AI phải tạo ra 6.000 tỷ USD mỗi năm vào 2031 để nuôi cơn khát hạ tầng

Ngành trí tuệ nhân tạo đang đối mặt với một phép thử kinh tế chưa từng có: theo báo cáo công nghệ toàn cầu năm 2026 của Bain & Company, AI sẽ cần tạo ra khoảng 6.000 tỷ USD doanh thu mỗi năm vào năm 2031 để biện minh cho quy mô đầu tư hạ tầng đang phình to rất nhanh. Nói cách khác, AI không chỉ cần gây tiếng vang về công nghệ mà còn phải chứng minh khả năng tạo giá trị kinh tế đủ lớn để nuôi chính cỗ máy tăng trưởng của mình.

Bain cho rằng nhu cầu tính toán cho AI đang thúc đẩy mạnh mẽ thị trường phần cứng. Những mảng tăng trưởng nhanh nhất gồm HBM, tức bộ nhớ băng thông cao, loại bộ nhớ chuyên dụng giúp GPU truyền dữ liệu cực nhanh; công nghệ đóng gói tiên tiến, nghĩa là cách ghép nhiều thành phần chip lại với nhau để tăng hiệu năng; silicon tùy biến, tức chip được thiết kế riêng cho từng tác vụ; và ASIC, hay mạch tích hợp chuyên dụng, loại chip tối ưu cho một mục đích cụ thể thay vì dùng đa năng như CPU truyền thống.

Động lực lớn nhất đến từ các hyperscaler, thuật ngữ chỉ những tập đoàn đám mây siêu quy mô như Microsoft, Google, Amazon, Meta và Oracle, sở hữu hạ tầng máy chủ khổng lồ trên toàn cầu. Bain ước tính chi tiêu vốn, hay capital expenditure, của nhóm này trong năm 2026 có thể chạm 780 tỷ USD, cao gần gấp 5 lần so với ba năm trước. Đến năm 2031, chi tiêu hằng năm cho hạ tầng AI có thể lên tới 1.500 tỷ USD. Bain xây dựng con số 6.000 tỷ USD doanh thu dựa trên giả định rằng đầu tư vốn sẽ tương đương khoảng 25% doanh thu toàn ngành, một tỷ lệ được xem là tham vọng nhưng vẫn có cơ sở nếu nhìn vào mô hình kinh doanh của các nhà cung cấp đám mây.

Dù AI đã len sâu vào thị trường tiêu dùng và doanh nghiệp, Bain cho rằng những ứng dụng đang tồn tại chỉ có thể mang về khoảng 1.200 đến 1.800 tỷ USD doanh thu. Phần này bao gồm AI cho người dùng cá nhân qua thuê bao và quảng cáo, cùng AI doanh nghiệp trong phát triển phần mềm, bán hàng, marketing, chăm sóc khách hàng và vận hành CNTT. Điều đó đồng nghĩa thị trường vẫn còn thiếu tới 4.200 tỷ USD doanh thu mới nếu muốn theo kịp cơn khát đầu tư hạ tầng.

Bain chỉ ra một số mũi nhọn có thể giúp AI mở rộng quy mô doanh thu. Đầu tiên là AI thay thế dần công cụ tìm kiếm truyền thống và gắn quảng cáo trực tiếp vào trải nghiệm hội thoại, qua đó có thể mở thêm 100 đến 200 tỷ USD. Tiếp theo là AI cho xe tự hành, xe tải tự lái, drone và tự động hóa công nghiệp, với tiềm năng khoảng 400 tỷ USD. Một mảng khác là physical AI, hay AI vật lý, khái niệm chỉ việc AI tương tác với thế giới thực thông qua mô phỏng, digital twin và robot. Trong đó, digital twin là bản sao số của máy móc, nhà máy hoặc cả hệ thống vận hành, cho phép thử nghiệm và tối ưu trong môi trường ảo trước khi áp dụng ngoài đời thật. Bain cho rằng riêng nhóm này có thể trị giá tới 900 tỷ USD.

