SpaceX thâu tóm phổ tần then chốt, mở đường để Starlink Mobile thành đối thủ lớn của các nhà mạng Mỹ

SpaceX đang tiến thêm một bước quan trọng để biến Starlink Mobile thành một nhà mạng di động đáng gờm tại Mỹ. Công ty cho biết đã đạt thỏa thuận mua danh mục giấy phép phổ tần băng tần thấp trên toàn quốc, tối đa 14 MHz phổ tần ghép cặp trong dải 800 MHz, từ công ty đầu tư viễn thông Grain Management. Phổ tần, hiểu đơn giản là “đường cao tốc vô tuyến” dùng để truyền tín hiệu di động, là tài sản cực kỳ quan trọng với mọi nhà mạng. Thương vụ vẫn cần được Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) phê duyệt trước khi hoàn tất.

Dải 800 MHz thuộc nhóm phổ tần thấp, vốn có ưu thế lớn về khả năng phủ sóng xa và xuyên vật cản tốt hơn các băng tần cao. Điều này có nghĩa tín hiệu có thể đi sâu hơn vào trong nhà, văn phòng hoặc các công trình xây dựng dày đặc — một điểm yếu lâu nay của nhiều mạng di động. SpaceX nhấn mạnh rằng phần lớn điện thoại hiện nay đã hỗ trợ băng tần 800 MHz, nên người dùng nhiều khả năng không cần đổi thiết bị để kết nối. Đây là lợi thế lớn nếu hãng muốn mở rộng nhanh dịch vụ đến thị trường đại chúng.

Trong hồ sơ gửi FCC, SpaceX cho biết họ không chỉ dựa vào vệ tinh mà còn dự định triển khai hạ tầng viễn thông mặt đất riêng. Hạ tầng mặt đất, hay mạng terrestrial, là hệ thống anten, trạm phát sóng trên cột, mái nhà và các công trình khác giống cách nhà mạng truyền thống vận hành. Nói cách khác, SpaceX đang hướng tới mô hình lai giữa mạng di động mặt đất và mạng vệ tinh, thay vì chỉ cung cấp kết nối từ không gian.

Cùng thời điểm, FCC cũng đã phê duyệt đơn xin của Starlink cho phép phóng thêm 15.000 vệ tinh tối ưu cho phổ tần 2 GHz trên phạm vi toàn cầu. Dải 2 GHz là nhóm tần số thường được dùng cho truyền dữ liệu với dung lượng tốt hơn, phù hợp để bổ sung băng thông — tức khả năng chuyên chở lưu lượng dữ liệu của mạng. Theo SpaceX, các vệ tinh Gen2 này sẽ giúp cung cấp dịch vụ tốc độ cao trực tiếp tới các thiết bị chưa qua chỉnh sửa phần cứng, nghĩa là điện thoại thông thường cũng có thể kết nối mà không cần mẫu máy chuyên biệt.

Động thái mới nối tiếp thương vụ trị giá 17 tỷ USD mà SpaceX thực hiện năm ngoái để mua phổ tần từ EchoStar. Thỏa thuận đó mang về cho công ty 50 MHz phổ tần S-band độc quyền tại Mỹ cùng các giấy phép Mobile Satellite Service, hay MSS. MSS là loại giấy phép cho phép cung cấp dịch vụ di động qua vệ tinh, rất quan trọng nếu doanh nghiệp muốn đưa kết nối trực tiếp từ quỹ đạo xuống điện thoại. Khi kết hợp với dải 800 MHz mới mua, SpaceX có trong tay cả công cụ để phủ sóng trong nhà lẫn công cụ để mở rộng kết nối tới những nơi ngoài tầm với của cột sóng truyền thống.

Nếu triển khai đúng kế hoạch, Starlink Mobile có thể trở thành một trong những nhà khai thác đầu tiên kết hợp đồng thời phổ tần vệ tinh và phổ tần mặt đất trong cùng một mạng. Về mặt thực tế, băng tần thấp 800 MHz sẽ xử lý những khu vực cần tín hiệu ổn định trong nhà hoặc ở đô thị dày đặc, trong khi mạng vệ tinh dùng dải 2 GHz sẽ mở rộng vùng phủ đến vùng nông thôn, nơi hẻo lánh hoặc các “điểm chết” di động — tức khu vực gần như không có sóng từ nhà mạng thông thường. Đây là hướng tiếp cận khác biệt so với các mô hình direct-to-device hiện nay vốn chủ yếu chỉ hoạt động khi người dùng mất sóng mặt đất.

Theo MarketWatch, thông tin này đã khiến cổ phiếu các nhà mạng lớn tại Mỹ giảm mạnh. Cổ phiếu Verizon giảm gần 6%, còn AT&T và T-Mobile US đều mất hơn 6%. Phản ứng của thị trường cho thấy giới đầu tư đang nhìn nhận nghiêm túc khả năng SpaceX bước vào sân chơi viễn thông di động với quy mô lớn hơn nhiều so với các thử nghiệm vệ tinh trước đây.

Điều đáng chú ý là T-Mobile từng triển khai dịch vụ Direct-to-Cell cho khách hàng Mỹ bằng cách sử dụng chòm vệ tinh Starlink hiện có từ năm ngoái, thậm chí còn mở cho cả thuê bao của mạng đối thủ với mức giá 15 USD mỗi tháng. Direct-to-Cell là công nghệ cho phép vệ tinh kết nối trực tiếp với điện thoại di động thông thường, thay vì phải thông qua thiết bị thu chuyên dụng. Tuy nhiên, với bước đi mới, SpaceX dường như không còn chỉ đóng vai trò đối tác hạ tầng mà đang tiến gần hơn tới vị thế một nhà mạng hoàn chỉnh.

Các báo cáo gần đây cho thấy số lượng kết nối trực tiếp tới thiết bị đã tăng gần 25% từ tháng 7/2025 đến tháng 3/2026, phản ánh nhu cầu ngày càng rõ hơn đối với dịch vụ vệ tinh trên điện thoại. Dù vậy, một số nhà phân tích vẫn cho rằng công nghệ này mang tính ngách. Juniper Research nhận định direct-to-device về bản chất chỉ thực sự hữu ích khi mạng mặt đất bị mất tín hiệu, và bản thân nó không giải quyết được bài toán phủ sóng trong nhà. Chính vì vậy, việc SpaceX bổ sung dải 800 MHz có thể xem là lời đáp cho hạn chế lớn nhất của mô hình vệ tinh thuần túy.

Nếu được FCC thông qua đầy đủ và triển khai thành công, Starlink Mobile có thể không chỉ là dịch vụ “cứu hộ” ở nơi không có sóng, mà trở thành một mạng di động toàn diện: hoạt động trong nhà, ngoài trời, ở vùng sâu vùng xa và cả giữa các khu vực đó. Đây là tầm nhìn mà SpaceX đang theo đuổi: một mạng duy nhất kết hợp quỹ đạo thấp với hạ tầng mặt đất. Quỹ đạo thấp, hay LEO (Low Earth Orbit), là vùng quỹ đạo gần Trái Đất nơi Starlink đặt phần lớn vệ tinh, giúp giảm độ trễ so với vệ tinh truyền thống. Nếu mô hình này chứng minh được hiệu quả kinh doanh, thị trường viễn thông Mỹ có thể sắp chứng kiến một cuộc tái định hình thực sự.