Lãnh đạo Palantir tại Anh tranh cãi với nghị sĩ Lao động về độ chính xác dữ liệu NHS

Tom Watson, tân phó chủ tịch cấp cao phụ trách thị trường Anh của Palantir, đã gửi thư phản hồi nghị sĩ Công đảng Clive Lewis, cáo buộc ông này đưa ra những nhận định không chính xác về hoạt động của công ty trong các lĩnh vực y tế, cảnh sát và quốc phòng tại Anh. Watson từng là phó lãnh đạo Công đảng, sau đó làm cố vấn cho Palantir từ năm 2024 trước khi gia nhập toàn thời gian vào tháng trước. Động thái này ngay lập tức thu hút chú ý vì nó diễn ra trong bối cảnh Palantir tiếp tục mở rộng ảnh hưởng tại khu vực công Anh.

Palantir là công ty công nghệ dữ liệu nổi tiếng với các nền tảng phân tích quy mô lớn như Gotham và Foundry. Đây là các hệ thống phần mềm dùng để tổng hợp, kết nối và phân tích lượng dữ liệu rất lớn từ nhiều nguồn khác nhau, thường được ứng dụng trong chính phủ, y tế, an ninh và quốc phòng. Chính vì khả năng xử lý dữ liệu nhạy cảm ở quy mô lớn, Palantir thường xuyên trở thành tâm điểm tranh luận về quyền riêng tư, tính minh bạch và mức độ ảnh hưởng của doanh nghiệp công nghệ đối với dịch vụ công.

Theo thông tin được nhắc lại tại hội nghị Công đảng tuần này, Clive Lewis cho biết ông cảm thấy bức thư của Watson mang hàm ý như một thông điệp rằng “chúng tôi đang theo dõi ông”. Dù vậy, các thông tin Watson viện dẫn không nhất thiết phải đến từ những công cụ nổi tiếng của Palantir như Gotham hay Foundry, mà chủ yếu dựa trên các phát biểu công khai trong Quốc hội, câu hỏi bằng văn bản, bài phỏng vấn, bài bình luận và nội dung trên mạng xã hội.

Điểm gây chú ý nhất trong thư của Watson là việc ông sử dụng số liệu về NHS, tức Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh, để bảo vệ Palantir. Watson cho biết nền tảng Federated Data Platform, viết tắt là FDP, đã được triển khai tại 142 quỹ tín thác bệnh viện và 137 đơn vị trong số đó đã báo cáo có lợi ích. FDP là nền tảng dữ liệu liên kết, được thiết kế để giúp các tổ chức y tế chia sẻ và phân tích dữ liệu vận hành hiệu quả hơn, từ đó hỗ trợ quản lý danh sách chờ, điều phối chăm sóc và sử dụng nguồn lực bệnh viện.

Vấn đề nằm ở chỗ các con số mà Watson lặp lại trước đó đã bị Văn phòng Quản lý Quy định Thống kê của Anh, hay Office for Statistics Regulation (OSR), yêu cầu truyền đạt cẩn trọng hơn. OSR là cơ quan giám sát việc sử dụng số liệu công, nhằm bảo đảm dữ liệu được trình bày chính xác và không gây hiểu lầm. Sau các khiếu nại về cách NHS England dùng dữ liệu để quảng bá FDP, cơ quan này đã thêm một lưu ý quan trọng vào ngày 6/6, nhấn mạnh rằng không thể kết luận quan hệ nhân quả trực tiếp vì các biến số khác chưa được kiểm soát. Nói cách khác, việc một chỉ số cải thiện sau khi triển khai FDP không đồng nghĩa FDP chắc chắn là nguyên nhân duy nhất.

NHS England từng cho biết một giải pháp điều phối chăm sóc nội trú dựa trên FDP có liên quan tới 111.589 bệnh nhân bổ sung được thực hiện thủ thuật trong phòng mổ. Tuy nhiên, dữ liệu do nhóm vận động Foxglove thu thập cho thấy bức tranh phức tạp hơn. Trong số 41 quỹ tín thác sử dụng công cụ này, có tới 13 đơn vị thực hiện ít ca phẫu thuật hơn sau khi triển khai. Điều đó cho thấy kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác như nhân sự, độ phức tạp của ca bệnh hoặc số lượng giường bệnh sẵn có.

Foxglove, một tổ chức vận động tập trung vào quyền số và trách nhiệm giải trình công nghệ, cũng chỉ ra rằng Bệnh viện Chelsea and Westminster chiếm tới 84% mức giảm được báo cáo trong danh sách chờ khám ngoại trú tại 16 quỹ tín thác dùng công cụ liên quan. Điều này làm dấy lên câu hỏi liệu thành công được quảng bá có phản ánh tác động rộng khắp của nền tảng hay chỉ đang bị chi phối bởi kết quả nổi bật từ một số ít đơn vị.

Vụ việc cho thấy cuộc tranh luận về Palantir tại Anh không còn chỉ xoay quanh hợp đồng công nghệ hay giá trị đầu tư, mà đang chuyển sang vấn đề cốt lõi hơn: dữ liệu được dùng để chứng minh hiệu quả thực sự đáng tin đến đâu. Khi một lãnh đạo công ty chỉ trích người khác vì “thông tin sai”, nhưng lại lặp lại các số liệu từng bị yêu cầu phải kèm cảnh báo, áp lực về tính nhất quán và minh bạch càng tăng. Tính đến thời điểm bài viết gốc được đăng tải, Palantir chưa đưa ra bình luận chính thức bổ sung.