Anh đối mặt sức ép từ Mỹ về thuế công nghệ số trước cuộc gặp Burnham – Trump

Một loạt tổ chức xã hội dân sự tại Anh đang thúc giục Thủ tướng Andy Burnham không nhượng bộ trước sức ép từ phía Mỹ liên quan đến Thuế Dịch vụ Số, hay Digital Services Tax (DST) – sắc thuế đánh vào doanh thu từ một số hoạt động số thay vì đánh trực tiếp vào lợi nhuận. Lời kêu gọi được đưa ra ngay trước cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa ông Burnham và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại New York. Theo các nhóm vận động, việc từ bỏ DST chỉ để xoa dịu Washington sẽ làm suy yếu khả năng đánh thuế các tập đoàn công nghệ toàn cầu đang kiếm tiền lớn từ người dùng Anh.

DST được Anh áp dụng từ năm 2020 với mức thuế 2% trên một số khoản doanh thu phát sinh từ người dùng tại Anh, chủ yếu trong các lĩnh vực như công cụ tìm kiếm, mạng xã hội và sàn thương mại trực tuyến. Nói cách khác, đây là loại thuế nhắm vào mô hình kinh doanh số, nơi giá trị được tạo ra từ dữ liệu, lưu lượng truy cập và tương tác của người dùng. Thuế này áp dụng với các tập đoàn có doanh thu toàn cầu từ các hoạt động liên quan vượt 500 triệu bảng Anh và doanh thu từ người dùng tại Anh vượt 25 triệu bảng, trong đó 25 triệu bảng đầu tiên được miễn. Chính phủ Anh ban hành DST để xử lý tình trạng nhiều doanh nghiệp số tạo ra giá trị lớn tại một quốc gia nhưng lại ghi nhận lợi nhuận ở nơi khác để chịu mức thuế thấp hơn.

Tổng thống Trump từ lâu coi các loại thuế công nghệ số tại châu Âu là một dạng rào cản thương mại bất công đối với doanh nghiệp Mỹ. Lý do là phần lớn các công ty nằm trong diện chịu tác động của DST đều là những tên tuổi công nghệ lớn của Mỹ như Amazon, Google, Meta, eBay hay TikTok. Trong bối cảnh đó, ông Trump được cho là đã cảnh báo Anh có thể phải đối mặt với một mức thuế nhập khẩu lớn, hay tariff – tức thuế áp lên hàng hóa khi vào một thị trường – nếu London tiếp tục duy trì DST. Điều này khiến cuộc gặp Burnham – Trump không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách thuế số của Anh.

Trong bức thư gửi Thủ tướng Burnham và Bộ trưởng Tài chính John Healey, các tổ chức như Tax Justice UK, National Education Union, 38 Degrees, Global Witness và Cost of Living Action không chỉ yêu cầu giữ nguyên DST mà còn đề xuất mở rộng sắc thuế này sang các công ty AI. AI, viết tắt của Artificial Intelligence hay trí tuệ nhân tạo, là nhóm công nghệ cho phép hệ thống máy tính xử lý dữ liệu, tạo nội dung hoặc ra quyết định theo cách mô phỏng tư duy con người. Các nhà vận động cho rằng khi AI đang bùng nổ và tạo ra nguồn doanh thu mới cho các tập đoàn số, chính phủ cần cập nhật chính sách để bảo đảm nguồn thu thuế không bị tụt lại phía sau tốc độ phát triển công nghệ.

Một trong những điểm cốt lõi của cuộc tranh luận là hiện tượng profit shifting, hay chuyển lợi nhuận – chiến lược mà các tập đoàn đa quốc gia sử dụng để ghi nhận lợi nhuận tại các khu vực có thuế suất thấp, còn gọi là low-tax jurisdictions. Những người ủng hộ DST cho rằng nếu không có các công cụ thuế chuyên biệt, nhiều gã khổng lồ công nghệ sẽ tiếp tục hưởng lợi từ kẽ hở của hệ thống thuế quốc tế truyền thống, vốn được thiết kế cho nền kinh tế vật lý hơn là kinh tế số. Theo họ, DST không thay thế thuế thu nhập doanh nghiệp mà tồn tại song song như một biện pháp bổ sung nhằm bảo đảm các công ty số đóng góp tương xứng tại nơi họ thực sự tạo ra giá trị kinh tế.

Theo số liệu được nêu ra, DST đã mang về khoảng 800 triệu bảng Anh trong năm tài khóa 2024-2025. Trong bối cảnh chính phủ đang đối mặt với áp lực vay nợ gia tăng, việc bãi bỏ sắc thuế này đồng nghĩa với đánh mất một nguồn thu đáng kể ngay trước kỳ ngân sách đầu tiên của ông John Healey. Các nhóm vận động lập luận rằng thay vì giảm gánh nặng cho các tập đoàn công nghệ lớn, chính phủ nên tăng cường thu từ khu vực này và dùng nguồn lực đó để hỗ trợ người dân trước chi phí sinh hoạt leo thang. Cuộc đối đầu quanh DST vì thế không chỉ là câu chuyện thuế công nghệ, mà còn phản ánh bài toán lớn hơn về chủ quyền chính sách số, công bằng thuế và cách các quốc gia ứng phó với quyền lực ngày càng lớn của Big Tech – thuật ngữ chỉ các tập đoàn công nghệ thống trị thị trường toàn cầu.