chức, khiến việc thay thế hoặc chuyển sang nhà cung cấp khác trở nên phức tạp, tốn thời gian và dễ phát sinh rủi ro kỹ thuật.

Cơ quan này cho biết họ đã khởi động chương trình EnAble để xây dựng hệ thống kế nhiệm cho EA One, với mục tiêu triển khai vào năm 2032. Tuy nhiên, quá trình thay thế một nền tảng doanh nghiệp quy mô lớn thường đòi hỏi thời gian chuẩn bị dài, bao gồm thiết kế giải pháp, mua sắm công nghệ, triển khai kỹ thuật và đưa hệ thống mới vào trạng thái vận hành ổn định. Trong ngành CNTT, giai đoạn hệ thống trở thành “business as usual” có nghĩa là nó không còn ở trạng thái thử nghiệm hay chuyển đổi nữa, mà đã hoạt động bình thường như một phần quen thuộc trong bộ máy vận hành hàng ngày.

Một lý do quan trọng khác được nêu ra là EA One đã được chỉnh sửa quá nhiều trong nhiều năm vận hành, nên việc đổi nhà cung cấp trước khi giải pháp thay thế sẵn sàng có thể gây ra gián đoạn kỹ thuật đáng kể. Cơ quan Giáo dục Bắc Ireland cũng cảnh báo kịch bản này có thể dẫn đến sự bất tiện trong vận hành và phát sinh chi phí trùng lặp, chẳng hạn vừa phải duy trì hệ thống cũ vừa đầu tư thêm nguồn lực để chuyển đổi giữa chừng. Theo cơ quan này, dịch vụ hiện tại của Fujitsu vẫn đáp ứng các chỉ số hiệu suất theo hợp đồng.

Việc tiếp tục giữ Fujitsu ở lại diễn ra trong bối cảnh công ty này vẫn chịu sự giám sát mạnh mẽ do liên quan đến vụ bê bối Horizon tại Anh. Horizon là hệ thống điểm bán hàng điện tử và kế toán của Bưu điện Anh, từng được sử dụng làm bằng chứng trong hàng trăm vụ truy tố các quản lý bưu cục. Sau đó, nhiều bản án bị xác định là oan sai. Fujitsu thừa nhận vai trò của mình trong vụ việc và đã công khai xin lỗi. Công ty cũng tự nguyện ngừng tham gia đấu thầu với các khách hàng mới thuộc chính phủ Anh cho đến khi cuộc điều tra theo luật định công bố kết luận.

Dù tạm dừng theo đuổi các hợp đồng mới với chính phủ Anh, Fujitsu vẫn được phép thương lượng gia hạn với các khách hàng hiện hữu cũng như tiếp tục các quy trình mua sắm đã bắt đầu trước đó. Điều này giải thích vì sao hợp đồng với Cơ quan Giáo dục Bắc Ireland vẫn có thể được kéo dài. Trên thực tế, Fujitsu cũng từng tiếp tục tham gia một gói thầu trị giá 125 triệu bảng với Bộ Tài chính Bắc Ireland và đã giành chiến thắng vào tháng 4/2025, do quy trình mua sắm đó đã khởi động trước khi công ty đưa ra cam kết tự hạn chế.

Thông báo mới cho biết giá trị hợp đồng trước đợt gia hạn này là 40,4 triệu bảng, và sau khi cộng thêm 15 triệu bảng sẽ đạt 55,4 triệu bảng. Tài liệu cũng nhắc rằng giá trị công bố ban đầu là 30 triệu bảng, đồng nghĩa phần bổ sung mới tương đương đúng 50% con số đó. Trước đây, gói thầu năm 2015 từng được ghi nhận ở mức khoảng 20 triệu bảng, sau đó một lần điều chỉnh vào năm 2021 đã cộng thêm 9,2 triệu bảng. Khi ấy, cơ quan chức năng viện dẫn các thay đổi về chức năng hệ thống, quá trình di chuyển dữ liệu phức tạp và sự chậm trễ do các đợt phong tỏa thời COVID-19.

Bản sửa đổi hợp đồng năm 2021 bao gồm việc cung cấp nhiều loại dịch vụ máy tính và công nghệ liên quan, từ tư vấn CNTT đến phần cứng, phần mềm và các sản phẩm đi kèm. Trong đó, “di chuyển dữ liệu” là một khái niệm quan trọng: đây là quá trình chuyển dữ liệu từ hệ thống cũ sang hệ thống mới mà vẫn phải đảm bảo tính toàn vẹn, chính xác và khả năng sử dụng. Với các hệ thống tài chính, nhân sự và bảng lương, sai sót trong khâu này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của cả tổ chức, từ trả lương nhân viên đến báo cáo ngân sách.

Quyết định của Bắc Ireland phản ánh một bài toán phổ biến trong khu vực công: tiếp tục dùng một hệ thống cũ nhưng ổn định, hay chấp nhận rủi ro để thay đổi nhanh hơn. Trong trường hợp này, nhà chức trách dường như ưu tiên tính liên tục của dịch vụ hơn là thay nhà cung cấp ngay lập tức. Tuy nhiên, việc gia hạn một hợp đồng công nghệ lớn mà không có cạnh tranh mới chắc chắn sẽ tiếp tục làm dấy lên tranh luận, đặc biệt khi nhà cung cấp đó vẫn đang ở tâm điểm chú ý vì một trong những bê bối CNTT nghiêm trọng nhất nước Anh.