Rút 2.650 dòng mã C xuống còn 6 dòng lệnh, lập trình viên vẫn mất ngủ vì máy nhắn tin

Một lập trình viên tại công ty viễn thông đã thay thế chương trình dài 2.650 dòng mã C bằng một tập lệnh chỉ có sáu dòng. Nhưng thành quả tinh gọn phần mềm không mang lại những đêm yên giấc: hệ thống mạng chập chờn và một đồng nghiệp thiếu trách nhiệm khiến anh liên tục bị đánh thức. Câu chuyện được độc giả mang bí danh Tim chia sẻ trong chuyên mục On Call của The Register, đăng ngày 13/11/2026.

Tim được giao sửa một chương trình truyền dữ liệu viết bằng C, ngôn ngữ thường được dùng để xây dựng phần mềm hệ thống. Điều khiến anh chú ý là chương trình còn tự triển khai FTP — giao thức truyền tệp giữa các máy tính qua mạng — thay vì tận dụng công cụ sẵn có. Tim quyết định tìm hiểu liệu công cụ FTP có đáp ứng được yêu cầu hay không. Theo lời kể của anh, toàn bộ công việc mất khoảng tám giờ, nhưng phần lớn thời gian dành cho việc tìm và đọc mã nguồn FTP, chứ không phải viết sáu dòng lệnh thay thế.

Sự việc diễn ra vào thời kỳ World Wide Web chưa trở thành phương tiện tra cứu thông tin quen thuộc. Tim phải dùng WAIS, một hệ thống tìm kiếm thông tin trong các cơ sở dữ liệu từ xa. Theo anh, khi đó Linux chưa xuất hiện, còn mã nguồn hệ điều hành Unix được AT&T cấp phép cho các trường đại học với điều kiện không công khai. Tim kể rằng anh cuối cùng vẫn tìm được mã để đọc do các biện pháp bảo vệ chưa đủ chặt chẽ. Đây không phải việc tải về một kho mã nguồn mở như nhiều lập trình viên vẫn làm ngày nay.

Sau khi xác định được cách làm, Tim viết một tập lệnh shell — chuỗi lệnh được trình thông dịch của hệ điều hành thực thi để tự động hóa công việc. Tập lệnh chạy qua đêm, thu thập dữ liệu từ các tổng đài viễn thông, xử lý dữ liệu thô rồi tải lên mainframe, loại máy tính lớn thường đảm nhiệm các tác vụ xử lý tập trung. Anh cũng bổ sung cơ chế cảnh báo: nếu không kết nối được với tổng đài hoặc mainframe sau ba lần thử, hệ thống sẽ gọi máy nhắn tin của anh. Thiết bị này cho phép người trực nhận thông báo ngay cả khi không ngồi trước máy tính.

Theo Tim, tập lệnh hoạt động tốt, nhưng mạng của công ty thì không. Máy nhắn tin reo hai đến ba lần mỗi đêm, đêm nào cũng vậy. Sau hai tuần giấc ngủ liên tục bị cắt ngang, quản lý cho phép anh chuyển thiết bị cho một đồng nghiệp. Tuy nhiên, người này thường để quên máy ở chỗ làm, quên bật hoặc đặt ngoài tầm nghe. Tim cuối cùng miễn cưỡng nhận lại máy và chịu thêm vài tuần bị đánh thức. Câu chuyện cho thấy giới hạn rất thực tế của tự động hóa: rút gọn chương trình có thể giải quyết vấn đề phần mềm, nhưng không tự khắc phục được hạ tầng thiếu ổn định hay việc bàn giao trách nhiệm trực vận hành.