Anh chi hơn 600 triệu bảng cho AI, đặt cược vào lá chắn trước những hiểm họa công nghệ mới

Chính phủ Anh muốn dùng trí tuệ nhân tạo để đối phó với chính những mối đe dọa mà công nghệ này đang giúp phát hiện — và có thể làm trầm trọng hơn. Trong gói đầu tư AI trị giá hơn 600 triệu bảng được Bộ Tài chính công bố trước kỳ trình ngân sách tuần này, 130 triệu bảng sẽ dành cho phòng thủ mạng, với kế hoạch đưa các tác nhân AI tự chủ vào hoạt động rà soát hạ tầng trọng yếu.

Khác với công cụ chỉ trả lời câu hỏi, tác nhân AI có thể thực hiện một chuỗi nhiệm vụ để đạt mục tiêu được giao, chẳng hạn kiểm tra hệ thống và tìm điểm yếu bảo mật. Chính phủ kỳ vọng chúng sẽ phát hiện lỗ hổng trước khi kẻ tấn công kịp khai thác. Tuy nhiên, mức độ được phép tự hành động mà không cần con người phê duyệt, cũng như thời điểm triển khai, vẫn chưa được làm rõ.

Trong ngân sách an ninh mạng, 60 triệu bảng sẽ được phân bổ cho chương trình Lá chắn mạng quốc gia, sử dụng AI có khả năng thực hiện nhiệm vụ nhiều bước để tăng cường phòng vệ. Khoản này bao gồm quỹ hỗ trợ theo hình thức thi tuyển trị giá 25 triệu bảng dành cho các doanh nghiệp an ninh mạng Anh.

Chính phủ cũng dự kiến thiết lập một cơ chế thử nghiệm có kiểm soát về pháp lý, thường gọi là “sandbox”, để đánh giá công cụ bảo mật tự chủ trong hạ tầng trọng yếu, cơ quan nhà nước và doanh nghiệp. Cách tiếp cận này cho phép thử công nghệ trong phạm vi được giám sát trước khi mở rộng ứng dụng.

70 triệu bảng còn lại sẽ dùng để thành lập Trung tâm quốc gia về mức độ phơi lộ và lỗ hổng thời gian thực, viết tắt là NERV. Trung tâm sẽ ứng dụng AI để tìm những điểm yếu có thể bị khai thác trên hạ tầng và trong nền kinh tế Anh.

Thông báo đầu tư xuất hiện chỉ vài ngày sau vụ báo động bảo mật PHP2Shell, khiến hàng chục trang web chính phủ phải tạm ngừng hoạt động khi các lỗ hổng nghiêm trọng được phát hiện trong PHP, ngôn ngữ lập trình được sử dụng rộng rãi để xây dựng ứng dụng web.

Sau khi các nhà nghiên cứu có sự hỗ trợ của AI tìm ra những điểm yếu này, Trung tâm An ninh mạng quốc gia Anh (NCSC) đã phối hợp với OpenAI để điều phối việc công bố. Quy trình này giúp các nhà cung cấp bị ảnh hưởng có thời gian chuẩn bị bản vá trước khi thông tin lỗ hổng được phổ biến rộng rãi.

Anh cũng đã thử nghiệm dùng AI để săn tìm lỗi bảo mật. Bộ trưởng phụ trách AI Kanishka Narayan cho biết tuần trước rằng công nghệ này đã phát hiện 500 lỗ hổng chưa từng được biết đến tại nhiều bộ phận quan trọng của khu vực công. Cựu lãnh đạo NCSC Ciaran Martin hoan nghênh khoản đầu tư mới, nhấn mạnh nhu cầu gia cố hệ thống và tận dụng AI cho phòng thủ.

Bên cạnh phòng thủ mạng, Bộ Tài chính sẽ cấp thêm 120 triệu bảng cho Viện An ninh AI (AISI). Cơ quan này kiểm thử các hệ thống AI tiên tiến nhằm phát hiện năng lực có thể gây nguy hiểm và nghiên cứu cách duy trì khả năng kiểm soát chúng.

Một khoản 165 triệu bảng khác dành cho Sáng kiến quốc gia về an ninh sinh học ứng dụng AI. Trong đó, 100 triệu bảng sẽ tài trợ một phòng thí nghiệm độc lập, phi lợi nhuận mà chính phủ mô tả là cơ sở chuyên biệt đầu tiên trên thế giới về lĩnh vực này.

Phòng thí nghiệm dự kiến sử dụng các mô hình AI thuộc nhóm tiên tiến nhất để phát hiện mối đe dọa sinh học, đồng thời đẩy nhanh quá trình phát triển vắc-xin và phương pháp điều trị. OpenAI đóng góp tài nguyên tính toán và tín dụng sử dụng mô hình trị giá 100 triệu bảng; Anthropic cung cấp tối đa 100 triệu bảng dưới dạng tín dụng, quyền truy cập mô hình và hỗ trợ kỹ thuật. Đây là nguồn lực sử dụng công nghệ, không phải toàn bộ đều là tiền mặt.

Google DeepMind và doanh nghiệp công nghệ sinh học Anh Basecamp Research cũng tham gia. 65 triệu bảng còn lại của sáng kiến sẽ phục vụ giám sát sinh học — theo dõi dấu hiệu xuất hiện, lây lan của tác nhân gây bệnh — và các biện pháp y tế đối phó với mầm bệnh nguy hiểm.

Gói đầu tư còn hướng tới giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài. Chính phủ sẽ bổ sung 60 triệu bảng cho Quỹ AI chủ quyền, nhằm đầu tư vào doanh nghiệp Anh phát triển các công nghệ như robot và hệ thống tự chủ. Thêm 60 triệu bảng được dành cho mua sắm phục vụ nghiên cứu và phát triển AI.

Một học viện thiết kế chip tiên tiến sẽ nhận 18 triệu bảng để bồi dưỡng chuyên môn bán dẫn trong nước. Thiết kế chip là khâu xác định cấu trúc và chức năng của bộ xử lý trước khi sản xuất; tăng năng lực ở khâu này có thể giúp Anh bớt lệ thuộc vào các thiết kế từ nước ngoài.

Các hạng mục khác gồm 30 triệu bảng cho quan hệ hợp tác AI tại địa phương, 15 triệu bảng cho giải thưởng thách thức AI với trọng tâm ban đầu là y tế, và 23 triệu bảng nghiên cứu tác động của AI đối với việc làm và nền kinh tế. Manchester sẽ có một trung tâm xuất sắc về an ninh mạng AI thuộc NCSC để đào tạo chuyên gia cho chính phủ.

Các bộ trưởng còn dành 10 triệu bảng mỗi năm để nghiên cứu cách AI tái định hình việc làm và các ngành công nghiệp, bao gồm những công việc có nguy cơ bị thay thế.

Toàn bộ kế hoạch cho thấy Anh đang đặt AI vào cả hai vai trò: động lực phát triển công nghệ và công cụ bảo vệ quốc gia. Nhưng với các hệ thống có thể tự thực hiện nhiệm vụ trên hạ tầng trọng yếu, hiệu quả phát hiện lỗ hổng mới chỉ là một phần của bài toán. Phạm vi quyền hạn, cơ chế giám sát của con người và cách triển khai an toàn vẫn là những câu hỏi cần được trả lời trước khi lá chắn AI có thể trở thành tuyến phòng thủ đáng tin cậy.