Wetherspoons siết quy định với kính thông minh: không cấm đeo, nhưng cấm quay lén khách trong quán

Wetherspoons, một trong những chuỗi pub nổi tiếng tại Anh, cho biết họ chưa cấm hoàn toàn các mẫu kính thông minh kiểu Meta trong quán, nhưng yêu cầu khách hàng phải tắt camera và không được quay phim người khác khi chưa có sự đồng ý. Theo doanh nghiệp này, quy tắc áp dụng tại pub cũng giống nhiều địa điểm dịch vụ khác: khách và nhân viên không thể bị ghi hình tùy tiện. Wetherspoons cũng nhắc thêm rằng khách không nên mở âm thanh video từ điện thoại quá lớn, vì điều đó làm ảnh hưởng không gian riêng của người xung quanh.

Điểm gây tranh cãi lớn nhất của kính thông minh là khả năng quay video theo góc nhìn thứ nhất, tức first-person footage – hình ảnh được ghi lại đúng theo tầm nhìn của người đeo. Khác với điện thoại thông minh, vốn dễ nhận biết khi ai đó giơ máy lên để quay, kính thông minh có camera rất nhỏ được tích hợp ngay trong gọng kính, khiến việc ghi hình trở nên kín đáo hơn nhiều. Chính yếu tố này làm dấy lên lo ngại về quay lén và giám sát bí mật, hay còn gọi là surreptitious surveillance.

Wetherspoons không nói rõ liệu khách từ chối dừng quay có bị mời ra ngoài hay không. Tuy nhiên, tuyên bố của hãng cho thấy trọng tâm nằm ở hành vi ghi hình chứ không phải chỉ đơn thuần đeo kính. Nói cách khác, một người đeo kính thông minh trong quán có thể chưa bị xem là vi phạm, nhưng nếu bật chức năng quay phim, họ rất có thể sẽ thu hút sự chú ý của nhân viên an ninh.

Chính sách của Wetherspoons vẫn còn mềm hơn nhiều tổ chức khác. Hội nghị an ninh mạng DEF CON gần đây đã cấm hoàn toàn loại kính ghi hình kiểu Meta, kể cả với người dùng cần tròng kính theo toa. Ban tổ chức thậm chí khuyên người tham dự mang theo “kính không vi phạm”, tức eyewear không có chức năng ghi hình. Tại Anh, Monopoly Events – đơn vị tổ chức các sự kiện Comic Con – cũng đã áp lệnh cấm sau khi các công ty đại diện nghệ sĩ và khách mời bày tỏ lo ngại về quyền riêng tư và tác động của việc ghi hình bí mật tới các tương tác trực tiếp.

Không chỉ hội nghị công nghệ hay sự kiện giải trí, nhiều địa điểm khác cũng bắt đầu siết chặt. Hãng phà CalMac của Scotland từng tạm dừng các chuyến tham quan buồng lái không báo trước sau khi một hành khách khiến thủy thủ đoàn cảm thấy khó chịu vì đeo thiết bị ghi hình trong chuyến đi. Ở London, chủ nhà hàng Jeremy King cho biết kính kiểu này không nên xuất hiện trong các cơ sở của ông. Câu lạc bộ thành viên riêng Soho House cũng cấm mọi hình thức ghi hình trong địa điểm của mình, và quy định đó áp dụng luôn với kính thông minh. Một số quán bar và công ty sân khấu như Yellow Book Bar, ATG Entertainment hay Trafalgar Entertainment cũng đã công khai nói không với thiết bị này.

Dù khái niệm kính có camera không mới, Meta hiện là cái tên nổi bật nhất trong phân khúc này. Google từng ra mắt Google Glass từ năm 2012, nhưng sản phẩm không thể trở thành thiết bị tiêu dùng đại chúng. Đến năm 2021, Meta hợp tác với EssilorLuxottica – tập đoàn kính mắt sở hữu nhiều thương hiệu lớn – để tung ra Ray-Ban Stories. Sau đó, hãng tiếp tục mở rộng với dòng Ray-Ban Meta thế hệ hai vào năm 2023 và thêm các mẫu mang thương hiệu Oakley. Nhờ thiết kế gần giống kính thông thường, các sản phẩm này dễ hòa lẫn vào đời sống hằng ngày hơn nhiều so với Google Glass trước đây.

Một trong những lý do làm kính thông minh gây tranh cãi là chúng gần như không khác biệt nhiều so với kính truyền thống, còn gọi là analog counterparts – những mẫu kính không có điện tử tích hợp. Meta cho biết mỗi cặp kính đều có đèn báo ghi hình, tức recording light, sẽ sáng lên khi người dùng bắt đầu quay video. Công ty cũng nói rằng nếu đèn báo này bị che lại thì việc ghi hình sẽ tự động dừng. Tuy nhiên, với nhiều người, chừng đó vẫn chưa đủ để xoa dịu lo ngại rằng camera trên mặt người đối diện là sự xâm phạm quyền riêng tư.

Tại Anh, pháp luật nhìn chung không cấm cá nhân quay phim ở nơi công cộng. Tuy nhiên, pub là cơ sở tư nhân, vì vậy chủ địa điểm có quyền đặt ra quy tắc riêng. Vấn đề là kính thông minh khiến việc thực thi những quy tắc đó trở nên khó khăn hơn, bởi hành vi quay phim kín đáo hơn rất nhiều so với việc dùng smartphone. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều doanh nghiệp chọn giải pháp cấm hoặc hạn chế mạnh loại thiết bị này.

Mối lo với kính thông minh không chỉ nằm ở việc ghi hình. Các nhà nghiên cứu từng chỉ ra rằng kính Meta có thể kết hợp với ứng dụng để dox người đi đường chỉ trong vài giây. Dox là thuật ngữ chỉ hành vi truy tìm rồi công khai thông tin cá nhân của một người trên mạng mà không được phép, như tên thật, địa chỉ hay tài khoản mạng xã hội. Một số dự án khác còn thử nghiệm cách dùng tín hiệu Bluetooth – chuẩn kết nối không dây tầm ngắn – để cảnh báo người dùng Android khi có người đeo kính thông minh ở gần.

Meta hiện cũng đang chịu sự giám sát liên quan đến bảo vệ dữ liệu tại Anh. Cụ thể, hãng bị xem xét về luồng dữ liệu xuyên biên giới, tức cross-border data flows, của các đoạn video quay từ kính thông minh. Đây là khái niệm chỉ việc dữ liệu được chuyển từ quốc gia này sang quốc gia khác để xử lý hoặc kiểm duyệt. Vấn đề trở nên nhạy cảm hơn sau khi có thông tin các nhóm kiểm duyệt nội dung tại Kenya đã nhìn thấy cả những đoạn video ghi lại khoảnh khắc riêng tư của người dùng. Trong bối cảnh đó, quyết định của Wetherspoons cho thấy ngành dịch vụ đang ngày càng thận trọng hơn với một thiết bị từng được quảng bá là tương lai của công nghệ đeo.