Thống đốc Virginia siết chặt làn sóng xây trung tâm dữ liệu bằng sắc lệnh mới

Bang Virginia, nơi được xem là một trong những trung tâm đặt máy chủ lớn nhất thế giới, đang phát tín hiệu rõ ràng rằng thời kỳ mở cửa gần như vô điều kiện cho các dự án trung tâm dữ liệu đã qua. Thống đốc Abigail Spanberger vừa ký một sắc lệnh hành pháp nhằm tăng trách nhiệm giải trình đối với các dự án datacenter — tức các cơ sở hạ tầng chứa hàng nghìn máy chủ dùng để vận hành dịch vụ đám mây, AI, mạng xã hội và nhiều nền tảng số khác. Theo chính quyền bang, trong nhiều năm qua Virginia chưa có một kế hoạch đủ rõ ràng và đồng bộ để xử lý các tác động mà sự bùng nổ datacenter gây ra cho người dân địa phương.

Khung chính sách mới yêu cầu minh bạch hơn trong quá trình phát triển dự án, đồng thời cấm sử dụng NDA, viết tắt của Non-Disclosure Agreement, tức thỏa thuận không tiết lộ thông tin. Loại thỏa thuận này thường được dùng để giữ kín các chi tiết nhạy cảm, nhưng trong bối cảnh hạ tầng quy mô lớn ảnh hưởng trực tiếp đến cộng đồng, chính quyền Virginia muốn hạn chế việc che giấu thông tin liên quan đến tác động môi trường, điện năng và quy hoạch. Bên cạnh đó, bang cũng dự kiến giới hạn quy trình cấp phép nhanh, vốn trước đây giúp nhiều dự án lớn được thông qua sớm hơn.

Một thay đổi đáng chú ý là các trung tâm dữ liệu có công suất vượt 25 megawatt sẽ cần được chính quyền địa phương phê duyệt. Megawatt, hay MW, là đơn vị đo công suất điện; với datacenter, con số này phản ánh mức điện năng mà cơ sở có thể tiêu thụ để vận hành máy chủ, hệ thống làm mát và hạ tầng phụ trợ. Mốc 25 MW là rất lớn: chỉ một cơ sở ở quy mô này cũng có thể tiêu thụ điện tương đương một khu dân cư đáng kể. Ngoài ra, các datacenter quy mô lớn trong tương lai sẽ không còn được hưởng cơ chế cấp phép rút gọn, cho thấy bang muốn đánh giá kỹ hơn trước khi cho phép mở rộng.

Sắc lệnh cũng yêu cầu các cơ quan chức năng xây dựng bộ tiêu chí để phân biệt giữa những dự án trung tâm dữ liệu được xem là phát triển có trách nhiệm và những dự án có nguy cơ gây tác động tiêu cực đến cư dân hoặc môi trường. Đây là bước đi quan trọng vì datacenter ngày nay không còn chỉ là câu chuyện công nghệ, mà đã trở thành bài toán về quy hoạch đô thị, tài nguyên nước, lưới điện và sức khỏe cộng đồng. Việc đưa ra tiêu chí đánh giá cụ thể có thể giúp chính quyền tránh phê duyệt các dự án chỉ dựa trên lời hứa đầu tư hoặc nhu cầu dự báo còn mang tính đầu cơ.

Một phần đáng chú ý khác của sắc lệnh liên quan đến môi trường. Virginia muốn hạn chế việc sử dụng cooling tower, tức tháp giải nhiệt, tại những khu vực đang thiếu nước. Đây là công nghệ làm mát phổ biến trong các cơ sở công suất lớn, nhưng thường tiêu thụ lượng nước đáng kể để tản nhiệt cho hệ thống máy chủ. Chính quyền bang cũng khuyến khích các nhà vận hành cải tạo máy phát điện dự phòng để giảm phát thải, hoặc chuyển sang các lựa chọn sạch hơn như pin lưu trữ, fuel cell — tức pin nhiên liệu tạo điện thông qua phản ứng hóa học thay vì đốt nhiên liệu theo cách truyền thống — cùng các nguồn năng lượng sạch khác.

Sắc lệnh được ban hành chỉ vài ngày sau khi Hội đồng Giám sát hạt Loudoun ủng hộ kế hoạch tạm hoãn xử lý cuối cùng đối với một số hồ sơ xin xây mới trung tâm dữ liệu và trạm biến áp trong tối đa 12 tháng. Loudoun là một trong những điểm nóng datacenter lớn nhất của Virginia. Động thái này phản ánh xu hướng phản đối đang gia tăng không chỉ tại bang mà trên khắp nước Mỹ, khi người dân ngày càng lo ngại về tiếng ồn, chất lượng không khí, mức sử dụng nước và cả việc hóa đơn điện có thể tăng do nhu cầu đầu tư bổ sung cho lưới điện.

Virginia không phải trường hợp đơn lẻ. Tại Tennessee, dự án Colossus 2 của Elon Musk đang gây tranh cãi vì một phần điện năng cho cơ sở này đến từ 27 tua-bin khí đặt bên kia biên giới tại Mississippi. Các tua-bin này hiện là đối tượng của vụ kiện do NAACP khởi xướng, với cáo buộc vi phạm Clean Air Act, tức Đạo luật Không khí Sạch của Mỹ. Trong khi đó, một số bang còn đi xa hơn khi tạm thời chặn hoàn toàn các dự án mới để có thêm thời gian đánh giá tác động. Tháng 7, New York trở thành bang đầu tiên tạm dừng các dự án datacenter vượt 50 MW. Một tháng sau, Thống đốc Pennsylvania Josh Shapiro cũng ký sắc lệnh ngăn tiếp nhận hồ sơ xin phép nếu chủ đầu tư không đưa ra cam kết ràng buộc pháp lý tuân thủ bộ yêu cầu GRID, viết tắt của Responsible Infrastructure Development, tức phát triển hạ tầng có trách nhiệm.

Điểm chung trong các chính sách mới là nỗi lo rằng cư dân địa phương có thể phải gánh chi phí nâng cấp lưới điện cho các dự án được xây dựng dựa trên nhu cầu dự báo chưa chắc thành hiện thực. Lưới điện là hệ thống truyền tải và phân phối điện phục vụ toàn khu vực; khi một datacenter khổng lồ xuất hiện, hệ thống này thường phải được mở rộng hoặc gia cố để đáp ứng phụ tải mới. Nếu không có cơ chế ràng buộc rõ ràng, phần chi phí đó có thể bị chuyển sang người dùng điện thông thường. Vì vậy, quyết định của Virginia cho thấy một thay đổi lớn trong cách các bang Mỹ nhìn nhận datacenter: từ biểu tượng tăng trưởng công nghệ sang một loại hạ tầng cần được kiểm soát chặt như điện, nước và giao thông.