HP đưa cả máy tính AI vào bàn phím: EliteBoard G1a lạ mắt, mạnh nhưng có thật sự đáng mua?

HP vừa giới thiệu EliteBoard G1a, một mẫu PC doanh nghiệp được nhét toàn bộ linh kiện vào bên trong bàn phím 101 phím. Cách tiếp cận này gợi nhớ thời kỳ đầu của máy tính cá nhân, khi các hệ thống như Apple II hay Commodore 64 đặt phần cứng ngay trong thân bàn phím. Điểm khác biệt là EliteBoard G1a không hướng tới người dùng đam mê công nghệ kiểu Raspberry Pi 500, mà nhắm thẳng vào khách hàng doanh nghiệp. HP định vị đây là một “AI PC” – tức máy tính có phần cứng chuyên hỗ trợ các tác vụ trí tuệ nhân tạo – và xếp nó cùng nhóm sản phẩm thương mại với dòng laptop EliteBook.

Theo cách HP mô tả, EliteBoard G1a phù hợp với hai nhóm chính. Thứ nhất là những nhân viên “dual desker”, tức người làm việc có sẵn một bàn làm việc ở công ty và một bàn khác ở nhà. Thay vì mang laptop qua lại mỗi ngày, họ chỉ cần mang theo bàn phím nặng khoảng 1,49 pound, tương đương chưa tới 0,7 kg, nhẹ hơn đáng kể so với laptop mỏng nhẹ. Nhóm thứ hai là các môi trường làm việc chật chội như call center, nơi tiết kiệm không gian trên bàn là ưu tiên lớn. Về lý thuyết, việc biến bàn phím thành luôn cả máy tính giúp loại bỏ thùng máy desktop truyền thống, từ đó tối ưu diện tích.

Vấn đề lớn nhất của EliteBoard G1a là giá. Phiên bản thấp nhất tại Mỹ được niêm yết từ 1.499 USD, trong khi nhiều laptop doanh nghiệp cấu hình tương đương lại rẻ hơn. Chẳng hạn, một số mẫu HP EliteBook dùng chip AMD Ryzen AI 7 Pro 350, RAM và SSD tương tự, có giá thấp hơn EliteBoard. Điều này khiến lợi thế “không cần màn hình tích hợp” gần như biến mất. Chưa kể để dùng đúng tinh thần sản phẩm, doanh nghiệp còn phải trang bị màn hình hỗ trợ USB-C hoặc USB4, loại có thể truyền hình ảnh, dữ liệu và điện qua một sợi cáp duy nhất. USB4 là chuẩn kết nối tốc độ cao, tối đa 40 Gbps, thường được xem là nền tảng cho trải nghiệm dock một dây hiện đại. Nếu nhân viên làm ở cả nhà lẫn văn phòng, công ty có thể phải mua tới hai màn hình cho mỗi người.

HP cũng gợi ý EliteBoard G1a cho tổng đài hoặc các khu vực làm việc theo ca, nơi mỗi nhân viên có thể cắm bàn phím của mình vào màn hình khi làm việc rồi cất đi sau ca trực. Tuy nhiên, đây lại là một nghịch lý khác: phần lớn call center không cần một cỗ máy quá mạnh, càng không cần một Copilot+ PC. Copilot+ PC là cách Microsoft gọi thế hệ máy tính Windows có bộ xử lý AI chuyên dụng đủ mạnh, thường yêu cầu NPU đạt từ 40 TOPS trở lên. NPU, hay Neural Processing Unit, là bộ xử lý thần kinh chuyên tăng tốc các tác vụ AI chạy trực tiếp trên máy. TOPS là đơn vị đo số nghìn tỷ phép tính mỗi giây. Với cấu hình lên tới 64 GB RAM và chip AMD Ryzen AI Pro, EliteBoard G1a rõ ràng dư sức cho công việc văn phòng cơ bản, nhưng cũng vì vậy mà đắt hơn nhu cầu thực tế của nhiều doanh nghiệp.

