AMD vượt mốc vốn hóa 1.000 tỷ USD, tăng tốc bám đuổi Nvidia nhờ làn sóng AI và sức mạnh CPU máy chủ

AMD vừa có thời điểm vượt mốc vốn hóa thị trường 1.000 tỷ USD, trở thành một trong số rất ít công ty thiết kế chip từng đạt cột mốc này. Vốn hóa thị trường là tổng giá trị cổ phiếu của doanh nghiệp trên sàn, thường được xem là thước đo niềm tin của nhà đầu tư vào tiềm năng tăng trưởng. Dù vậy, trong cuộc đua với Nvidia, AMD vẫn là kẻ bám đuổi khi đối thủ này hiện được định giá ở mức gần 5.500 tỷ USD. Tuy nhiên, AMD đã bỏ xa Intel, hãng hiện có vốn hóa khoảng 640 tỷ USD, qua đó cho thấy trật tự quyền lực trong ngành bán dẫn đang thay đổi rõ rệt.

Phần lớn đà tăng của AMD đến từ cơn sốt AI, tức trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là nhu cầu huấn luyện và vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn. Trước đây, AMD đi chậm hơn Nvidia trong mảng này vì tập trung nhiều nguồn lực GPU vào siêu máy tính và điện toán hiệu năng cao, còn gọi là HPC (High-Performance Computing) – lĩnh vực xử lý các bài toán khoa học, mô phỏng và nghiên cứu quy mô lớn. Bước ngoặt đến vào năm 2023 khi AMD tung ra Instinct MI300A, dòng bộ tăng tốc AI được quảng bá có hiệu năng, dung lượng bộ nhớ và băng thông cao hơn các GPU H100 và H200 của Nvidia trên lý thuyết.

Dù phần cứng ấn tượng, AMD ban đầu gặp khó vì hệ sinh thái phần mềm chưa tối ưu. Đây là điểm cực kỳ quan trọng trong AI, bởi hiệu năng thực tế không chỉ phụ thuộc vào con chip mà còn nằm ở bộ công cụ lập trình, trình biên dịch và thư viện tăng tốc. AMD đã dành gần ba năm để cải thiện ROCm, nền tảng phần mềm mã nguồn mở dành cho GPU của hãng, nhằm cạnh tranh với CUDA của Nvidia – hệ sinh thái phần mềm gần như đã trở thành tiêu chuẩn trong giới AI. Nhờ các triển khai quy mô lớn từ Microsoft, OpenAI, Oracle, Anthropic và Meta, cùng lợi thế giá bán thấp hơn và bộ nhớ lớn hơn, dòng MI300 và MI350 dần giúp AMD thay đổi hình ảnh trong mắt khách hàng doanh nghiệp.

Đến giữa năm 2026, AMD tuyên bố đã thu hẹp khoảng cách hiệu năng với Nvidia và chuẩn bị tung ra Helios, một nền tảng tính toán cấp rack. Rack là khung tiêu chuẩn trong trung tâm dữ liệu để lắp đặt nhiều máy chủ và bộ tăng tốc thành một hệ thống hoàn chỉnh. Theo AMD, Helios vượt các hệ thống AI dựa trên Blackwell và Vera Rubin của Nvidia ở một số chỉ số then chốt. Cụ thể, Helios được cho là có nhiều hơn 50% bộ nhớ HBM4 – viết tắt của High Bandwidth Memory thế hệ 4, loại bộ nhớ siêu nhanh dùng cho AI – cùng băng thông scale-out cao hơn, tức khả năng mở rộng giao tiếp giữa nhiều máy chủ hoặc nhiều rack tốt hơn. Hãng cũng nói hệ thống này cho hiệu năng huấn luyện AI cao hơn từ 15% đến 25% và mang lại lợi thế khoảng 30% về hiệu năng trên mỗi USD đầu tư, một chỉ số rất được các nhà vận hành trung tâm dữ liệu quan tâm.

Dù GPU là tâm điểm chú ý, CPU Epyc mới là một phần quan trọng trong câu chuyện đi lên của AMD. Theo ước tính của Wells Fargo Securities, doanh thu từ GPU Instinct trong quý IV/2025 đạt khoảng 2,5 đến 2,6 tỷ USD trên tổng doanh thu 10,3 tỷ USD, gần tương đương doanh thu từ Epyc. CPU, hay bộ xử lý trung tâm, vẫn đóng vai trò cốt lõi trong trung tâm dữ liệu vì chúng xử lý nhiều tác vụ điều phối, vận hành hệ điều hành, chạy ứng dụng doanh nghiệp và thực thi các đoạn mã do AI tạo ra.

