IBM muốn dùng AI gỡ rối hệ thống máy tính lớn, nhưng vẫn giữ con người ở vị trí quyết định

IBM lâu nay quảng bá dòng máy tính lớn Z là nền tảng có độ tin cậy cao và hiệu quả về chi phí đối với một số loại tác vụ. Tuy nhiên, hãng vừa thừa nhận một thực tế: qua thời gian, các hệ thống này có thể trở nên quá phức tạp để quản lý, làm suy giảm khả năng vận hành ổn định và chống chịu sự cố.

Để xử lý vấn đề đó, ngày 26/10, IBM công bố định hướng phát triển IBM Z Atlas, một công cụ dự kiến sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giúp doanh nghiệp hiểu rõ hệ thống, đánh giá thay đổi và đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa. Đây mới là tuyên bố về hướng phát triển sản phẩm, chưa phải thông báo một công cụ đã sẵn sàng triển khai rộng rãi.

Máy tính lớn, thường được gọi là mainframe, là hệ thống máy tính chuyên phục vụ những khối lượng xử lý lớn, đòi hỏi tính ổn định cao. Với IBM, hiện đại hóa không nhất thiết đồng nghĩa với việc thay bỏ nền tảng này, mà là làm cho nó dễ quản lý và tiếp tục đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

Trọng tâm của Z Atlas là lập bản đồ toàn bộ môi trường z/OS của khách hàng. z/OS là hệ điều hành dành cho máy tính lớn IBM Z; môi trường này bao gồm hạ tầng, ứng dụng và phần mềm trung gian — lớp phần mềm giúp các ứng dụng, dữ liệu và dịch vụ kết nối với nhau.

Bản đồ đó được kỳ vọng sẽ chỉ ra các thành phần liên kết, tương tác và phụ thuộc lẫn nhau như thế nào. Thay vì xem xét riêng lẻ một bản vá hay một ứng dụng, đội ngũ kỹ thuật có thể có cái nhìn tổng thể hơn về những phần khác có khả năng bị ảnh hưởng.

IBM mô tả Z Atlas là giải pháp được thiết kế lấy AI làm nền tảng, trong đó thông tin thực tế về hệ thống sẽ cung cấp ngữ cảnh cho các chức năng và tác nhân AI. Tác nhân AI là phần mềm có thể thực hiện những chuỗi công việc được giao; ở đây, IBM muốn chúng hỗ trợ các quy trình như lập kế hoạch, kiểm chứng thay đổi và hiện đại hóa ứng dụng hoặc hạ tầng.

Hãng kỳ vọng cách tiếp cận này sẽ giảm công việc thủ công trong quản lý bản vá, đáp ứng yêu cầu tuân thủ quy định và chia sẻ kiến thức giữa các nhóm, từ chuyên gia lập trình hệ thống đến nhà phát triển ứng dụng.

Theo IBM, những thay đổi chưa được chứng minh là an toàn là nguyên nhân hàng đầu gây gián đoạn ngoài kế hoạch trên z/OS. Z Atlas được định hướng xử lý điểm yếu này bằng cách xác định phạm vi ảnh hưởng của thay đổi, sau đó hỗ trợ kiểm thử và xác thực trước khi áp dụng.

Công cụ dự kiến tập trung vào bốn nhiệm vụ: giúp người dùng hiểu hệ thống và các mối phụ thuộc trước khi quyết định; đánh giá tác động, rủi ro và yêu cầu vận hành; tăng tốc lập kế hoạch hiện đại hóa, triển khai và cấp phát tài nguyên; đồng thời cung cấp ngữ cảnh đáng tin cậy cho các chức năng AI và tự động hóa.

Đó là những mục tiêu IBM đặt ra, chưa phải kết quả đã được chứng minh của sản phẩm. Điểm đáng chú ý trong thiết kế là các nhóm vận hành và phát triển sẽ cùng tiếp cận một bức tranh chung về hệ thống IBM Z, thay vì phải dựa vào những phần kiến thức rời rạc.

Z Atlas thể hiện hướng tiếp cận AIOps, tức ứng dụng AI vào vận hành công nghệ thông tin để hỗ trợ giám sát, phát hiện vấn đề và đề xuất cách xử lý. Tuy nhiên, IBM chưa thể hiện ý định để AI tự chủ hoàn toàn trong việc quản lý máy tính lớn.

Trong tuyên bố định hướng, hãng nhấn mạnh các phân tích và khuyến nghị có AI hỗ trợ phải duy trì việc xem xét phù hợp của con người cũng như thẩm quyền ra quyết định của họ. Nói cách khác, AI được định vị là công cụ giúp chuyên gia hiểu rõ hơn và hành động có cơ sở hơn, chứ không thay thế người chịu trách nhiệm vận hành.

Ranh giới này đặc biệt đáng chú ý khi chính mục tiêu của Z Atlas là giảm rủi ro do thay đổi hệ thống. Tự động hóa nhiều hơn không có nghĩa là bỏ qua bước kiểm tra và phê duyệt.

Đằng sau Z Atlas còn là cuộc cạnh tranh về ý nghĩa của hai chữ “hiện đại hóa”. Nhiều đối thủ của IBM cho rằng doanh nghiệp nên chuyển ứng dụng khỏi máy tính lớn sang nền tảng khác. Một số nhà cung cấp còn đề xuất dùng AI tạo sinh — loại AI có khả năng tạo nội dung, bao gồm mã lập trình — để viết lại ứng dụng máy tính lớn bằng ngôn ngữ khác. Tuy nhiên, hãng phân tích Gartner cho rằng cách tiếp cận này đang được đánh giá quá cao.

IBM theo đuổi hướng ngược lại: giảm độ phức tạp để khách hàng tiếp tục sử dụng máy tính lớn. Đây là mục tiêu có ý nghĩa kinh doanh rõ rệt, bởi doanh thu của hãng thường tăng mạnh khi một thế hệ IBM Z mới xuất hiện.

Tuần trước, Tổng giám đốc IBM Arvind Krishna cho biết doanh thu của thế hệ Z17 hiện tại đã vượt mọi thế hệ trước với mức chênh lệch 1 tỷ USD. Kết quả đó cho thấy máy tính lớn chưa mất sức hút. Với Z Atlas, IBM đang tìm cách bảo vệ sức hút ấy bằng một lời hứa thiết thực: không thay bỏ hệ thống, mà giúp khách hàng hiểu và kiểm soát nó tốt hơn.