EliteBoard G1a được bán với nhiều cấu hình tùy thị trường, dùng chip AMD Ryzen AI, RAM tối đa 64 GB và SSD tối đa 2 TB. SSD là ổ lưu trữ thể rắn, nhanh hơn đáng kể so với ổ cứng cơ truyền thống. Một số phiên bản còn có pin 32 WHr, cho thời lượng khoảng 3,5 giờ. Đây là chi tiết khá lạ, bởi sản phẩm này gần như bắt buộc phải dùng trên bàn và gắn với màn hình ngoài. Pin có thể giúp máy ngủ khi nằm trong túi, hoặc dùng tạm với màn hình di động, nhưng nếu đã cần tính cơ động như vậy thì laptop vẫn là lựa chọn tự nhiên hơn.

Về ngoại hình, EliteBoard G1a có kích thước 14,1 x 4,7 x 0,7 inch, tương đương một bàn phím full-size có cụm phím số. Tông màu xám đậm và thiết kế khá bảo thủ, đúng kiểu thiết bị văn phòng. Nếu chỉ nhìn lướt qua, rất khó nhận ra đây là một chiếc PC hoàn chỉnh. Nút nguồn kiêm cảm biến vân tay nằm ở góc trên bên phải. Mặt sau có khe tản nhiệt mỏng cùng các cổng kết nối, bao gồm USB-C và USB4. USB-C là chuẩn cổng kết nối đa năng phổ biến hiện nay, có thể truyền dữ liệu, hình ảnh và điện năng. Một số bản dùng dây liền thân, số khác cho phép tháo rời cáp để dễ mang đi hơn.

Điểm sáng dễ thấy là hành trình phím 2 mm, sâu hơn phần lớn bàn phím laptop hiện nay vốn thường chỉ quanh mức 1,5 mm. Hành trình phím là quãng đường phím di chuyển khi người dùng nhấn xuống; hành trình dài hơn thường cho cảm giác gõ rõ ràng và đỡ mỏi hơn. EliteBoard G1a cho phản hồi khá tốt, đủ để trở thành một bước nâng cấp nếu so với bàn phím laptop hay bàn phím văn phòng giá rẻ. Tuy nhiên, các phím mũi tên và Pg Up/Pg Dn lại hơi nhỏ, gây bất tiện cho người thường xuyên soạn thảo. Ngoài ra, bàn phím không có chân nâng, nên ai quen gõ với góc nghiêng sẽ thấy không thoải mái. Nếu so với bàn phím cơ – loại bàn phím dùng switch cơ học cho cảm giác nhấn rõ và hành trình sâu hơn – thì EliteBoard vẫn chưa phải lựa chọn tốt nhất cho dân gõ phím khó tính.

HP tích hợp sẵn loa hướng xuống dưới và cụm micro kép trên EliteBoard G1a. Chất lượng đủ tốt cho họp thoại hoặc gọi công việc, nhưng không phù hợp để nghe nhạc lâu hay thu âm chuyên nghiệp. Trong hộp, máy đi kèm chuột không dây HP 675M, có thể kết nối Bluetooth hoặc qua đầu thu USB-C 5 GHz. Một số bộ sản phẩm còn có túi vải bảo vệ, hub đa cổng HDMI và sạc USB-C 65W. Hub là phụ kiện quan trọng nếu người dùng không sở hữu màn hình hoặc dock tương thích USB4/Thunderbolt. Thunderbolt là giao thức kết nối tốc độ cao của Intel, thường dùng để truyền dữ liệu, hình ảnh và điện qua cùng một cổng USB-C.

Vì là sản phẩm doanh nghiệp, EliteBoard G1a đi kèm HP Wolf Security cài sẵn. Đây là bộ công cụ bảo mật của HP, bao gồm quét mã độc, cô lập mối đe dọa, trình duyệt an toàn và cơ chế phục hồi hệ điều hành khi bị lỗi hoặc bị can thiệp. Máy cũng đạt chuẩn Copilot+ PC nhờ NPU vượt mốc 45 TOPS, cho phép chạy một số tính năng AI cục bộ trong Windows 11. “Cục bộ” ở đây nghĩa là xử lý trực tiếp trên máy thay vì gửi dữ liệu lên đám mây, giúp giảm độ trễ và tăng riêng tư. Các tính năng này bao gồm Cocreate trong Paint để tạo ảnh, Windows Studio Effects để xử lý webcam bằng AI, Live Captions có dịch thuật trực tiếp và Recall – tính năng gây tranh cãi vì chụp ảnh màn hình liên tục để giúp người dùng tìm lại nội dung đã xem. HP cho biết Recall bị tắt mặc định.

