London tụt đáy bảng mạng di động tại các thủ đô châu Âu: Có 5G sớm, vẫn nghẽn vì thiếu hạ tầng

Từng là một trong những thủ đô châu Âu triển khai 5G sớm nhất, London giờ lại đứng cuối về hiệu năng mạng di động trong nhóm 18 thủ đô được Ookla khảo sát. Kết quả đo quý III/2026 của công ty chuyên kiểm tra chất lượng mạng cho thấy tốc độ tải xuống trung vị tại đây đạt 109,43 Mbps, còn tải lên chỉ đạt 11,40 Mbps — đều thấp nhất nhóm. Mbps là đơn vị triệu bit mỗi giây, dùng để biểu thị tốc độ truyền dữ liệu; trung vị là giá trị nằm giữa tập kết quả đo, giúp hạn chế ảnh hưởng của những phép đo quá cao hoặc quá thấp. London cũng ghi nhận độ trễ khi mạng chịu tải cao nhất, tức thời gian chờ phản hồi lớn nhất khi kết nối đang được sử dụng nhiều.

Năm 2021, London còn đứng thứ bảy trong nhóm khảo sát về tốc độ tải xuống trung vị. Nhưng kể từ đó, lưu lượng dữ liệu tăng nhanh hơn khả năng đáp ứng của hạ tầng, trong khi các thành phố khác tiếp tục cải thiện. Riêng tốc độ 5G trung vị của London từng đạt đỉnh 200 Mbps vào quý II/2021, rơi xuống khoảng 102 Mbps trong quý III/2023 rồi chỉ phục hồi nhẹ. Để so sánh, Paris duy trì mức trên 225 Mbps từ giữa năm 2021. Tình trạng nghẽn mạng thể hiện rõ ở trung tâm London: khi người đi làm đổ về vào buổi sáng các ngày trong tuần, tốc độ tải xuống trung vị giảm còn 80,07 Mbps, thấp hơn 27% so với cùng khung giờ cuối tuần. Dung lượng mạng ở đây có thể hiểu là khả năng phục vụ đồng thời nhu cầu truyền dữ liệu của người dùng; có phủ sóng 5G không đồng nghĩa hạ tầng luôn đủ sức đáp ứng vào giờ cao điểm.

Theo Ookla, các nhà mạng Anh sở hữu rất ít địa điểm đặt ăng-ten, trong khi nhiều vị trí quan trọng nằm trên mái các tòa nhà ở khu vực đông đúc. Những thay đổi năm 2017 đối với bộ quy tắc pháp lý về hạ tầng truyền thông điện tử đã khiến tiền thuê một vị trí trên mái nhà tại London giảm từ khoảng 21.000 bảng xuống còn khoảng 1.000 bảng mỗi năm. Mức thu này làm giảm động lực cho thuê chỗ đặt ăng-ten của chủ nhà; nhiều người thích dùng mái nhà để lắp pin mặt trời hơn. Các nhà mạng còn có thể bị yêu cầu di dời thiết bị khi tòa nhà được tái phát triển. Ước tính tại bất kỳ thời điểm nào, khoảng 7% địa điểm đặt thiết bị trên mái nhà ở London không hoạt động vì tình trạng này, làm mất dung lượng ngay khi nhu cầu vẫn tăng.

Việc bổ sung cột phát sóng ngoài đường cũng không dễ dàng. Số hồ sơ xin lắp cột mới đạt đỉnh năm 2020, trong giai đoạn đầu xây dựng mạng 5G, nhưng đã giảm hơn 80% kể từ năm 2022. Khoảng ba phần tư hồ sơ xin dựng cột mới nộp từ năm 2019 bị từ chối, trong khi tỷ lệ này với hồ sơ nâng cấp chỉ khoảng một phần năm. Những quận có khu vực bảo tồn, chẳng hạn Westminster, là nơi việc xin phép đặc biệt khó khăn. Luke Kehoe, chuyên gia phân tích ngành hàng đầu của Ookla, cho rằng các hạn chế quy hoạch khiến việc lắp đặt và nâng cấp thiết bị cần thiết cho London trở nên khó khăn hơn. Đồng thời, yêu cầu rời khỏi mái nhà có thể buộc trạm ngừng hoạt động từ lâu trước khi địa điểm thay thế sẵn sàng, khiến nhà mạng vừa phải bù phần dung lượng đã mất, vừa chạy theo nhu cầu mới.

Dự thảo quy hoạch của Thị trưởng London thừa nhận việc yêu cầu các nhà mạng di dời đã làm suy giảm khả năng kết nối di động của thành phố so với những đô thị tương đương. Văn bản dự kiến được thông qua năm 2028 sẽ yêu cầu chủ đầu tư duy trì dịch vụ di động trong thời gian thi công, bố trí cột phát sóng trên các tòa nhà cao hơn và tại không gian công cộng. Dự thảo cũng đề nghị chính quyền các quận phối hợp với nhà mạng tìm địa điểm trong khu vực bảo tồn. Trọng tâm là tránh để hoạt động tái phát triển đô thị tạo ra khoảng trống kết nối kéo dài.

Một số chuyên gia đưa ra những nguyên nhân khác. Giáo sư Mohamed-Slim Alouini thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ King Abdullah cho rằng quyết định của Chính phủ Anh buộc tháo bỏ và thay thế thiết bị mạng Huawei đã chuyển hướng nguồn vốn lẽ ra có thể dùng để mở rộng dung lượng. Ông cũng nhận định 5G từng được quảng bá quá mức trong giai đoạn đầu, khiến người dùng cảm thấy công nghệ này không mang lại giá trị như kỳ vọng và nhà mạng trở nên dè dặt hơn với đầu tư. Đây là những góc nhìn bổ sung, không phải kết luận rằng một yếu tố duy nhất đã kéo London xuống cuối bảng. Các số liệu hiện tại cho thấy thách thức rõ ràng hơn: triển khai công nghệ mới sớm chưa đủ nếu thành phố không thể liên tục mở rộng và duy trì hạ tầng phục vụ người dùng.