Tổng thống Hàn Quốc kêu gọi phát triển công cụ AI để chặn tấn công mạng từ sớm

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã yêu cầu nội các thúc đẩy phát triển các công cụ phòng thủ dùng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm đối phó với làn sóng tấn công mạng ngày càng tinh vi. Theo ông, nhiều vụ rò rỉ dữ liệu cá nhân gần đây tại các tổ chức tài chính và cơ quan công đã làm dấy lên lo ngại rằng tin tặc có thể đã tận dụng AI — tức các hệ thống phần mềm có khả năng tự động phân tích, học từ dữ liệu và đưa ra quyết định — để tăng tốc và mở rộng quy mô tấn công.

Nhà lãnh đạo Hàn Quốc nhấn mạnh chính phủ cần xây dựng năng lực an ninh có thể phát hiện dấu hiệu tấn công từ sớm và ngăn chặn trước khi thiệt hại xảy ra. Đây là cách tiếp cận mang tính ‘phòng thủ chủ động’, khác với mô hình phản ứng truyền thống vốn chỉ xử lý sau khi sự cố đã bùng phát. Ông cũng yêu cầu các cơ quan liên quan nhanh chóng điều tra rõ những vụ việc gần đây, đồng thời dồn nhân lực và tài nguyên để giảm thiểu tác động đối với người dân.

Không chỉ hệ thống công quyền, Tổng thống Lee còn muốn mở rộng việc kiểm tra an ninh sang toàn bộ hạ tầng cốt lõi quốc gia và cả khu vực tư nhân. Hạ tầng cốt lõi ở đây thường bao gồm các lĩnh vực như tài chính, năng lượng, viễn thông, giao thông và y tế — những hệ thống mà nếu bị tấn công sẽ gây ảnh hưởng lớn đến xã hội. Ông kêu gọi triển khai ngay các biện pháp bảo mật cần thiết và tăng tốc phát triển, phổ biến các công nghệ AI chuyên biệt cho an ninh mạng, tức các mô hình được huấn luyện riêng để nhận diện mã độc, hành vi bất thường hoặc chiến dịch xâm nhập.

Phát biểu của ông Lee được xem là một tín hiệu chính sách mạnh mẽ, đặt áp lực lên các bộ ngành và các tập đoàn công nghệ Hàn Quốc phải nhanh chóng biến định hướng thành hành động cụ thể. Tuy nhiên, phạm vi yêu cầu rất rộng và giới chuyên gia đều hiểu rằng không có giải pháp nào có thể ‘chặn mọi cuộc tấn công mạng’. Trong thực tế, an ninh mạng là cuộc đua liên tục giữa bên phòng thủ và bên tấn công, đặc biệt khi kẻ xấu cũng dùng AI để tạo email lừa đảo, tự động dò lỗ hổng hoặc phân tích mục tiêu nhanh hơn trước.

Lời kêu gọi của Tổng thống Hàn Quốc xuất hiện trong bối cảnh nước này vừa chứng kiến hàng loạt sự cố lộ lọt thông tin. Báo cáo gốc nhắc đến các vụ việc như sự cố tại nền tảng thương mại điện tử Coupang và một cuộc tấn công nhắm vào các ngân hàng địa phương làm lộ dữ liệu khách hàng. Dù chi tiết kỹ thuật chưa được công bố đầy đủ, các sự cố này cho thấy dữ liệu cá nhân đang trở thành mục tiêu có giá trị cao, từ đó buộc chính phủ phải coi an ninh số là ưu tiên chiến lược.

Cùng thời điểm, tại Australia, Giám đốc chiến lược của OpenAI là Jason Kwon đã điều trần trước một ủy ban quốc hội về cách các ‘agent’ của công ty truy cập vào một website hồ sơ y tế của chính phủ. Trong ngữ cảnh AI, agent là tác nhân phần mềm có thể tự động thực hiện chuỗi nhiệm vụ thay cho con người, chẳng hạn truy cập web, thu thập thông tin hoặc tương tác với dịch vụ trực tuyến. Kwon thừa nhận OpenAI lẽ ra cần xử lý tốt hơn việc liên hệ với cơ quan chức năng, thay vì chỉ gửi email đến địa chỉ tiếp nhận báo cáo lạm dụng.

Phiên điều trần tại Australia không chỉ xoay quanh an toàn hệ thống mà còn mở rộng sang câu hỏi lớn hơn: có nên sửa luật bản quyền để buộc các công ty AI trả tiền cho nhà sáng tạo khi dùng tác phẩm của họ để huấn luyện mô hình hay không. Huấn luyện mô hình là quá trình cho AI học từ khối lượng dữ liệu rất lớn để hình thành khả năng tạo nội dung hoặc trả lời câu hỏi. Khác với Mỹ, Australia không có cơ chế ‘fair use’ — tức ngoại lệ pháp lý cho phép sử dụng một phần nội dung có bản quyền trong một số trường hợp nhất định — nên tranh cãi đang trở nên nhạy cảm hơn.

Giới sáng tạo tại Australia lo ngại một cơ chế thanh toán kiểu ‘opt-in’, nghĩa là chỉ trả phí khi chủ sở hữu nội dung chủ động đăng ký tham gia, sẽ không đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi của họ. Trong khi đó, chính phủ Australia lại lo rằng nếu luật quá cứng rắn, nước này có thể đánh mất các khoản đầu tư vào trung tâm dữ liệu và cơ hội tiếp cận các mô hình AI tiên tiến đặt trong nước. Diễn biến tại Hàn Quốc và Australia cho thấy một thực tế chung: khi AI bước sâu vào hạ tầng số, các chính phủ không chỉ phải đối phó với rủi ro an ninh mới mà còn phải viết lại luật chơi cho cả công nghệ, dữ liệu và quyền sở hữu trí tuệ.