Một xu hướng mới thúc đẩy CPU là agentic AI, có thể hiểu là AI tác tử – các hệ thống AI không chỉ trả lời câu hỏi mà còn tự động thực hiện chuỗi hành động như viết mã, gọi công cụ, chạy lệnh hoặc xử lý quy trình nhiều bước. Những cái tên như OpenClaw hay Claude Code là ví dụ tiêu biểu. Dù mô hình AI nền tảng vẫn chạy chủ yếu trên GPU, phần mã mà chúng sinh ra và các công cụ chúng sử dụng vẫn cần CPU để thực thi. Điều này mở ra cơ hội lớn cho AMD trong bối cảnh hãng cạnh tranh với Intel, Arm, Qualcomm, Nvidia và cả các nhà cung cấp đám mây tự thiết kế chip.

Lợi thế truyền thống của AMD nằm ở tỷ lệ hiệu năng trên giá thành. Các thế hệ Epyc gần đây liên tục được đánh giá cao nhờ số lõi xử lý nhiều và hiệu quả chi phí tốt. Trong tháng 8, thị phần CPU desktop của AMD đã vượt 35%. Ở mảng máy trạm, hãng gần như không có nhiều đối thủ trực diện nhờ chiến lược đưa các biến thể Epyc mở khóa thành dòng Threadripper nhiều nhân. Trong trung tâm dữ liệu, thị phần của AMD đã tăng lên 34,5%. Nếu chỉ so sánh trực tiếp Epyc với Xeon SP của Intel – dòng CPU máy chủ cao cấp dành cho hệ thống đa socket và khối lượng công việc lớn – AMD thậm chí đạt 46,4% thị phần. Đây là bước tiến lớn trong một thị trường từng do Intel thống trị gần như tuyệt đối.

Một phần thành công của AMD đến từ việc Intel liên tục gặp khó trong việc tung ra các dòng Xeon đủ sức cạnh tranh. Sau khi Intel hụt hơi với Sapphire Rapids, AMD có gần hai năm để tăng tốc và mở rộng hiện diện trong trung tâm dữ liệu. Dù Intel từng rút ngắn khoảng cách với Xeon 6 vào năm 2024, các biến động lãnh đạo và việc hủy bỏ dòng Xeon 7 SP phổ thông khiến triển vọng cạnh tranh trong ngắn hạn trở nên kém sáng sủa. Theo đánh giá từ thị trường, Intel có thể chưa có CPU datacenter thực sự đủ sức đối đầu AMD trước năm 2028.

Ngoài CPU và GPU, AMD còn sở hữu danh mục công nghệ rất rộng sau nhiều năm thâu tóm và tích lũy tài sản trí tuệ, còn gọi là IP (Intellectual Property). Hãng hiện có mặt ở các mảng như smartNIC, DPU, FPGA và thiết kế hệ thống. SmartNIC là card mạng thông minh có thể tự xử lý một phần tác vụ mạng hoặc bảo mật thay vì dồn hết lên CPU. DPU, hay Data Processing Unit, là bộ xử lý chuyên xử lý dữ liệu hạ tầng như mạng, lưu trữ và ảo hóa trong trung tâm dữ liệu. FPGA là chip có thể lập trình lại phần cứng sau khi sản xuất, rất hữu ích cho các ứng dụng cần linh hoạt cao. Thương vụ mua Xilinx đặc biệt quan trọng vì giúp AMD trở thành nhà cung cấp FPGA lớn nhất thị trường, đồng thời mang về kho IP giá trị. Đáng chú ý, các NPU – bộ xử lý thần kinh chuyên tăng tốc AI cục bộ trên PC – giúp AMD đáp ứng tiêu chuẩn Copilot+ của Microsoft, được cho là lấy trực tiếp từ tài sản công nghệ của Xilinx.

AMD cho biết Anthropic đã đồng ý triển khai tối đa 2 gigawatt bộ tăng tốc Instinct cho huấn luyện và suy luận AI. Suy luận, hay inference, là giai đoạn mô hình AI đã được huấn luyện và bắt đầu phục vụ người dùng thực tế. OpenAI, Oracle, Microsoft và Meta cũng được cho là sẽ triển khai Helios ở quy mô lớn. CEO Lisa Su nhận định mảng AI trung tâm dữ liệu sẽ tăng trưởng mạnh trong nửa cuối năm và tiếp tục tăng tốc vào năm 2027, với doanh thu mảng datacenter có thể tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ. Dù vậy, giới đầu tư vẫn có quan điểm trái chiều. Mối lo lớn nhất là AMD đang đặt quá nhiều kỳ vọng vào một số khách hàng AI lớn. Ở chiều ngược lại, nhờ hoạt động trải rộng từ điện toán phổ thông, HPC, AI, hệ thống nhúng, desktop đến game, AMD cũng được xem là ít bị tổn thương hơn nếu bong bóng AI hạ nhiệt, ít nhất là so với những công ty phụ thuộc gần như tuyệt đối vào một trụ cột tăng trưởng.