Ngay cả khi cộng toàn bộ các mảng trên, thị trường AI vẫn còn thiếu khoảng 2.700 tỷ USD doanh thu. Bain cho rằng phần còn lại sẽ phải đến từ những sản phẩm và nhu cầu hoàn toàn mới, tức các thị trường hiện chưa hình thành rõ ràng. Báo cáo nêu ví dụ như AI hỗ trợ khám phá thuốc, nơi thuật toán giúp rút ngắn thời gian tìm phân tử tiềm năng; AI cho sức khỏe tâm thần nhằm xử lý nhu cầu chăm sóc còn bị bỏ ngỏ; đột phá khoa học vật liệu trong pin và bán dẫn; cùng việc tăng tốc nghiên cứu ở các lĩnh vực khó như khoa học thần kinh hay năng lượng nhiệt hạch.

Theo Bain, tranh luận hiện nay đang quá tập trung vào việc AI giúp nhân viên làm việc hiệu quả hơn. Nhưng chỉ cải thiện năng suất là chưa đủ để nuôi hệ sinh thái hạ tầng trị giá hàng nghìn tỷ USD. Thị trường cần một làn sóng đổi mới ở quy mô lớn hơn những gì smartphone và điện toán đám mây từng mở ra. Điều đó đồng nghĩa AI phải trở thành nền tảng cho những ngành nghề, sản phẩm và mô hình doanh thu hoàn toàn mới, chứ không chỉ là công cụ tăng tốc công việc văn phòng.

Điểm đáng chú ý là chỉ một năm trước, Bain từng dự báo ngành AI cần đạt 2.000 tỷ USD doanh thu vào năm 2030 để tiếp tục nuôi bộ máy hạ tầng. Nay con số đã tăng gấp ba, lên 6.000 tỷ USD vào 2031. Sự thay đổi chóng mặt này phản ánh tốc độ dòng tiền đổ vào AI đã tăng mạnh ra sao trong 12 tháng qua, đồng thời cho thấy kỳ vọng của thị trường cũng đang được đẩy lên mức rất cao.

Tuy nhiên, triển vọng đạt mốc 6.000 tỷ USD không hề chắc chắn. Nhiều báo cáo gần đây cho thấy không ít dự án triển khai AI trong doanh nghiệp vẫn chưa tạo ra hiệu quả tài chính tương xứng. Ở chiều ngược lại, bản thân làn sóng xây dựng hạ tầng cũng đang đối mặt nghi ngờ. Một báo cáo từ ngân hàng đầu tư Jefferies cho biết chỉ khoảng một nửa công suất trung tâm dữ liệu tại Mỹ dự kiến cho năm 2026 thực sự đang được xây dựng. Với các dự án nằm trong kế hoạch năm 2028, có tới 80% còn chưa khởi công.

Ngoài tiến độ xây dựng trung tâm dữ liệu, chuỗi cung ứng bán dẫn cũng là điểm nghẽn lớn. Jefferies cảnh báo rằng giới hạn trong năng lực sản xuất chip có thể khiến nhiều cụm máy chủ AI dự kiến triển khai trong vài năm tới không thể đi vào hoạt động đúng kế hoạch. Điều này đặc biệt quan trọng vì các mô hình AI hiện đại phụ thuộc rất lớn vào GPU, tức bộ xử lý đồ họa, và các dòng chip tăng tốc chuyên dụng để huấn luyện cũng như vận hành mô hình ở quy mô lớn.

Bức tranh mà Bain phác họa cho thấy ngành AI đang bước vào giai đoạn quyết định. Hạ tầng đang được xây với tốc độ của một cuộc chạy đua vũ trang công nghệ, nhưng để duy trì nhịp đầu tư đó, AI phải nhanh chóng chứng minh mình là một cỗ máy tạo doanh thu thực thụ. Nếu không mở ra được những thị trường mới ngoài quảng cáo, phần mềm doanh nghiệp và tự động hóa, ngành này có thể sớm đối mặt với câu hỏi khó nhất: ai sẽ tiếp tục trả tiền cho cơn khát hạ tầng ngày càng đắt đỏ?