Microsoft chuẩn bị mở rộng quyền truy cập của Copilot vào tệp trên Windows, đặt cược vào mô hình AI lai chạy cục bộ và đám mây

Microsoft vừa công bố bước tiến mới cho Copilot trên Windows: trợ lý AI này sẽ sớm có khả năng tương tác sâu hơn với các tệp trên máy tính cá nhân. Theo mô tả của hãng, Copilot và các ứng dụng Windows trong tương lai có thể hỗ trợ tìm kiếm tài liệu, sắp xếp hồ sơ và thực hiện các tác vụ năng suất như soạn email kèm tệp đính kèm. Trong một ví dụ trình diễn, Copilot có thể tìm các giấy tờ thuế, gom chúng lại rồi chuẩn bị email gửi cho kế toán. Đây là hướng đi cho thấy Microsoft muốn biến Copilot từ một chatbot thành một “agent” AI, tức tác nhân phần mềm có thể chủ động thực hiện nhiều bước công việc thay người dùng.

Điểm khiến nhiều người chú ý là Copilot sẽ được trao quyền tiếp cận nhiều hơn với dữ liệu cá nhân trên PC. Microsoft khẳng định hệ thống này vẫn an toàn vì phần lớn tác vụ phù hợp sẽ được xử lý ngay trên thiết bị, thay vì luôn gửi dữ liệu lên máy chủ. Cách làm này thường được gọi là xử lý cục bộ, nghĩa là mô hình AI chạy trực tiếp trên máy của người dùng để giảm rủi ro lộ dữ liệu nhạy cảm. Tuy nhiên, hãng cũng không giấu việc một số yêu cầu phức tạp hơn vẫn có thể được chuyển lên các mô hình AI trên đám mây, tức hạ tầng máy chủ từ xa do Microsoft hoặc đối tác vận hành.

Microsoft gọi kiến trúc mới của mình là “hybrid intelligence”, hay trí tuệ lai. Hiểu đơn giản, đây là mô hình kết hợp giữa AI chạy cục bộ trên máy và AI chạy trên đám mây. Hệ thống sẽ tự quyết định nên dùng loại nào tùy tác vụ: những yêu cầu đơn giản hoặc nhạy cảm về riêng tư có thể được xử lý ngay trên PC, còn các tác vụ nặng hơn hoặc đòi hỏi chất lượng suy luận cao hơn có thể được gửi tới các mô hình lớn trên đám mây như GPT-6 của OpenAI hay Claude của Anthropic. Cách tiếp cận này nhằm cân bằng giữa tốc độ, chi phí, hiệu năng và bảo mật.

Nền tảng phía sau chiến lược này là HydraFusion, được Microsoft mô tả như một “model router” – bộ định tuyến mô hình AI có nhiệm vụ lựa chọn mô hình nào sẽ xử lý từng yêu cầu. Nếu coi hệ sinh thái AI như một mạng lưới chuyên gia, HydraFusion là bộ điều phối quyết định nên giao việc cho AI chạy trên máy hay AI trên đám mây. Trong khi đó, các agent cục bộ sẽ chạy trong MXC, viết tắt của Microsoft Execution Containers. Đây là các “container” thực thi, tức môi trường cô lập giúp giới hạn quyền truy cập của phần mềm, tương tự một hộp an toàn số. Microsoft cho biết MXC áp dụng quyền truy cập chi tiết theo thời gian chạy, nghĩa là agent chỉ được cấp đúng những gì cần thiết cho tác vụ tại thời điểm thực hiện.

Để hỗ trợ AI lai, Microsoft cũng mở rộng Windows ML cho Llama.cpp. Windows ML là framework suy luận AI của Windows, tức bộ công cụ giúp chạy mô hình học máy trên thiết bị. Framework này được xây trên ONNX Runtime, một môi trường thực thi dành cho mô hình AI theo chuẩn ONNX, vốn là định dạng mở giúp mô hình có thể chạy trên nhiều nền tảng khác nhau. Còn Llama.cpp là một engine suy luận nổi tiếng trong cộng đồng AI cục bộ, được đánh giá cao nhờ khả năng chạy mô hình ngôn ngữ lớn trên phần cứng phổ thông với hiệu quả tốt. Khi được hỗ trợ bởi Windows ML, Llama.cpp có thể tận dụng nhiều loại bộ tăng tốc phần cứng hơn, chẳng hạn GPU hoặc NPU – bộ xử lý thần kinh chuyên tăng tốc tác vụ AI.

