Microsoft muốn biến máy tính thành khoản đầu tư AI, nhưng giá RAM đang cản đường

Microsoft đang tìm cách thay đổi lý do doanh nghiệp mua máy tính mới: không chỉ để thay thế thiết bị cũ, mà để đầu tư cho trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, chính cơn sốt xây dựng trung tâm dữ liệu AI lại đẩy giá linh kiện tăng cao, khiến nhiều khách hàng kéo dài thời gian sử dụng những chiếc máy hiện có.

Nghịch lý này đặt Windows vào thế khó. Microsoft cần thuyết phục doanh nghiệp rằng máy tính có khả năng xử lý AI là khoản đầu tư đáng giá, trong lúc ngân sách công nghệ bị siết chặt và chi phí phần cứng ngày càng đắt đỏ.

Tại diễn đàn Canalys ở Barcelona hồi đầu tháng 10, Mark Linton, Phó chủ tịch phụ trách kinh doanh Windows và thiết bị của Microsoft, trình bày một hướng đi rõ ràng: đưa chi tiêu cho máy tính vào ngân sách AI, thay vì chỉ nằm trong khoản thay mới thiết bị định kỳ.

Lập luận của Microsoft xuất phát từ chi phí vận hành AI trên đám mây. Các mô hình ngôn ngữ lớn, hay LLM, có thể xử lý những nhiệm vụ phức tạp nhưng trở nên tốn kém khi nhiều tác nhân AI hoạt động liên tục. Tác nhân AI là phần mềm có khả năng thực hiện chuỗi công việc nhằm đạt mục tiêu, thay vì chỉ trả lời từng câu hỏi riêng lẻ.

Chi phí này thường gắn với token — những đơn vị văn bản mà mô hình tiếp nhận hoặc tạo ra. Vì vậy, Microsoft đề xuất dùng mô hình phù hợp với từng nhiệm vụ: dành các mô hình lớn cho công việc thực sự cần đến chúng, còn mô hình nhỏ hơn chạy ngay trên máy tính Windows.

Cách tiếp cận đó được gọi là AI lai, kết hợp xử lý trên thiết bị với dịch vụ đám mây. Trong mô hình này, máy tính đóng vai trò thiết bị biên, tức nơi xử lý nằm gần người dùng và dữ liệu thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trung tâm dữ liệu từ xa.

Theo Linton, những tác vụ phù hợp có thể chạy ngay trên máy để giữ dữ liệu tại chỗ, giảm độ trễ — khoảng chờ từ lúc gửi yêu cầu đến khi nhận phản hồi — và tránh khoản phí token đám mây cho phần việc đó. Đổi lại, doanh nghiệp cần máy tính đủ năng lực xử lý và đủ bộ nhớ.

Microsoft cũng nhấn mạnh tham vọng này không chỉ xoay quanh trợ lý Copilot hay phần mềm của hãng. Mục tiêu rộng hơn là biến Windows thành nền tảng cho nhiều mô hình và tác nhân AI khác nhau. Dù vậy, giảm phí sử dụng đám mây không đồng nghĩa tổng chi phí chắc chắn thấp hơn: doanh nghiệp vẫn phải cân nhắc giá thiết bị, triển khai và quản trị.

Rào cản lớn nằm ở bộ nhớ. Các nhà sản xuất chip đang ưu tiên HBM, loại bộ nhớ băng thông cao thường dùng cùng bộ tăng tốc AI trong trung tâm dữ liệu, do sản phẩm này có biên lợi nhuận hấp dẫn hơn. Sự dịch chuyển ưu tiên sản xuất gây áp lực lên nguồn cung và giá DRAM thông thường, loại bộ nhớ được sử dụng rộng rãi làm RAM trong máy tính cá nhân.

Theo Omdia, công ty sở hữu Canalys, tác động của việc tăng giá linh kiện đã truyền đầy đủ tới giá bán cuối cùng, khiến cả người tiêu dùng lẫn người quyết định mua sắm công nghệ điều chỉnh hành vi.

Các con số cho thấy thị trường đang chịu sức ép rõ rệt. IDC cho biết lượng máy tính xuất xưởng trong quý III/2026 đạt 62,7 triệu chiếc, giảm 20,1% so với cùng kỳ, tương đương giảm khoảng 15,8 triệu chiếc. Đây là số máy được đưa vào kênh phân phối, không phải số thiết bị đã đến tay người dùng cuối.

Ở Microsoft, doanh thu mảng Windows OEM và Thiết bị trong quý I năm tài chính 2027, kết thúc ngày 30/9/2026, giảm 22% xuống 3,55 tỷ USD. OEM ở đây liên quan đến Windows được cấp phép để cài sẵn trên máy của các nhà sản xuất. Hãng cảnh báo doanh thu mảng này trong quý tiếp theo có thể giảm 30%, do tồn kho cao, nhu cầu yếu và mức nền so sánh năm trước được hưởng lợi từ việc Windows 10 kết thúc hỗ trợ.

Để thuyết phục doanh nghiệp triển khai AI ở quy mô lớn, Microsoft đang đặt trọng tâm vào bảo mật và quản trị tác nhân. Linton đề cập Microsoft Execution Containers (MXC), công nghệ được giới thiệu hồi tháng 6 nhằm tạo môi trường thực thi cô lập cho tác nhân AI, qua đó giới hạn phạm vi hoạt động của chúng.

Theo định hướng của hãng, doanh nghiệp có thể dùng Intune, công cụ quản lý thiết bị và chính sách, để áp dụng quy tắc cho các tác nhân. Microsoft cũng nhắc đến Agent 365 và Entra trong hệ thống quản trị, bảo vệ và kiểm soát danh tính.

Thông điệp là khi tác nhân AI xuất hiện khắp tổ chức, bộ phận công nghệ phải biết chúng đang làm gì, được phép truy cập đâu và có thể kiểm tra lại hoạt động ra sao. Tuy nhiên, những vấn đề chất lượng từng xuất hiện trên Windows vẫn là lý do để giới quản trị hệ thống thận trọng trước các cam kết mới.

Microsoft đang tăng đầu tư cho mạng lưới phân phối, bao gồm hỗ trợ nguồn lực nhân sự phục vụ AI tại các đối tác lớn. Hãng cũng khuyến khích đối tác sử dụng AI nội bộ, đặc biệt trong đội ngũ bán hàng, với kỳ vọng trải nghiệm thực tế giúp họ giới thiệu sản phẩm thuyết phục hơn.

Dù vậy, Dell chưa kỳ vọng nhu cầu máy tính phục hồi mạnh trong năm nay. Giám đốc tài chính David Kennedy cho biết nhiều doanh nghiệp đang kéo dài vòng đời thiết bị và dành nguồn tiền còn lại cho hạ tầng. Ông ước tính khách hàng đang sở hữu hơn 400 triệu máy tính có tuổi đời trên bốn năm, đồng thời cho rằng nhu cầu thay thế sẽ xuất hiện khi thị trường ổn định và ngân sách được nới rộng.

Đó là cơ hội dài hạn cho máy tính AI, nhưng chưa phải bảo đảm cho một đợt mua sắm sắp tới. Khi mức giá còn cao và những ứng dụng đủ sức thúc đẩy nâng cấp chưa thực sự rõ ràng, Microsoft phải chứng minh rằng lợi ích xử lý AI tại máy xứng đáng với số tiền doanh nghiệp bỏ ra — chứ không chỉ đổi tên khoản chi từ “thay máy” thành “đầu tư AI”.