Anh đề xuất phạt tới 14 năm tù với hành vi phá hoại cáp biển

Anh đang lên kế hoạch tăng mạnh hình phạt đối với hành vi phá hoại cáp và đường ống ngầm dưới biển, trong bối cảnh lo ngại về hoạt động của Nga gần các công trình thiết yếu. Theo đề xuất được chính phủ công bố ngày 22/10, người cố ý làm hư hại hạ tầng viễn thông hoặc năng lượng trọng yếu dưới biển có thể đối mặt với mức án tối đa 14 năm tù. Hành vi gây thiệt hại do liều lĩnh hoặc bất cẩn cũng sẽ chịu chế tài nghiêm khắc hơn, bao gồm tiền phạt không giới hạn mức trần.

Quy mô phụ thuộc của Anh vào hệ thống này rất lớn: theo chính phủ, cáp biển vận chuyển khoảng 99% lưu lượng dữ liệu quốc tế của nước này, còn đường ống dưới biển đảm nhiệm 74% nguồn cung khí đốt. Cáp viễn thông biển là những tuyến cáp quang truyền dữ liệu bằng ánh sáng, kết nối các mạng lưới giữa những quốc gia và châu lục. Dù phần lớn nằm ngoài tầm mắt, chúng là nền tảng cho liên lạc và dịch vụ số xuyên biên giới.

Một phần khuôn khổ bảo vệ hiện nay bắt nguồn từ Đạo luật Điện báo ngầm năm 1885, khi điện báo còn là công nghệ liên lạc tiên tiến. Văn bản này ban đầu quy định mức phạt tối đa 100 bảng đối với hành vi làm hỏng cáp do bất cẩn có lỗi — một chế tài khó còn đủ sức răn đe trước những rủi ro hiện đại.

Bộ trưởng phụ trách viễn thông Ian Murray cho biết các mối đe dọa đã thay đổi đáng kể, trong khi một số luật bảo vệ những kết nối thiết yếu vẫn có tuổi đời hơn một thế kỷ. Chính phủ từng thông báo ý định siết hình phạt và bổ sung nghĩa vụ an ninh cho doanh nghiệp vận hành cáp vào tháng 5. Sách trắng vừa công bố, tức tài liệu trình bày định hướng chính sách để lấy ý kiến trước khi xây dựng luật, làm rõ hơn các mức phạt và phạm vi quyền can thiệp mà chính phủ muốn có.

Đề xuất không chỉ nhắm vào người gây hư hại. Các đơn vị vận hành cáp viễn thông dưới biển sẽ có nghĩa vụ pháp lý mới trong việc nhận diện và quản lý rủi ro an ninh. Các bộ trưởng cũng có thể được trao quyền yêu cầu doanh nghiệp vận hành và đơn vị sửa chữa cáp thực hiện biện pháp bảo vệ an ninh quốc gia, khi sự can thiệp được đánh giá là cần thiết và tương xứng.

Một lĩnh vực khác được đưa vào diện quản lý là công nghệ cảm biến sợi quang. Công nghệ này khai thác cáp quang để phát hiện những biến động vật lý, qua đó ghi nhận hoạt động trên biển. Khả năng biến tuyến cáp thành công cụ quan sát mang lại giá trị giám sát, nhưng dữ liệu nhạy cảm thu được cũng có thể trở thành rủi ro an ninh nếu rơi vào tay các bên thù địch.

Hoạt động của Nga là một động lực quan trọng đằng sau kế hoạch sửa luật. Theo thông tin được nêu, lực lượng Anh hồi tháng 4 đã phát hiện một chiến dịch tàu ngầm bí mật của Nga gần hạ tầng trọng yếu dưới biển. Chiến dịch được cho là sử dụng một tàu ngầm tấn công làm mồi nhử, trong khi hai tàu chuyên dụng khảo sát các tuyến cáp của Anh.

Trước đó, Ủy ban liên viện về Chiến lược An ninh Quốc gia của Quốc hội Anh cảnh báo nước này chưa chuẩn bị đầy đủ cho một cuộc tấn công phối hợp vào hạ tầng dưới biển. Trong kết luận đưa ra năm ngoái, ủy ban cho rằng các đánh giá của chính phủ quá tập trung vào sự cố đứt từng tuyến cáp riêng lẻ, thay vì kịch bản nhiều kết nối tới châu Âu và xuyên Đại Tây Dương bị nhắm mục tiêu đồng thời.

Không phải mọi sự cố cáp biển đều là phá hoại. Theo các ước tính trước đây của chính phủ Anh, tàu cá và tàu thuyền kéo lê neo gây ra tới 97% sự cố. Vì vậy, phân biệt tai nạn, bất cẩn và hành vi cố ý là bước then chốt trước khi áp dụng chế tài.

Ngay cả khi có dấu hiệu phá hoại, việc chứng minh ai đứng sau vẫn rất khó bởi hiện trường nằm dưới đáy biển. Anh đã có luật cho phép tuyên án tù chung thân đối với những hành vi phá hoại nghiêm trọng được nhà nước hậu thuẫn, nhưng mức án cao không thay thế được chứng cứ. Việc dẫn độ nghi phạm từ các quốc gia thù địch cũng là một trở ngại khác.

Các biện pháp mới hiện vẫn chỉ là đề xuất, chưa có hiệu lực pháp luật. Chính phủ đã mở đợt tham vấn kéo dài 12 tuần trước khi quyết định bước tiếp theo. Kế hoạch cho thấy Anh muốn cập nhật cách bảo vệ hạ tầng số thiết yếu, nhưng hiệu quả thực tế sẽ còn phụ thuộc vào khả năng phát hiện, điều tra và xác định trách nhiệm khi sự cố xảy ra.