Microsoft cho biết các tính năng trí tuệ lai sẽ được triển khai cho GitHub Copilot ngay trong tuần tới, trước khi mở rộng sang ứng dụng Copilot trên Windows trong vài tháng tiếp theo. GitHub Copilot là trợ lý lập trình AI hỗ trợ viết mã, gợi ý cú pháp và giải thích đoạn code. Việc mang kiến trúc lai vào sản phẩm này cho thấy Microsoft không chỉ muốn tối ưu trải nghiệm người dùng phổ thông, mà còn nhắm tới giới phát triển phần mềm – nhóm khách hàng có nhu cầu cao về hiệu năng, độ trễ thấp và kiểm soát dữ liệu.

Bên cạnh quyền truy cập tệp, Windows còn được bổ sung tính năng tìm kiếm tăng cường bằng AI. Người dùng có thể tra cứu các thiết lập hệ thống bằng ngôn ngữ tự nhiên, ví dụ tìm nhanh chế độ tối (dark mode) mà không cần nhớ chính xác tên mục cài đặt. Hệ điều hành này cũng sẽ có giao diện hội thoại để thực hiện một số tác vụ như gửi tin nhắn cho bạn bè. Đây là dấu hiệu cho thấy Microsoft đang đẩy Windows tiến gần hơn tới mô hình hệ điều hành “đối thoại”, nơi người dùng ra lệnh bằng ngôn ngữ tự nhiên thay vì phải tự thao tác qua nhiều lớp menu.

Không chỉ tập trung vào Copilot, Microsoft còn giới thiệu trải nghiệm thiết lập mới nhằm giúp việc triển khai các “agent harness” trở nên dễ dàng và an toàn hơn. “Agent harness” có thể hiểu là bộ khung hoặc lớp điều phối dùng để kết nối agent AI với hệ thống, công cụ và quyền truy cập cần thiết. Trong bài giới thiệu, OpenClaw được nhắc đến như một ví dụ tiêu biểu. Điều này cho thấy Microsoft muốn Windows trở thành nền tảng rộng hơn cho các agent AI của bên thứ ba, thay vì chỉ là sân chơi riêng của Copilot.

Chiến lược đưa nhiều tác vụ AI xuống thiết bị có thể giúp Microsoft xoa dịu lo ngại về quyền riêng tư, đặc biệt sau những tranh cãi từng bám theo các PC Copilot+ ra mắt từ năm 2024 cùng chip Snapdragon X Elite của Qualcomm. Việc xử lý cục bộ cũng giúp giảm tải cho máy chủ đám mây của hãng, vì các yêu cầu đơn giản không cần phải gửi đi xa. Tuy nhiên, mô hình này đi kèm những câu hỏi thực tế: AI chạy trên máy sẽ tác động thế nào đến pin, tiếng quạt, nhiệt độ và chất lượng phản hồi khi phần cứng không đủ mạnh? Với người dùng laptop, đó có thể là yếu tố quyết định liệu các tính năng mới có thực sự hữu ích hay chỉ khiến hệ thống nặng nề hơn.

Thông báo mới cho thấy Microsoft đang tái thiết Windows theo hướng lấy AI làm trung tâm. Từ trợ lý có thể hiểu ngữ cảnh tài liệu, công cụ tìm kiếm bằng ngôn ngữ tự nhiên, cho tới các agent có thể hành động thay người dùng, Windows đang dần chuyển từ một hệ điều hành truyền thống thành nền tảng cho các tác nhân thông minh. Dù vậy, thành công của chiến lược này sẽ phụ thuộc vào một yếu tố then chốt: Microsoft có thuyết phục được người dùng rằng việc để AI chạm sâu hơn vào dữ liệu cá nhân vẫn nằm trong vùng kiểm soát hay không.