Tranh chấp hợp đồng 370 triệu bảng giữa Sopra Steria và Capita sẽ ra tòa vào năm 2028

Tập đoàn tích hợp hệ thống Sopra Steria của Pháp đang chuẩn bị bước vào một cuộc đối đầu pháp lý kéo dài với Capita liên quan tới hợp đồng trị giá 370 triệu bảng Anh. Hợp đồng này do Bộ Lao động và Hưu trí Anh (DWP) trao cho Capita để vận hành các dịch vụ dùng chung về tài chính và nhân sự cho nhiều cơ quan thuộc Whitehall, tức bộ máy hành chính trung ương của chính phủ Anh. Theo lịch hiện tại, phiên xét xử dự kiến bắt đầu từ tháng 1/2028 tại Technology and Construction Court, một tòa chuyên xử các tranh chấp phức tạp về công nghệ, xây dựng và hợp đồng thương mại.

Trọng tâm vụ kiện nằm ở cáo buộc của Sopra Steria rằng đề xuất của Capita là “thấp bất thường”. Trong đấu thầu công, cụm từ này thường dùng để chỉ một hồ sơ chào giá thấp tới mức có thể làm dấy lên nghi ngờ về tính khả thi khi triển khai thực tế. Sopra Steria lập luận rằng mức giá Capita đưa ra cho việc vận hành dịch vụ tại bốn bộ lớn thấp hơn đáng kể so với nhu cầu nhân sự hiện tại, hàm ý nhà thầu có thể đã xây dựng kế hoạch với số lượng nhân viên quá ít để đảm bảo chất lượng dịch vụ.

Theo tài liệu tại tòa, Sopra Steria cho biết giá dự thầu của Capita thấp hơn 42% so với “Should Cost Model” của DWP. Đây là mô hình ước tính chi phí chuẩn do bên mua xây dựng để xác định một mức giá hợp lý cho dự án, đồng thời giảm rủi ro bị cuốn theo những hồ sơ chào giá quá thấp. Mô hình này định giá hợp đồng ở mức khoảng 642 triệu bảng, trong khi giá trị được trao chỉ là 370 triệu bảng trong 10 năm. Đáng chú ý hơn, con số 370 triệu bảng cũng thấp hơn nhiều so với giá trị ước tính 958,7 triệu bảng từng được nêu ra ở giai đoạn mời thầu.

Vị thế của Sopra Steria trong tranh chấp này đặc biệt đáng chú ý vì doanh nghiệp không phải một bên đứng ngoài thị trường. Công ty hiện là nhà cung cấp đương nhiệm cho một số cơ quan thông qua SSCL. SSCL là viết tắt của Shared Services Connected Ltd, một đơn vị cung cấp dịch vụ dùng chung từng là liên doanh với chính phủ Anh nhưng nay đã thuộc sở hữu hoàn toàn của Sopra Steria. Điều đó có nghĩa Sopra Steria có kinh nghiệm trực tiếp trong việc vận hành loại hợp đồng mà Capita vừa giành được, từ đó khiến các cáo buộc của họ về chi phí và nhân sự càng thu hút sự quan tâm.

Dù tòa đã ấn định khung thời gian xét xử kéo dài bảy tuần kể từ ngày 17/1/2028, quá trình giải quyết tranh chấp thay thế vẫn đang tiếp tục. Đây là hình thức thường được gọi là Alternative Dispute Resolution, hay ADR, bao gồm các cơ chế như hòa giải hoặc thương lượng nhằm tránh một phiên tòa toàn diện. Cách các bên tham gia ADR có thể ảnh hưởng tới việc phân bổ án phí nếu vụ việc cuối cùng vẫn phải đưa ra xét xử.

Vụ kiện xuất hiện đúng lúc Capita đang chịu sức ép lớn về năng lực thực thi các hợp đồng công nghệ và dịch vụ công. Công ty này hiện bị soi xét vì quá trình xử lý Hệ thống Hưu trí Công chức Anh, hay Civil Service Pensions Scheme (CSPS). Đây là chương trình phục vụ khoảng 1,7 triệu thành viên. Những trục trặc trong vận hành đã khiến nhiều người chậm nhận thanh toán, tạo ra phản ứng gay gắt từ các nghị sĩ. Capita từng xin lỗi về các thiếu sót và cho rằng họ phải tiếp nhận lượng hồ sơ tồn đọng lớn hơn dự kiến từ nhà cung cấp trước đó. Capita giành hợp đồng xây dựng và vận hành hệ thống này với giá 239 triệu bảng vào tháng 11/2023.

Tại cuộc họp của Ủy ban Tài khoản Công thuộc Hạ viện Anh vào tháng 7, nghị sĩ Công đảng Clive Betts đã chất vấn việc chính phủ vẫn trao hợp đồng dịch vụ dùng chung cho Capita trong bối cảnh các vấn đề với dự án CSPS đã bắt đầu lộ rõ. Đáp lại, Andrew Forzani, Giám đốc Thương mại Chính phủ Anh, cho biết chính phủ đã tiến hành quy trình “lessons learned”, tức rà soát bài học kinh nghiệm từ những gì went sai trong giai đoạn chuyển đổi của CSPS, rồi áp dụng các bài học đó vào hợp đồng của DWP. Theo ông, bộ này đã yêu cầu thêm các bảo đảm trước khi tiếp tục.

Không chỉ là tranh chấp giữa hai nhà cung cấp lớn, vụ việc còn phơi bày áp lực ngày càng tăng trong hoạt động mua sắm công nghệ của khu vực công. Các hợp đồng outsourcing, tức thuê ngoài quy trình kinh doanh, thường được quảng bá như cách giúp chính phủ tiết kiệm chi phí và chuẩn hóa vận hành. Tuy nhiên, nếu giá trúng thầu quá thấp so với thực tế, rủi ro có thể chuyển sang giai đoạn triển khai: thiếu nhân sự, suy giảm chất lượng dịch vụ hoặc phát sinh chi phí bổ sung về sau. Với phiên tòa dự kiến diễn ra vào năm 2028 nếu không đạt được thỏa thuận, vụ Sopra Steria – Capita có thể trở thành cột mốc quan trọng định hình cách chính phủ Anh đánh giá các hồ sơ giá rẻ trong những dự án công nghệ và dịch vụ quy mô lớn.