Anh lo ngại kính thông minh và AI biến kỳ thi GCSE thành “bài tra Google” ngay trong phòng thi

Cơ quan quản lý tiêu chuẩn thi cử Ofqual tại Anh đang phát đi cảnh báo rằng hình thức gian lận trong trường học có thể sớm chuyển từ điện thoại giấu trong túi sang các thiết bị đeo ngay trên cơ thể thí sinh. Trong một podcast mới, ông Sir Ian Bauckham, lãnh đạo cơ quan này, cho biết những tiến bộ của công nghệ tiêu dùng đang tạo ra thách thức ngày càng lớn cho việc giám sát thi cử, đặc biệt là với kính thông minh, tai nghe siêu nhỏ giấu kín và các công cụ AI. AI, viết tắt của trí tuệ nhân tạo, là công nghệ cho phép phần mềm tạo nội dung, trả lời câu hỏi hoặc hỗ trợ phân tích theo cách giống con người, vì vậy nó có thể bị lạm dụng để hỗ trợ gian lận cả trong và ngoài phòng thi.

Việc học sinh mang điện thoại vào phòng thi vốn không còn xa lạ, nhưng điều khiến giới quản lý lo ngại hiện nay là thế hệ thiết bị mới khó bị phát hiện hơn nhiều. Theo Ofqual, trong các kỳ thi năm 2025, điện thoại di động và các thiết bị thông minh khác liên quan đến 2.225 vụ vi phạm quy chế, chiếm 44,3% tổng số vụ gian lận của học sinh. Đây cũng là nhóm vi phạm lớn nhất liên tục từ năm 2018. Tuy nhiên, khác với smartphone có thể bị phát hiện khi cất trong túi áo hay cặp sách, kính thông minh có thể trông giống kính bình thường nhưng lại hiển thị thông tin ngay trước mắt người đeo. Tương tự, tai nghe siêu nhỏ gần như vô hình có thể truyền đáp án từ bên ngoài vào tai thí sinh mà giám thị rất khó nhận ra.

Mối lo lớn nằm ở việc các công ty công nghệ đang tích hợp ngày càng nhiều tính năng vào thiết bị đeo, hay còn gọi là wearables, tức các thiết bị điện tử có thể mang trên người như kính, đồng hồ, vòng tay hoặc tai nghe. Những sản phẩm này ngày nay thường được trang bị camera, micro, kết nối internet và trợ lý AI. Ban đầu chúng được quảng bá cho các mục đích tiện ích như xem tin nhắn, dịch ngôn ngữ hay hỗ trợ rảnh tay, nhưng trong bối cảnh một bài thi kéo dài ba tiếng, chúng cũng có thể biến thành công cụ tra cứu hoặc nhận trợ giúp bí mật. Điều này làm dấy lên nguy cơ kỳ thi truyền thống bị biến thành một dạng “tìm kiếm Google” tinh vi mà giám thị khó kiểm soát.

Bên cạnh phòng thi, Ofqual còn đặc biệt quan tâm đến nguy cơ gian lận trong coursework, tức các bài tập, dự án hoặc sản phẩm học tập được hoàn thành ngoài giờ thi chính thức và dùng để tính điểm. Khi các mô hình AI tạo sinh ngày càng giỏi viết văn bản, giải thích khái niệm hay thậm chí làm bài luận hoàn chỉnh, việc phân biệt đâu là bài do học sinh tự làm và đâu là nội dung do máy tạo ra trở nên khó khăn hơn. Ofqual đang xem xét các biện pháp như yêu cầu trích dẫn nguồn chặt chẽ hơn và tăng vai trò của giáo viên trong việc xác minh học sinh thực sự là người tạo ra bài nộp. Thậm chí, cơ quan này còn để ngỏ khả năng loại bỏ coursework khỏi một số chứng chỉ nếu không thể duy trì niềm tin vào tính trung thực của hình thức đánh giá này.

Thông điệp từ Ofqual cho thấy bài toán chống gian lận đang bước sang giai đoạn mới: không chỉ kiểm tra giấy tờ, bút viết hay điện thoại, mà còn phải nhận diện các thiết bị điện tử ngụy trang ngày càng tinh vi. Khi kính thông minh và các gadget AI trở nên rẻ hơn, phổ biến hơn và khó nhận biết hơn, đội ngũ coi thi có thể sẽ phải được trang bị thêm kiến thức về điện tử tiêu dùng, kết nối không dây và cách các thiết bị đeo hoạt động. Nói cách khác, cuộc đua giữa công nghệ hỗ trợ học tập và công nghệ phục vụ gian lận đang buộc hệ thống thi cử Anh phải thích nghi nhanh hơn bao giờ hết.