Trong cấu hình thử nghiệm với Ryzen AI 7 Pro 350, 64 GB RAM và SSD 2 TB, EliteBoard G1a xử lý mượt các tác vụ văn phòng nặng như mở hàng chục tab Chrome, chạy Slack và xuất hình ra hai màn hình 4K. 4K là độ phân giải 3840 x 2160 pixel, cao gấp nhiều lần Full HD. Tuy nhiên, quạt tản nhiệt của máy hoạt động khá thường xuyên và có thể nghe rõ. Khi so với một số laptop dùng Snapdragon X Elite của Qualcomm hay Intel Core Ultra đời cũ, EliteBoard vượt xa mẫu Intel cũ nhưng đôi lúc vẫn thua nền tảng Snapdragon trong các bài test đa luồng, dựng 3D, chuyển mã video và AI cục bộ. Đa luồng là khả năng tận dụng nhiều nhân xử lý cùng lúc để tăng tốc tác vụ nặng.

Bài thử với Llama.cpp và Whisper.cpp cho thấy EliteBoard G1a đủ sức chạy mô hình AI ngay trên máy, từ chatbot tới chép lời âm thanh. Llama.cpp là công cụ phổ biến để chạy các mô hình ngôn ngữ mã nguồn mở trên thiết bị cá nhân, còn Whisper.cpp là bản triển khai mô hình nhận diện giọng nói Whisper của OpenAI bằng C++. Đây là xu hướng được nhiều doanh nghiệp quan tâm vì giúp giữ dữ liệu nội bộ thay vì gửi lên dịch vụ đám mây. Dù vậy, trong một số phép thử, nền tảng Snapdragon vẫn cho tốc độ tốt hơn nhờ số nhân CPU cao và băng thông bộ nhớ mạnh hơn. Nói cách khác, EliteBoard có AI đủ dùng, nhưng không phải lựa chọn tối ưu nhất nếu AI cục bộ là ưu tiên hàng đầu.

Một ưu điểm rất thực tế của EliteBoard G1a là khả năng sửa chữa. Mặt đáy chỉ cần tháo bốn con ốc là có thể tiếp cận bo mạch chủ và nhiều linh kiện bên trong. RAM DDR5 SODIMM, SSD M.2, card WLAN, quạt, pin tùy chọn và cả loa đều có thể tháo thay tương đối dễ. DDR5 là thế hệ RAM mới với tốc độ cao hơn DDR4, còn SODIMM là dạng thanh RAM nhỏ thường dùng cho laptop và máy nhỏ gọn. M.2 là chuẩn khe cắm SSD hiện đại, nhỏ và nhanh. Với các phòng IT tự bảo trì thiết bị, khả năng nâng cấp và thay thế linh kiện như vậy là lợi thế không nhỏ.

EliteBoard G1a là một sản phẩm rất thú vị: nhỏ gọn, khác biệt, tiết kiệm không gian và cho cảm giác gõ tốt hơn phần lớn laptop. Nếu doanh nghiệp có những nhân viên chỉ làm việc giữa hai địa điểm cố định và gần như không bao giờ cần mở máy ở quán cà phê, phòng họp hay khi di chuyển, đây có thể là phương án hợp lý. Nhưng với mặt bằng giá hiện tại, cộng thêm chi phí màn hình và phụ kiện đi kèm, EliteBoard G1a khó tạo ra lợi thế kinh tế rõ ràng so với laptop doanh nghiệp truyền thống. HP đã chế tạo thành công một chiếc “máy tính trong bàn phím” rất hoàn chỉnh, nhưng câu hỏi lớn vẫn còn nguyên: thị trường này có đủ rộng để biến ý tưởng đó thành cú hit thương mại hay không.