Microsoft ra mắt Surface Laptop Ultra dùng chip Nvidia N1X, chính thức rẽ hướng khỏi Intel cho kỷ nguyên PC AI

Microsoft vừa giới thiệu Surface Laptop Ultra tại một sự kiện ở San Francisco, đánh dấu bước chuyển đáng chú ý khi hãng chọn SoC Nvidia RTX Spark N1X thay cho nền tảng Intel trên mẫu Surface mới. SoC, viết tắt của ‘system-on-chip’, là kiểu vi xử lý tích hợp nhiều thành phần như CPU, GPU và bộ điều khiển bộ nhớ vào cùng một gói, giúp tối ưu hiệu năng và điện năng. Thiết bị này thuộc nhóm Copilot+ PC, dòng máy tính Windows được thiết kế xoay quanh các tác vụ AI, đặc biệt nhắm tới nhóm ‘builder’ – tức các nhà phát triển, kỹ sư và người làm sản phẩm cần sức mạnh tính toán AI ngay trên máy.

Microsoft cho biết Surface Laptop Ultra được xây dựng để khai thác loạt tính năng AI mới, nổi bật là mô hình ‘hybrid compute’ hay điện toán lai. Đây là cơ chế tự động quyết định tác vụ nào nên chạy trên máy, tác vụ nào nên đẩy lên đám mây, dựa trên các yếu tố như kết nối mạng, quyền riêng tư, chi phí và độ phức tạp. Cách tiếp cận này đặc biệt quan trọng với AI hiện đại, vì một số tác vụ như tóm tắt nội dung hay hỗ trợ viết có thể chạy cục bộ để bảo vệ dữ liệu, trong khi những tác vụ nặng hơn có thể tận dụng tài nguyên cloud.

Về ngoại hình, Surface Laptop Ultra vẫn giữ ngôn ngữ thiết kế nhôm nguyên khối quen thuộc của Microsoft. Máy sở hữu màn hình mini-LED 15 inch độ phân giải cao, tỷ lệ 3:2 đặc trưng và độ sáng tối đa lên tới 2.000 nit. Mini-LED là công nghệ đèn nền dùng nhiều bóng LED siêu nhỏ để cải thiện độ tương phản và độ sáng so với màn hình LCD truyền thống. Bàn phím theo bố cục không có cụm phím số riêng, đi kèm touchpad phản hồi xúc giác, tức trackpad dùng rung mô phỏng cảm giác nhấn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cơ chế cơ học.

Máy được trang bị ba cổng USB-C, trong đó có một cổng hỗ trợ kết nối nam châm kiểu tương tự MagSafe, công nghệ sạc từ tính nổi tiếng trên laptop Apple giúp hạn chế tai nạn do vướng dây. Ngoài ra còn có HDMI kích thước đầy đủ, khe đọc thẻ SD và cả một cổng USB-A truyền thống. Sự hiện diện của USB-A cho thấy Microsoft vẫn muốn chiều lòng người dùng chuyên nghiệp còn phụ thuộc vào phụ kiện cũ, thay vì chuyển hoàn toàn sang chuẩn USB-C như nhiều nhà sản xuất khác.

Trung tâm của Surface Laptop Ultra là Nvidia RTX Spark N1X, một SoC không hoàn toàn mới mà được cho là phát triển dựa nhiều trên nền tảng GB10 đã xuất hiện từ trước. Theo thông tin được nhắc đến, các phiên bản thấp hơn có thể bị ‘fused off’ một số nhân CPU và GPU, tức vô hiệu hóa một phần phần cứng để tạo ra các cấu hình giá thấp hơn. Con chip này nhiều khả năng dùng CPU do MediaTek thiết kế trên kiến trúc Arm, kết hợp với GPU Nvidia dựa trên kiến trúc Blackwell. Arm là kiến trúc xử lý nổi tiếng nhờ hiệu quả điện năng cao, hiện ngày càng phổ biến trên laptop Windows. Trong khi đó, Blackwell là thế hệ kiến trúc GPU mới của Nvidia, tập trung mạnh vào AI và tăng tốc đồ họa.

Surface Laptop Ultra được cho là có các cấu hình CPU 18 hoặc 20 nhân, đi cùng GPU RTX tích hợp từ 5.120 đến 6.144 nhân xử lý. Microsoft cung cấp tối đa 128 GB bộ nhớ hợp nhất, hay unified memory, nghĩa là CPU và GPU cùng truy cập chung một vùng nhớ thay vì tách biệt như trên nhiều hệ thống truyền thống. Cách thiết kế này đặc biệt hữu ích cho AI vì giảm độ trễ khi di chuyển dữ liệu giữa các khối xử lý. Microsoft còn tuyên bố mức bộ nhớ này đủ để phục vụ các mô hình ngôn ngữ lớn, hay LLM, có kích thước tới 284 tỷ tham số nếu chạy ở độ chính xác 1,6-bit. Tham số là các giá trị số mà mô hình AI học được trong quá trình huấn luyện; số lượng tham số càng lớn thì mô hình thường càng mạnh, nhưng cũng càng ngốn bộ nhớ và tài nguyên tính toán.

