Liên minh Nhật Bản đặt cược vào trung tâm dữ liệu nổi để giải bài toán thiếu đất xây dựng

Một liên minh gồm bốn doanh nghiệp Nhật Bản đang thúc đẩy mô hình trung tâm dữ liệu nổi, tức các cơ sở đặt máy chủ trên sà lan hoặc cấu trúc nổi, nhưng vẫn neo đậu an toàn dọc cầu cảng. Nhóm này gồm hãng vận tải và logistics NYK Line, công ty kỹ thuật NTT Facilities, nhà phát triển năng lượng tái tạo Eurus Energy và ngân hàng MUFG Bank. Mục tiêu là giảm áp lực thiếu quỹ đất cho các trung tâm dữ liệu truyền thống, vốn đang ngày càng khó tìm vị trí phù hợp do nhu cầu điện toán tăng mạnh.

Trung tâm dữ liệu, hay datacenter, là nơi tập trung máy chủ, hệ thống lưu trữ và thiết bị mạng để vận hành dịch vụ số, AI, điện toán đám mây và ứng dụng doanh nghiệp. Khi nhu cầu xử lý dữ liệu tăng nhanh, nhiều thành phố lớn đối mặt với tình trạng khan hiếm đất phát triển dự án mới. Mô hình nổi trên mặt nước được xem là một cách mở rộng hạ tầng mà không phải cạnh tranh trực tiếp với quỹ đất trên bờ. Việc đặt cơ sở ngay trong cảng còn cho phép tận dụng sẵn hạ tầng hiện hữu như đường điện, kết nối viễn thông và dịch vụ hậu cần.

Liên minh này cũng đã tính đến khả năng triển khai trung tâm dữ liệu xa bờ, nơi chúng có thể khai thác trực tiếp các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió ngoài khơi. Điện gió ngoài khơi là hình thức phát điện từ các tua-bin đặt trên biển, thường có tiềm năng sản lượng lớn hơn trên đất liền. Một số công ty khác thậm chí còn nghiên cứu điện sóng, tức công nghệ chuyển động của sóng biển thành điện năng, như doanh nghiệp Panthalassa tại bang Oregon, Mỹ. Tuy nhiên, theo chính các bên tham gia, triển khai ngoài khơi vẫn vấp phải nhiều rào cản thực tế.

Các thách thức của trung tâm dữ liệu nổi ngoài khơi không chỉ nằm ở việc xây dựng. Bảo trì là vấn đề đầu tiên: kỹ sư cần tiếp cận thiết bị thường xuyên để sửa chữa, thay thế và giám sát. Tiếp theo là kết nối viễn thông dung lượng lớn, tức các tuyến truyền dữ liệu tốc độ cao đủ sức phục vụ khối lượng truy cập khổng lồ của máy chủ. Ngoài ra còn có yêu cầu về nguồn điện độc lập và ổn định, bởi datacenter không thể chấp nhận mất điện trong thời gian dài. Chính vì vậy, phương án neo đậu sát cầu cảng được xem là bước đi thực tế hơn trong giai đoạn đầu.

Theo kế hoạch, NYK Line sẽ phụ trách điều phối phát triển dự án. NTT Facilities đảm nhiệm đánh giá thiết kế, thi công và vận hành. Eurus Energy sẽ nghiên cứu phương án cấp điện từ nguồn tái tạo, còn MUFG Bank xem xét cấu trúc tài chính cho các dự án liên quan. Trước đó, liên minh này đã ký biên bản ghi nhớ với thành phố Yokohama để triển khai một dự án trình diễn sử dụng năng lượng tái tạo tại cảng. Hoạt động thử nghiệm đã bắt đầu từ tháng 3 năm nay, cho thấy sáng kiến đã bước qua giai đoạn ý tưởng và tiến vào thử nghiệm thực tế.

Dù vậy, liên minh Nhật Bản không phải bên duy nhất nhìn thấy tiềm năng của mô hình này. Samsung Heavy Industries cũng đã công bố kế hoạch tham gia thị trường và cho biết cơ sở đầu tiên của họ có thể đi vào hoạt động trong quý II năm 2028. Hiện chưa rõ các trung tâm dữ liệu nổi của liên minh Nhật sẽ có công suất bao nhiêu hoặc khi nào chính thức vận hành thương mại. Công suất ở đây thường được đo bằng mức điện tiêu thụ hoặc khả năng chứa số lượng máy chủ, hai chỉ số quan trọng để đánh giá quy mô datacenter. Dù còn nhiều câu hỏi bỏ ngỏ, xu hướng đưa hạ tầng số ra mặt nước đang dần trở thành một hướng đi nghiêm túc trong bài toán mở rộng năng lực điện toán toàn cầu.