Anh hủy kế hoạch đưa cơ sở dữ liệu cảnh sát lên đám mây sau khi dự án 35 triệu bảng rơi vào bế tắc

Bộ Nội vụ Anh đã quyết định dừng kế hoạch chuyển Police National Database (PND) – cơ sở dữ liệu quốc gia dùng để chia sẻ thông tin giữa các lực lượng cảnh sát, cơ quan thực thi pháp luật và tổ chức quản lý – lên nền tảng đám mây. Thay vì tiếp tục phụ thuộc vào nhà thầu bên ngoài, cơ quan này sẽ đưa việc vận hành hệ thống về nội bộ. Quyết định được đưa ra sau khi chương trình chuyển đổi vấp phải nguy cơ phát sinh thêm 26 triệu bảng và chậm tiến độ tới 18 tháng, khiến bài toán hiệu quả đầu tư không còn thuyết phục.

Theo thư gửi Quốc hội của Thư ký thường trực Gareth Davies, kế hoạch ban đầu dựa trên giả định rằng 80% mã nguồn hiện có của PND có thể được tái sử dụng. Mã nguồn là phần cốt lõi điều khiển cách phần mềm hoạt động. Tuy nhiên, sau khi đánh giá thực tế, chỉ khoảng 20% có thể dùng lại. Điều này đồng nghĩa phần lớn hệ thống phải viết lại hoặc chỉnh sửa sâu, làm tăng mạnh chi phí, kéo dài thời gian kiểm thử và phá vỡ mục tiêu hoàn tất di chuyển vào tháng 6/2025.

PND được đề xuất sau vụ án mạng Soham năm 2002, khi cuộc điều tra Bichard chỉ ra những lỗ hổng nghiêm trọng trong việc chia sẻ tình báo giữa các lực lượng cảnh sát ở Anh. Một trong những vấn đề lớn nhất là dữ liệu quan trọng bị chia cắt theo địa lý, khiến các đơn vị không thể truy cập thông tin nằm ngoài khu vực của mình. Chính vì vậy, PND được xây dựng để đóng vai trò như một nền tảng hợp nhất tra cứu thông tin, giúp cải thiện khả năng phối hợp toàn quốc. Hệ thống do CGI trúng thầu năm 2009 và chính thức đi vào hoạt động từ tháng 4/2011.

Trong chương trình chuyển đổi mới, PND được kỳ vọng sẽ chuyển sang kiến trúc cloud-native – tức mô hình thiết kế ứng dụng tối ưu ngay từ đầu cho môi trường điện toán đám mây, thay vì chỉ mang nguyên trạng hệ thống cũ lên máy chủ từ xa. Mục tiêu còn bao gồm cải thiện trải nghiệm sử dụng, thay thế hoặc nâng cấp cơ sở dữ liệu Oracle đã lỗi thời và lớp middleware. Middleware có thể hiểu là phần mềm trung gian giúp các ứng dụng, dịch vụ và cơ sở dữ liệu giao tiếp với nhau. Tuy nhiên, khối lượng nợ kỹ thuật quá lớn đã khiến kế hoạch này không thể tiến xa như dự kiến.

Tài liệu minh bạch được công bố trước đó cho thấy từ năm 2016, đầu tư vào PND chủ yếu chỉ nhằm ‘giữ hệ thống tiếp tục chạy’. Đây là biểu hiện điển hình của nợ kỹ thuật – thuật ngữ chỉ hậu quả tích tụ khi tổ chức trì hoãn nâng cấp công nghệ hoặc chọn giải pháp ngắn hạn thay vì xử lý tận gốc. Trong nhiều năm, PND bị ảnh hưởng bởi định hướng tích hợp vào National Law Enforcement Data Programme (NLEDP), chương trình tham vọng hợp nhất PND với Police National Computer (PNC) để tạo thành một nền tảng dữ liệu thực thi pháp luật thống nhất. Nhưng NLEDP gặp nhiều khó khăn giai đoạn 2016-2020, cuối cùng bị ‘reset’ hoàn toàn và PND bị loại khỏi phạm vi triển khai.

