Anh đối mặt hóa đơn 4 tỷ bảng khi hàng triệu công tơ thông minh bị mạng di động bỏ lại

Khoảng 12–13 triệu công tơ năng lượng thông minh tại Anh có nguy cơ mất chức năng kết nối khi các mạng di động 2G và 3G ngừng hoạt động. Theo báo cáo của doanh nghiệp công nghệ kết nối Wirepas, việc thay thế hoặc nâng cấp số thiết bị này có thể tiêu tốn khoảng 4 tỷ bảng Anh, tương đương 5,3 tỷ USD. Vấn đề nằm ở đường truyền: nhiều công tơ đời đầu sử dụng mạng di động thế hệ thứ hai hoặc thứ ba để gửi dữ liệu tiêu thụ về nhà cung cấp năng lượng. Khi mạng bị tắt, khả năng truyền dữ liệu tự động có thể biến mất. Điều này không đồng nghĩa các hộ gia đình sẽ bị cắt điện, nhưng thiết bị có thể không còn hoạt động đúng vai trò của một công tơ thông minh.

Chính phủ Anh đã công bố kế hoạch loại bỏ mạng 2G và 3G vào năm 2021, với thời hạn cuối là năm 2033. Tuy nhiên, theo báo cáo, công tơ dùng các kết nối cũ vẫn tiếp tục được lắp đặt cho đến khi phiên bản 4G bắt đầu xuất hiện vào cuối năm 2024. Đến nay, các nhà mạng đã ngừng dịch vụ 3G và đều dự kiến đóng mạng 2G trước hạn chót. BT/EE sẽ bắt đầu từ tháng 5/2029, Virgin Media O2 từ mùa hè cùng năm, còn Vodafone đặt mục tiêu vào mùa xuân năm 2030. Vì vậy, thời gian xử lý hàng triệu thiết bị thực tế ngắn hơn mốc 2033 có thể khiến người dùng hình dung.

Chi phí phụ thuộc đáng kể vào thiết kế thiết bị. Với SMETS2, tức thế hệ công tơ thông minh thứ hai theo tiêu chuẩn của Anh, thường chỉ cần thay bộ phận truyền thông — mô-đun đảm nhiệm việc kết nối và chuyển dữ liệu. Dù vậy, Wirepas ước tính công việc này vẫn tiêu tốn 1,3–1,4 tỷ bảng, chưa tính phần cứng của từng bộ kết nối mới. Khoảng 7 triệu hệ thống SMETS1, thuộc thế hệ đầu tiên, khó xử lý hơn vì phần liên lạc di động được tích hợp cố định, nên thông thường phải thay cả công tơ. Với mức chi phí tham khảo 300–350 bảng cho mỗi điểm lắp đặt, nhóm này có thể cần thêm 2,1–2,45 tỷ bảng. Đây là những khoản chính tạo nên ước tính tổng chi phí khoảng 4 tỷ bảng trong báo cáo.

Đối với công tơ SMETS2, nhu cầu thay bộ phận kết nối chủ yếu tập trung ở miền trung và miền nam nước Anh. Các thiết bị thế hệ hai tại miền bắc sử dụng mạng vô tuyến tầm xa, nên không chịu tác động từ việc ngừng mạng 2G và 3G theo cách tương tự. Ngược lại, vấn đề với công tơ SMETS1 xuất hiện trên phạm vi toàn quốc. Một phần thiết bị cũ vốn sẽ đến kỳ thay thế theo vòng đời thông thường, nhưng lịch đóng mạng khiến việc nâng cấp trở thành bắt buộc và quyết định thời điểm phát sinh nhiều khoản chi. Theo báo cáo, chi phí cuối cùng sẽ được phản ánh vào hóa đơn năng lượng của các hộ gia đình.

Đợt nâng cấp bắt buộc nối dài những khó khăn của chương trình công tơ thông minh tại Anh. Mục tiêu ban đầu là đưa thiết bị tới 80% hộ gia đình vào năm 2020, nhưng tiến độ bị cản trở bởi chậm trễ và trục trặc kỹ thuật. Có trường hợp công tơ mất tính năng thông minh khi khách hàng đổi nhà cung cấp năng lượng. Nguy cơ lỗi thời của kết nối di động cũng đã được báo chí nêu từ năm 2023 và 2024. Tờ The Register cho biết đã đề nghị Bộ An ninh Năng lượng và Phát thải ròng bằng không của Anh, cơ quan giám sát chương trình, bình luận về vấn đề này.

Wirepas cho rằng phụ thuộc vào vòng đời mạng di động có thể khiến Anh phải nâng cấp công tơ một lần nữa khi 4G ngừng hoạt động. Tuy nhiên, hiện chưa có lịch đóng mạng 4G; khả năng này được nhận định khó xảy ra trước thập niên 2040. Cũng cần lưu ý lợi ích thương mại của bên công bố báo cáo: Wirepas chuyên về kết nối Internet vạn vật, tức mạng lưới thiết bị có khả năng trao đổi dữ liệu, và đang quảng bá NR+ như một hướng giải quyết. Công nghệ này dựa trên tiêu chuẩn vô tuyến DECT-2020 NR do Viện Tiêu chuẩn Viễn thông châu Âu phát triển, hoạt động trong dải tần 1,9 GHz được miễn giấy phép theo mô tả của báo cáo. Câu chuyện vì thế không chỉ là thay một công tơ cũ, mà còn là lựa chọn hạ tầng kết nối có vòng đời phù hợp với thiết bị mà nó phục vụ.