OpenAI phản đòn Apple trong vụ kiện bí mật thương mại, tố hơn 100 tệp mật về phần cứng đã quay lại Cupertino

Một diễn biến mới vừa làm nóng thêm tranh chấp pháp lý giữa OpenAI và Apple. Trong hồ sơ gửi tòa án, OpenAI cáo buộc một cựu nhân viên đã mang theo hơn 100 tệp tin mật liên quan đến các dự án phần cứng chưa ra mắt khi rời công ty để quay lại Apple. Đây là bước ngoặt đáng chú ý, bởi chỉ vài tháng trước chính Apple là bên khởi kiện, cho rằng OpenAI và một số cựu nhân sự của hãng đã sử dụng thông tin kỹ thuật bí mật của mình. Trong bối cảnh này, khái niệm ‘bí mật thương mại’ được nhắc đến nhiều: đó là các thông tin nội bộ có giá trị kinh doanh, như thiết kế sản phẩm, quy trình sản xuất hoặc dữ liệu nhà cung cấp, mà doanh nghiệp bảo vệ nghiêm ngặt để giữ lợi thế cạnh tranh.

Theo nội dung hồ sơ, nhân sự không được nêu tên này từng rời Apple để gia nhập OpenAI, nhưng chỉ sau khoảng sáu tháng đã trở lại công ty iPhone. OpenAI cho rằng trước khi nghỉ việc, người này đã chuyển nhiều tài liệu nhạy cảm sang các tài khoản cá nhân. Các tài liệu bị nhắc đến được cho là bao gồm hình ảnh chi tiết của ít nhất một thiết bị OpenAI chưa công bố, dữ liệu kỹ thuật và sản xuất, thông tin về nhà cung cấp, tệp dự án, cùng các thông số liên quan đến lớp hoàn thiện bề mặt, phủ bảo vệ và niêm kín linh kiện. Những chi tiết như ‘coating’ và ‘sealing’ trong phần cứng là các công đoạn xử lý vật liệu nhằm tăng độ bền, chống ẩm hoặc tạo cảm giác hoàn thiện cao cấp cho thiết bị.

Điểm khiến vụ việc trở nên nghiêm trọng hơn là cáo buộc của OpenAI rằng các thông tin này không chỉ dừng lại trong hộp thư cá nhân. Công ty cho biết cựu nhân viên nói trên bị nghi đã trình bày kế hoạch sản phẩm của OpenAI với lãnh đạo cấp cao của Apple, trong đó có một phó chủ tịch phụ trách vận hành tại châu Á. Nếu đúng, điều này có thể làm dấy lên lo ngại về việc dữ liệu mật đã lưu chuyển bên trong một đối thủ lớn. Trong ngành công nghệ, ‘vận hành’ hay operations là bộ phận chịu trách nhiệm điều phối chuỗi cung ứng, sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường, nên việc thông tin phần cứng xuất hiện ở cấp này đặc biệt nhạy cảm.

OpenAI nói họ đặc biệt lo ngại khi Apple đang tăng tốc với các thiết bị tích hợp AI, bao gồm cả các sản phẩm nhà thông minh mới được công bố. ‘Phần cứng AI’ là cách gọi các thiết bị được thiết kế để tận dụng trí tuệ nhân tạo ngay trên sản phẩm hoặc thông qua kết nối đám mây, từ loa thông minh, camera, trung tâm điều khiển nhà ở cho đến các thiết bị cá nhân thế hệ mới. Theo OpenAI, nguy cơ nằm ở chỗ các kỹ sư Apple có thể vô tình hoặc chủ động định hình sản phẩm tương lai dựa trên những công việc nghiên cứu và phát triển mang tính bảo mật của đối thủ.

Phía Apple cho biết họ chưa tìm thấy cơ sở nào xác thực những gì OpenAI nêu ra. Công ty cũng nhấn mạnh rằng họ có các quy định nội bộ nhằm ngăn nhân viên mang bí mật của công ty cũ vào nơi làm việc mới. Đây là một nguyên tắc phổ biến trong giới công nghệ, đặc biệt ở các lĩnh vực có tính cạnh tranh cao như AI, bán dẫn và thiết bị tiêu dùng. Tuy nhiên, việc có quy định không đồng nghĩa mọi rủi ro đều được loại bỏ, nhất là khi nhân sự cấp kỹ thuật thường nắm trong đầu nhiều kiến thức khó tách bạch hoàn toàn giữa kinh nghiệm cá nhân và tài sản sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp.

Sự trớ trêu của vụ việc nằm ở chỗ Apple từng là bên chủ động khởi kiện OpenAI vào tháng 7. Khi đó, Apple cáo buộc OpenAI cùng hai cựu nhân viên là Chang Liu và Tang Yew Tan đã lấy thông tin kỹ thuật mật để hỗ trợ quá trình phát triển phần cứng của riêng mình. OpenAI khi ấy bác bỏ cáo buộc và khẳng định không quan tâm đến bí mật thương mại của công ty khác. Giờ đây, cán cân tranh chấp đang có dấu hiệu xoay ngược, dù OpenAI hiện vẫn chưa chứng minh được rằng Apple thực sự đã nhận hoặc sử dụng các tài liệu bị cho là bị lấy đi.

Ở thời điểm hiện tại, OpenAI mới đề nghị tòa án cho thêm thời gian để điều tra và cân nhắc khả năng đưa ra các yêu cầu phản tố. ‘Phản tố’ là thủ tục pháp lý trong đó bị đơn đưa ra cáo buộc ngược lại đối với nguyên đơn trong cùng vụ kiện. Dù vậy, công ty vẫn chưa nộp đơn phản kiện chính thức. Điều đó có nghĩa là vụ việc vẫn đang ở giai đoạn thu thập dữ liệu, xác minh đường đi của tệp tin và làm rõ liệu các thông tin mật có thực sự được chia sẻ trong nội bộ Apple hay không.

Vụ việc cho thấy cuộc đua AI không chỉ xoay quanh mô hình ngôn ngữ, chatbot hay thiết bị thông minh, mà còn là cuộc chiến quyết liệt về dữ liệu nội bộ, thiết kế sản phẩm và quyền sở hữu trí tuệ. Những cụm từ như ‘tệp dự án’, ‘dữ liệu kỹ thuật’, hay ‘thông tin nhà cung cấp’ nghe có vẻ khô khan, nhưng trong thực tế đó chính là nền móng để tạo ra sản phẩm mới nhanh hơn, rẻ hơn và khác biệt hơn. Khi các công ty công nghệ lớn cùng theo đuổi phần cứng AI thế hệ mới, ranh giới giữa tuyển dụng nhân tài và nguy cơ rò rỉ bí mật thương mại sẽ ngày càng trở thành điểm nóng pháp lý.