Theo Bộ Nội vụ, chương trình PND được thiết lập từ năm 2021 nhưng chỉ thực sự bắt đầu vào tháng 1/2024. Đến tháng 5/2025, khoảng 35,1 triệu bảng đã được chi ra trước khi dự án bị tạm dừng. Dù vậy, số tiền này không tạo ra cải thiện trực tiếp nào cho PND vì quá trình chuyển đổi chưa hoàn tất. Cơ quan này thừa nhận những công việc đã làm chủ yếu không mang lại kết quả vận hành hữu hình, ngoại trừ một số nâng cấp trên hệ thống đang chạy để duy trì an ninh và độ ổn định.

Bộ Nội vụ Anh cho biết họ và CGI đã làm việc trong nhiều tháng để đánh giá mức độ khó khăn của dự án và xây dựng kế hoạch triển khai sửa đổi. Tuy nhiên, hai bên không thể đạt đồng thuận về một số điểm cốt lõi như phạm vi công việc trong hợp đồng, thời gian cần thiết cho kiểm thử và cách phân bổ rủi ro còn lại. Kiểm thử ở đây là quá trình xác minh hệ thống mới hoạt động đúng, an toàn và không làm gián đoạn dịch vụ quan trọng. Cuối cùng, chính phủ chọn rút khỏi hợp đồng và tiếp quản dịch vụ trong nội bộ, dù các điều khoản dàn xếp với nhà cung cấp không được công bố.

Bước đi tiếp theo của Bộ Nội vụ là chuyển PND từ cơ sở hạ tầng của CGI sang datacenter của chính mình. Datacenter, hay trung tâm dữ liệu, là nơi đặt máy chủ, lưu trữ dữ liệu và các thiết bị mạng phục vụ vận hành hệ thống CNTT. Thay vì tiếp tục theo đuổi cloud migration – quá trình di chuyển ứng dụng và dữ liệu sang môi trường đám mây linh hoạt hơn – chính phủ sẽ tập trung ổn định mô hình on-prem, tức vận hành trên hạ tầng đặt tại chỗ do cơ quan kiểm soát trực tiếp.

Bộ Nội vụ dự kiến chi thêm 20,3 triệu bảng để tăng cường bảo mật, độ ổn định và khả năng sẵn sàng của hệ thống on-prem hiện tại. Theo cơ quan này, gói nâng cấp sẽ giúp duy trì liên tục dịch vụ thêm 5 đến 10 năm bằng cách xử lý nợ kỹ thuật, cải thiện khả năng chống chịu và mở rộng dung lượng. Khả năng chống chịu, hay resilience, là năng lực của hệ thống tiếp tục hoạt động hoặc phục hồi nhanh khi xảy ra lỗi. Kế hoạch cũng được cho là sẽ hỗ trợ tốt hơn cho phân tích dữ liệu và các hoạt động bảo vệ an toàn cộng đồng.

Bộ Nội vụ cho biết PND hiện duy trì mức sẵn sàng trên 99% trong 6 tháng gần đây. Tuy nhiên, cơ quan này cũng thừa nhận hệ thống đang dựa trên hạ tầng legacy – tức công nghệ cũ đã tồn tại nhiều năm, phức tạp, khó nâng cấp và thường tiềm ẩn rủi ro bảo mật hoặc gián đoạn. Nhóm kỹ thuật đang chủ động giám sát máy chủ và xử lý nhanh các sự cố, đặc biệt là những nguy cơ liên quan đến phần mềm cũ. Với các biện pháp kiểm soát và kế hoạch ổn định mới, chính phủ tin rằng nguy cơ xảy ra sự cố lớn hiện ở mức thấp.

Vụ việc của PND cho thấy chuyển đổi số trong khu vực công không chỉ là câu chuyện ‘đưa lên cloud’ để tiết kiệm chi phí hay tăng tốc đổi mới. Khi hệ thống cốt lõi đã tồn tại hơn một thập kỷ, được xây dựng trên nhiều lớp công nghệ cũ và gắn với các yêu cầu nghiệp vụ đặc biệt nhạy cảm, việc đánh giá sai khả năng tái sử dụng mã nguồn có thể khiến toàn bộ dự án đổ vỡ. Trường hợp của Anh là lời nhắc rằng hiện đại hóa hạ tầng nhà nước đòi hỏi không chỉ ngân sách lớn, mà còn cần đánh giá kỹ nợ kỹ thuật, rủi ro hợp đồng và năng lực kiểm soát dự án ngay từ đầu.