Giá DRAM tiếp tục leo thang vì khủng hoảng bộ nhớ phục vụ AI, PC có thể còn đắt hơn trong quý này

Thị trường bộ nhớ toàn cầu đang tiếp tục nóng lên khi tình trạng khan hiếm DRAM chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. DRAM, viết tắt của Dynamic Random Access Memory, là loại bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động được dùng phổ biến trong máy tính cá nhân, laptop, máy chủ và điện thoại thông minh. Theo hãng nghiên cứu TrendForce tại Đài Loan, giá hợp đồng của DRAM thông thường đã tăng tới 98% trong quý 1/2026, gần như gấp đôi chỉ trong ba tháng. Đà tăng này nhiều khả năng chưa dừng lại: trong quý hiện tại, giá có thể tăng thêm 58% đến 63%, tiếp tục gây áp lực lên các nhà sản xuất thiết bị và người tiêu dùng cuối.

Nguyên nhân chính của đợt tăng giá lần này đến từ nhu cầu bùng nổ của hạ tầng AI. Các nhà cung cấp DRAM hiện duy trì mức tồn kho rất thấp, trong khi phần nguồn cung tăng thêm lại được ưu tiên cho các thanh nhớ dung lượng lớn RDIMM dành cho máy chủ AI. RDIMM, hay Registered DIMM, là mô-đun bộ nhớ có thêm thanh ghi giúp tăng độ ổn định khi vận hành trong máy chủ, đặc biệt phù hợp với hệ thống cần nhiều RAM. Điều này khiến nguồn hàng dành cho PC và smartphone bị siết lại, làm tăng trưởng lượng chip xuất xưởng của DRAM phổ thông tiếp tục bị kìm hãm.

TrendForce cho biết các khách hàng hyperscale đang thể hiện mức độ chấp nhận tăng giá cao hơn đáng kể. Hyperscale là thuật ngữ chỉ các tập đoàn vận hành trung tâm dữ liệu ở quy mô cực lớn, chẳng hạn các hãng đám mây và nền tảng AI toàn cầu. Khi nhóm khách hàng này sẵn sàng trả nhiều tiền hơn để đảm bảo nguồn cung, các doanh nghiệp khác cũng buộc phải chấp nhận mặt bằng giá mới nếu không muốn bị đẩy xuống cuối danh sách phân bổ hàng. Hệ quả là người mua cuối cùng trở thành bên chịu thiệt nhiều nhất, khi giá laptop và desktop tại châu Âu đã tăng ở mức hai chữ số.

Một yếu tố quan trọng khác là các hãng sản xuất chip nhớ lớn vẫn đang ưu tiên HBM thay vì DRAM phổ thông. HBM, hay High Bandwidth Memory, là loại bộ nhớ băng thông cao được xếp chồng nhiều lớp, thường dùng cùng GPU và bộ tăng tốc AI để xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ với tốc độ rất nhanh. Do HBM có biên lợi nhuận hấp dẫn hơn, ba nhà cung cấp hàng đầu là Samsung, SK hynix và Micron tiếp tục dồn công suất sản xuất cho phân khúc này. Điều đó khiến áp lực giá với DRAM thông thường khó sớm giảm bớt, trừ khi năng lực sản xuất được mở rộng đáng kể hoặc nhu cầu AI chậm lại.

Triển vọng cải thiện nguồn cung trong ngắn hạn hiện khá mờ nhạt. Chủ tịch SK hynix, ông Chey Tae-won, cho biết công ty có kế hoạch tăng gấp đôi công suất đầu ra wafer silicon trong 5 năm tới, nhưng quá trình này sẽ diễn ra từ từ. Wafer silicon là các tấm bán dẫn nền dùng để chế tạo chip, và việc mở rộng công suất wafer thường cần thời gian dài cùng vốn đầu tư rất lớn. Theo cảnh báo của ông, tình trạng thiếu hụt bộ nhớ có thể kéo dài tới năm 2030, dù một số nhà phân tích khác dự đoán khủng hoảng có thể giảm vào cuối năm sau. Về phía Micron, hãng cho biết đã bắt đầu sản xuất DRAM tại nhà máy ở Manassas, bang Virginia, và kỳ vọng nhà máy mới đầu tiên tại Idaho sẽ có sản lượng wafer ban đầu vào khoảng giữa năm 2027. Công suất mới đủ lớn chỉ thực sự phát huy tác dụng trong giai đoạn 2027-2028.

Một tin tích cực hiếm hoi là nguy cơ đình công của người lao động tại Samsung Electronics đã được tháo gỡ vào cuối tháng 5 sau khi công ty đồng ý lập quỹ chia sẻ lợi nhuận với nhân viên. Nếu cuộc đình công xảy ra, sản lượng chip nhớ toàn cầu có thể chịu thêm gián đoạn, khiến tình trạng khan hiếm càng nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên, việc rủi ro này được loại bỏ chỉ giúp thị trường tránh xấu đi thêm, chứ chưa đủ để đảo chiều xu hướng tăng giá hiện tại.

Ngoài ba ông lớn, một số nhà cung cấp Đài Loan như Nanya, Winbond và PSMC đang tập trung vào DRAM trên tiến trình trưởng thành để lấp khoảng trống thị trường. Tiến trình trưởng thành, hay mature-node, là các công nghệ sản xuất chip không còn ở thế hệ tiên tiến nhất nhưng vẫn phù hợp với nhiều dòng sản phẩm phổ thông và có chi phí ổn định hơn. TrendForce nhận định PSMC đặc biệt có khả năng mở rộng nguồn cung mạnh tay. Dù vậy, quy mô của các hãng này vẫn còn hạn chế so với Samsung, SK hynix và Micron, nên tác động giảm nhiệt giá trong ngắn hạn có thể chưa đủ lớn.

Trong bối cảnh bộ nhớ là linh kiện cốt lõi của mọi hệ thống điện toán, từ PC đến điện thoại và máy chủ, việc DRAM tiếp tục tăng giá gần như chắc chắn sẽ còn tác động đến giá bán thiết bị trong thời gian tới. Nếu dự báo của TrendForce chính xác, quý này có thể chứng kiến thêm một đợt điều chỉnh mạnh nữa trên toàn chuỗi cung ứng. Với thị trường đang bị kéo bởi AI, còn công suất mới chưa thể bổ sung ngay, người dùng phổ thông và doanh nghiệp mua sắm thiết bị CNTT có lẽ sẽ phải làm quen với một thực tế mới: bộ nhớ không còn là linh kiện rẻ và dễ mua như trước.