ICANN cam kết tăng tốc, minh bạch hơn trước thách thức từ AI

Tổ chức đứng sau việc điều phối hệ thống tên miền Internet muốn thay đổi nhịp làm việc: nhanh hơn, rõ trách nhiệm hơn và minh bạch hơn trong triển khai chính sách. Thông điệp này được lãnh đạo ICANN đưa ra tại lễ khai mạc hội nghị thường niên ở Bali, Indonesia, ngày 19/10/2026, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang đặt ra những yêu cầu mới đối với hạ tầng Internet.

ICANN là Tổ chức Internet về Tên và Số được Cấp phát, có vai trò điều phối các định danh duy nhất giúp thiết bị và dịch vụ tìm đến đúng địa chỉ trên mạng. Đây không phải cơ quan kiểm soát toàn bộ Internet, mà là một mắt xích quan trọng giúp mạng toàn cầu vận hành thống nhất.

Chủ tịch ICANN Tripti Sinha nhìn lại hơn một thập niên kể từ khi Mỹ chấm dứt vai trò giám sát đối với các chức năng IANA — nhóm chức năng điều phối những tài nguyên định danh cốt lõi của Internet. Theo bà, thành công rõ nhất nằm ở những sự cố đã không xảy ra: hệ thống tên miền không bị phân mảnh, hoạt động điều phối các định danh duy nhất không mất ổn định và Internet tiếp tục hoạt động.

Bà Sinha cảnh báo các tác nhân AI có thể tạo ra những thách thức mới cho các tài nguyên do ICANN điều phối. Khác với công cụ chỉ trả lời câu hỏi, tác nhân AI là phần mềm có khả năng thực hiện chuỗi tác vụ thay người dùng. Khi hoạt động trên mạng, chúng có thể làm thay đổi mô hình lưu lượng DNS và gia tăng nhu cầu đối với những hệ thống hỗ trợ tìm kiếm dịch vụ, xác thực và duy trì niềm tin trực tuyến.

DNS, hay hệ thống tên miền, có thể hiểu như danh bạ của Internet: chuyển những tên dễ nhớ thành địa chỉ kỹ thuật mà máy tính sử dụng để kết nối. Vì vậy, thay đổi lớn trong cách phần mềm truy cập mạng có thể đặt thêm áp lực lên hạ tầng này.

AI cũng mang đến tác động hai chiều. Công nghệ này có thể thúc đẩy việc đăng ký tên miền phục vụ mục đích độc hại, đồng thời hỗ trợ phát hiện và ngăn chặn chính các hành vi đó. Bà Sinha nhấn mạnh ICANN cần dự liệu thay đổi nhưng không đi trước bằng chứng, đồng thời đổi mới mà không làm suy giảm niềm tin.

Một ưu tiên khác là củng cố mô hình quản trị đa bên liên quan — cách xây dựng chính sách với sự tham gia của nhiều nhóm, thay vì để một chủ thể đơn lẻ quyết định. Theo bà Sinha, để mô hình này tiếp tục có sức thuyết phục, ICANN phải sẵn sàng xem xét và cải thiện các cơ chế buộc tổ chức chịu trách nhiệm về hoạt động của mình.

Từ năm ngoái, ICANN đã bắt đầu một đợt rà soát chính các quy trình đánh giá nội bộ. Bà coi đây là biểu hiện của tinh thần tự kiểm tra, thay vì mặc định rằng những cơ chế từng hoạt động tốt sẽ luôn phù hợp. Mục tiêu là xây dựng năng lực quản trị có thể thích ứng với tốc độ xuất hiện của rủi ro mới.

Tổng giám đốc ICANN Kurt Erik Lindqvist tập trung vào khoảng cách giữa việc thông qua chính sách và đưa chính sách vào thực tiễn. Ông cho rằng quá trình phát triển chính sách phải tạo điều kiện để những lợi ích, quan điểm khác nhau được lắng nghe và cân nhắc. Nhưng khi cộng đồng đã hoàn tất công việc đó, ICANN phải xác định yêu cầu triển khai, bố trí nguồn lực, sắp xếp thứ tự thực hiện và công khai tiến độ cùng các lựa chọn liên quan.

Ông dẫn những kết quả gần đây trong giảm thiểu lạm dụng DNS — việc lợi dụng tên miền và hạ tầng liên quan cho hoạt động gây hại — để cho thấy tổ chức có thể phản ứng nhanh khi mục tiêu rõ ràng, trách nhiệm được phân định và các bên thống nhất bước tiếp theo.

Tuy nhiên, theo ông Lindqvist, khối lượng công việc luôn vượt quá thời gian, nhân lực và nguồn lực có thể huy động cùng lúc. Vì vậy, ICANN muốn gắn kết chặt chẽ hơn giữa chiến lược, xác lập ưu tiên, ngân sách và triển khai. Cam kết cốt lõi không chỉ là làm nhanh hơn, mà còn giúp cộng đồng hiểu rõ việc gì được ưu tiên, vì sao và đang tiến triển đến đâu.