Thời tiết cực đoan đe dọa mạng di động: Thiệt hại có thể vượt 3 tỷ USD mỗi năm vào 2050

Bão mạnh và lũ lụt không chỉ phá hủy đường sá, nhà cửa mà còn đe dọa hệ thống giúp người dân liên lạc khi thiên tai xảy ra. GSMA, tổ chức đại diện ngành mạng di động toàn cầu, cảnh báo chi phí sửa chữa thiệt hại tại các trạm thu phát sóng hiện vào khoảng 1,7 tỷ USD mỗi năm và có thể tăng lên hơn 3 tỷ USD vào năm 2050, theo các điều kiện khí hậu được dự báo cho thời điểm đó.

Trước nguy cơ này, GSMA kêu gọi chính phủ, cơ quan quản lý và nhà mạng phối hợp chặt chẽ hơn để hạn chế gián đoạn dịch vụ. Các nhận định được trình bày trong bộ nghiên cứu gồm sáu phần về rủi ro khí hậu và khả năng chống chịu của ngành viễn thông, cùng một tài liệu riêng đề xuất nguyên tắc chính sách cho mạng di động.

Mỗi bộ phận của mạng di động đối mặt với một dạng rủi ro khác nhau. Tháp, cột anten và trạm đặt trên mái nhà dễ bị tác động bởi gió mạnh, bão hoặc sét; thiết bị ở mặt đất có thể bị ngập trong lũ. Nắng nóng khiến thiết bị vô tuyến — bộ phận truyền và nhận tín hiệu bằng sóng điện từ — có nguy cơ quá nhiệt, trong khi mưa lớn có thể làm suy giảm cường độ tín hiệu. Hạ tầng ven biển còn phải đối phó với nước biển dâng do bão.

Theo ước tính của GSMA trong điều kiện khí hậu hiện nay, bão mạnh gây thiệt hại khoảng 1 tỷ USD mỗi năm cho các trạm thu phát sóng. Lũ sông và ngập lụt ven biển lần lượt gây thiệt hại khoảng 577 triệu USD và 124 triệu USD. Với điều kiện khí hậu dự báo vào giữa thế kỷ, riêng thiệt hại do bão mạnh có thể tăng lên khoảng 2,37 tỷ USD mỗi năm, chiếm khoảng ba phần tư tổng thiệt hại.

Dù anten và thiết bị truyền dẫn trực tiếp hứng chịu thời tiết, báo cáo xác định nguồn điện mới là điểm dễ tổn thương lớn nhất. Khi lưới điện bị gián đoạn, trạm di động phải dựa vào nguồn điện dự phòng. Nếu nguồn này cạn trước khi điện lưới được khôi phục, dịch vụ có thể ngừng hoạt động. Thời gian duy trì bằng điện dự phòng tùy từng trạm, có thể chỉ vài giờ hoặc lâu hơn đáng kể.

Điều đó cho thấy khả năng chống chịu của mạng — tức năng lực duy trì dịch vụ và phục hồi khi xảy ra sự cố — không thể chỉ được giải quyết bên trong ngành viễn thông. Một trạm còn nguyên vẹn sau bão vẫn có thể mất kết nối nếu không được cấp điện.

GSMA cho biết các nhà mạng vốn đã quản lý những rủi ro vận hành ảnh hưởng đến tính sẵn sàng của dịch vụ, nhưng việc đánh giá đầy đủ rủi ro khí hậu vẫn gặp nhiều trở ngại. Một phần đến từ tình trạng thiếu chia sẻ thông tin giữa các bộ phận. Phần khác nằm ở sự khác biệt giữa các khuôn khổ quản lý: quy định về hạ tầng thường chú trọng duy trì dịch vụ, còn yêu cầu công bố thông tin khí hậu tập trung vào quản trị, mức độ rủi ro tài chính và báo cáo cho nhà đầu tư cùng các bên liên quan.

Báo cáo khuyến nghị nhà mạng đưa khả năng chống chịu vào ngay từ khâu thiết kế, thay vì chỉ bổ sung biện pháp bảo vệ sau khi sự cố xảy ra. Việc này cần dựa trên các mô hình dự báo thời tiết cực đoan và kịch bản rủi ro trong tương lai. Kế hoạch ứng phó cũng cần được xây dựng, thử nghiệm với các bên ngoài doanh nghiệp, bao gồm cơ quan công quyền.

Đối với chính phủ và cơ quan quản lý, GSMA đề xuất xây dựng khuôn khổ tăng cường khả năng chống chịu thông qua tham vấn nhà mạng. Tổ chức này cũng nhấn mạnh sự phối hợp giữa doanh nghiệp di động, đơn vị cung cấp điện, nhiên liệu và lực lượng ứng cứu khẩn cấp để duy trì các kênh liên lạc thiết yếu khi xảy ra gián đoạn lớn.

Trong tài liệu chính sách riêng, GSMA đưa ra năm nguyên tắc, trong đó có việc tránh quy định quá cứng nhắc về cách thực hiện và ưu tiên chính sách dựa trên kết quả. Cách tiếp cận này tập trung vào mục tiêu cần đạt, chẳng hạn duy trì dịch vụ, thay vì áp đặt chi tiết mọi biện pháp kỹ thuật. Đối thoại thường xuyên giữa các bên và xác định khả năng chống chịu là trách nhiệm liên ngành cũng là những định hướng được nhấn mạnh.

Ông John Giusti, Chủ tịch Quỹ GSMA kiêm Giám đốc phụ trách quản lý của GSMA, khẳng định kết nối di động là hạ tầng thiết yếu mà người dân, doanh nghiệp và lực lượng khẩn cấp phụ thuộc rất lớn khi thiên tai, mất điện hoặc sự cố nghiêm trọng xảy ra. Khi chi phí thiệt hại được dự báo tiếp tục tăng mạnh, bảo vệ mạng di động không còn là công việc riêng của nhà mạng.