Nvidia quảng bá N1X có thể đạt thông lượng lý thuyết tối đa 1 petaFLOPS ở độ chính xác 4-bit. FLOPS là đơn vị đo số phép tính dấu chấm động mỗi giây, thường dùng để mô tả sức mạnh tính toán trong AI và khoa học. Tuy nhiên, mức 1 petaFLOPS này phụ thuộc nhiều vào kỹ thuật ‘2:4 sparsity’ – một dạng tính toán thưa, trong đó hệ thống tận dụng việc nhiều trọng số trong mô hình bằng 0 hoặc có thể bỏ qua để tăng tốc xử lý. Vấn đề là không phải khối lượng công việc AI suy luận nào hiện nay cũng khai thác tốt sparsity. Suy luận AI, hay inference, là giai đoạn mô hình đã huấn luyện xong và bắt đầu tạo ra kết quả thực tế cho người dùng. Vì vậy, hiệu năng đỉnh thực tế của chip được cho là gần 500 teraFLOPS hơn, dù con số này vẫn rất mạnh và đủ giúp N1X vượt lên trước một số đối thủ như các dòng chip AI mới của AMD.

Bên cạnh AI cục bộ, Microsoft cũng quảng bá khả năng phục vụ các tác vụ sáng tạo và chơi game của Surface Laptop Ultra. Hãng cho biết máy có thể đạt 60 FPS trong phiên bản Gears of War mới nhất. FPS, hay khung hình mỗi giây, là chỉ số quen thuộc để đánh giá độ mượt khi chơi game. Tuy vậy, nhiều khả năng công nghệ DLSS của Nvidia đóng vai trò quan trọng trong kết quả này. DLSS, viết tắt của Deep Learning Super Sampling, là kỹ thuật dùng AI để nâng độ phân giải hình ảnh từ mức render thấp hơn lên cao hơn, giúp tăng tốc độ khung hình mà vẫn giữ chất lượng hiển thị tương đối tốt.

Để kiểm soát nhiệt độ của cấu hình mạnh, Microsoft cho biết hệ thống tản nhiệt trên Surface Laptop Ultra có công suất cao hơn 2,5 lần so với các mẫu Surface trước đây. Theo các hình ảnh dựng, máy nhiều khả năng sử dụng buồng hơi cỡ lớn, hay vapor chamber. Đây là giải pháp tản nhiệt cao cấp dùng chất lỏng bay hơi và ngưng tụ trong khoang kín để phân tán nhiệt nhanh hơn so với ống đồng truyền thống, rất phù hợp với laptop mỏng nhưng cần xử lý tải AI và đồ họa nặng.

Surface Laptop Ultra dự kiến bắt đầu giao hàng từ tuần tới. Phiên bản khởi điểm có giá 2.599 USD, đi kèm chip N1X 18 nhân, 24 GB bộ nhớ hợp nhất và SSD 512 GB có thể thay thế. Bản cao hơn với N1X 20 nhân, 128 GB bộ nhớ và 1 TB lưu trữ được niêm yết tới 5.899 USD. Mức giá này cho thấy Microsoft không định vị đây là mẫu laptop phổ thông, mà là một cỗ máy chuyên dụng cho phát triển AI, xử lý sáng tạo chuyên sâu và người dùng chuyên nghiệp sẵn sàng chi mạnh cho phần cứng mới.

Ngoài laptop, Microsoft còn công bố một bộ development kit dạng mini PC dùng N1X với giá 5.999 USD. Development kit là bộ phần cứng dành cho lập trình viên thử nghiệm, tối ưu ứng dụng và xây dựng phần mềm trước khi hệ sinh thái thiết bị mở rộng. Sản phẩm này rẻ hơn DGX Spark của Nvidia, hiện có giá 6.950 USD, dù DGX Spark đi kèm 4 TB lưu trữ thay vì 2 TB. Một điểm khác biệt đáng chú ý là DGX Spark chạy phiên bản Ubuntu đã được chỉnh sửa nhẹ. Ubuntu là bản phân phối Linux rất phổ biến trong giới phát triển AI, vì vậy với một số người dùng chuyên nghiệp, đây có thể là lý do đủ lớn để chấp nhận mức giá cao hơn.

Nếu Surface Laptop Ultra nhanh chóng cháy hàng, người dùng vẫn sẽ có nhiều lựa chọn tương tự từ Lenovo, Asus, Dell, MSI và HP trong những tuần tới. Trong khi đó, AMD cũng đang đẩy mạnh chip tối ưu cho AI với khả năng hỗ trợ tới 192 GB bộ nhớ hợp nhất, và nhiều khả năng sẽ tương thích với các tính năng AI lai mới đang được Microsoft đưa lên Windows 11. Điều đó cho thấy thị trường PC AI đang bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt: không còn chỉ là cuộc đua CPU truyền thống, mà là cuộc đua giữa các nền tảng có thể chạy AI hiệu quả ngay trên thiết bị, cân bằng giữa hiệu năng, bộ nhớ, điện năng và trải nghiệm phần mềm.