Cử tri Mỹ muốn siết trung tâm dữ liệu: Làn sóng phản đối vượt ranh giới đảng phái

Trung tâm dữ liệu không còn là câu chuyện riêng của các hãng công nghệ. Trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11/2026, việc kiểm soát những cơ sở tập trung máy chủ để lưu trữ, xử lý dữ liệu và vận hành dịch vụ số đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi, vượt qua ranh giới giữa hai đảng lớn.

Data Center Watch, tổ chức theo dõi phong trào phản đối trung tâm dữ liệu tại các cộng đồng Mỹ, đã khảo sát quan điểm công khai của 74 ứng viên được lựa chọn tại 36 bang tổ chức bầu thống đốc. Trong nhóm này, 43% ủng hộ cấm hoặc tạm dừng dự án mới; 51% muốn tăng cường quản lý hoặc chỉ cho phép phát triển khi đáp ứng điều kiện nhất định. Khoảng 5% chưa công khai lập trường. Đây là kết quả của nhóm ứng viên được khảo sát, không phải thống kê toàn bộ ứng viên trên cả nước.

Chủ trương cấm hoặc tạm hoãn dự án xuất hiện ở cả hai phía, dù phổ biến hơn trong nhóm ứng viên Dân chủ được khảo sát, với tỷ lệ 60%, so với 30% ở phía Cộng hòa. Tại tám bang gồm Maryland, Maine, Michigan, New Hampshire, Ohio, Oregon, Wisconsin và Texas, ứng viên của cả hai đảng đều ủng hộ biện pháp hạn chế.

Texas là trường hợp đáng chú ý. Nguồn năng lượng dồi dào và cách quản lý tương đối thông thoáng đã thúc đẩy làn sóng xây dựng các khu phức hợp trung tâm dữ liệu tại bang này. Tuy nhiên, Thống đốc Greg Abbott đã ra lệnh tạm dừng hồi đầu năm để kiểm tra mức sử dụng điện và nước.

Trong cuộc bầu cử hôm 3/11, ứng viên Dân chủ Gina Hinojosa, người ủng hộ tạm hoãn mở rộng trung tâm dữ liệu, đã đánh bại Abbott và dự kiến nhậm chức vào tháng 1. Với các nhà phát triển, lập trường của thống đốc có ý nghĩa lớn vì chức vụ này có thể định hướng quy định cấp bang, chính sách năng lượng và hoạt động cấp phép, dù thẩm quyền cụ thể khác nhau theo địa phương.

Thông điệp còn rõ hơn tại những nơi đưa quy định về trung tâm dữ liệu ra để cử tri bỏ phiếu trực tiếp. Theo nhóm theo dõi Data Centers on the Ballot, tính đến thời điểm bài nguồn được công bố, 43 trong số 46 địa phương có nội dung biểu quyết về tăng cường hạn chế đã thông qua biện pháp này.

Chỉ thành phố Harwood, bang North Dakota, bác bỏ quy định hạn chế; hai địa phương còn lại chưa công bố kết quả. Diễn biến này cho thấy việc kiểm soát dự án đã trở thành mối quan tâm cụ thể ở cấp cộng đồng, chứ không chỉ là khẩu hiệu tranh cử.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa phản đối mọi trung tâm dữ liệu và yêu cầu tạm dừng để đánh giá tác động. Lệnh tạm hoãn hoặc hạn chế xây dựng có mục tiêu không nhất thiết đồng nghĩa với việc đóng cửa hoàn toàn cơ hội phát triển hạ tầng số.

Sự phản đối gia tăng khi các cơ sở máy chủ xuất hiện gần khu dân cư, đôi khi trong bối cảnh người dân cảm thấy mình không có tiếng nói trong quá trình quyết định. Trung tâm dữ liệu cần điện để vận hành thiết bị và làm mát; tùy thiết kế, hoạt động làm mát còn có thể sử dụng nước. Vì vậy, tác động đến tài nguyên và chi phí sinh hoạt trở thành tâm điểm tranh luận.

Một khảo sát Gallup hồi đầu năm cho thấy hơn 70% người Mỹ sẽ phản đối việc xây trung tâm dữ liệu trong khu vực họ sinh sống. Trong khi đó, khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew ghi nhận người Mỹ ngày càng cho rằng các cơ sở này gây hại cho môi trường và góp phần làm tăng hóa đơn điện hộ gia đình. Đây là nhận định của người được hỏi, không phải kết luận đo lường tác động của từng dự án.

Theo Pew, gần 12 triệu USD đã được chi cho quảng cáo chính trị có đề cập đến trung tâm dữ liệu trên Facebook và Instagram từ ngày 27/7 đến 24/10. Trong số quảng cáo chạy trong tháng 10 đến thời điểm chốt nghiên cứu, 57% mang thông điệp phản đối, còn tỷ lệ ủng hộ chỉ là 3%. Các chủ đề thường gặp gồm lợi ích doanh nghiệp, tiêu thụ năng lượng, tác động môi trường và sử dụng nước.

Chi tiêu vận động liên quan đến trí tuệ nhân tạo, hay AI — công nghệ cho phép hệ thống máy tính thực hiện những nhiệm vụ như tạo nội dung và phân tích dữ liệu — cũng bị chú ý. Guardrails Alliance, một nhóm vận động được giới lao động hậu thuẫn, cho rằng mạng lưới Leading the Future hầu như không tạo ảnh hưởng trong kỳ bầu cử. Đây là mạng lưới siêu ủy ban hành động chính trị, loại tổ chức có thể huy động và chi khoản tiền lớn cho hoạt động chính trị độc lập, phản đối việc quản lý AI.

Guardrails Alliance còn cáo buộc mạng lưới này né tránh những cuộc đua cạnh tranh nhất vì lo nguồn tiền của mình gây phản tác dụng chính trị. Nhận định đó là cáo buộc của nhóm vận động, không phải kết luận độc lập. Dù vậy, các kết quả bỏ phiếu đang gửi một tín hiệu rõ tới ngành: giấy phép xây dựng chưa đủ; sự chấp thuận của cộng đồng ngày càng quan trọng.