Xây trung tâm dữ liệu tại Anh: Doanh nghiệp phải đi qua bao nhiêu cửa?

Muốn xây một trung tâm dữ liệu tại Anh, doanh nghiệp không chỉ cần đất, máy chủ và vốn. Họ còn phải tìm đường qua hệ thống quản lý trải rộng từ công nghệ, viễn thông đến năng lượng và quy hoạch. Tại phiên điều trần trước Ủy ban Khoa học và Công nghệ Hạ viện trong tuần qua, sự phân chia trách nhiệm sau đợt cải tổ nội các mùa hè của Thủ tướng Andy Burnham đã trở thành chủ đề chất vấn.

Trung tâm dữ liệu là cơ sở tập trung máy chủ, thiết bị lưu trữ và kết nối mạng để vận hành các dịch vụ số. Vì cần đồng thời hạ tầng viễn thông, nguồn điện và địa điểm xây dựng phù hợp, một dự án có thể phải làm việc với nhiều cơ quan, dù chính sách dành cho lĩnh vực này được giao cho một bộ cụ thể.

Theo bà Liz Lloyd, quan chức cấp thứ trưởng đồng thời làm việc tại hai bộ, sau khi Bộ Khoa học, Đổi mới và Công nghệ (DSIT) bị giải thể, nhiệm vụ phối hợp với ngành công nghệ về xây dựng trung tâm dữ liệu được chuyển sang Bộ Kinh doanh, Đổi mới, Khoa học và Thương mại (BIST).

Trong khi đó, hạ tầng số thuộc Bộ Kỹ thuật số, Văn hóa, Truyền thông và Thể thao (DCMS). Bà Lloyd thừa nhận có những phần trách nhiệm giao nhau, nhưng khẳng định ranh giới theo lĩnh vực vẫn rõ ràng: viễn thông thuộc DCMS, còn trung tâm dữ liệu thuộc BIST.

Tuy nhiên, sự rõ ràng trên sơ đồ tổ chức chưa đồng nghĩa với một quy trình đơn giản cho nhà đầu tư. Một trung tâm dữ liệu cần kết nối mạng để truyền dữ liệu, nhưng cũng cần điện để vận hành máy chủ và hệ thống làm mát — những vấn đề không nằm trọn trong phạm vi của hai bộ này.

Theo cách xác định của The Register, vấn đề cấp điện sẽ liên quan đến Bộ Năng lượng và Phát thải ròng bằng không. Giấy phép quy hoạch thuộc thẩm quyền chính quyền địa phương, còn chính sách tổng thể nằm ở Bộ Nhà ở, Cộng đồng và Chính quyền địa phương. Như vậy, ngoài ba đầu mối về trung tâm dữ liệu, viễn thông và năng lượng, doanh nghiệp còn phải tính đến các cơ quan quản lý xây dựng và quy hoạch.

Khó khăn về điện không chỉ là chuyện thủ tục. Đầu tháng này, Microsoft đã rút khỏi kế hoạch xây dựng siêu máy tính trí tuệ nhân tạo lớn nhất Anh vì gặp trở ngại trong việc bảo đảm nguồn điện cho cơ sở. Siêu máy tính trí tuệ nhân tạo là hệ thống tính toán hiệu năng cao phục vụ các tác vụ như huấn luyện và vận hành mô hình AI, vốn đòi hỏi năng lực xử lý cùng nguồn điện lớn. Trường hợp này cho thấy tham vọng hạ tầng số có thể bị chặn lại ngay ở điều kiện vận hành cơ bản.

Phiên điều trần còn đề cập tuyên bố của chính phủ hồi đầu năm 2025 rằng hiện đại hóa công nghệ cũ và số hóa quy trình trong khu vực công có thể mang lại lợi ích năng suất trị giá 45 tỷ bảng. Số hóa ở đây là chuyển các quy trình xử lý công việc sang công cụ và hệ thống kỹ thuật số, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào phương thức thủ công hoặc công nghệ lỗi thời.

Khi được hỏi chính phủ có còn bảo lưu con số này hay không, bà Lloyd nói đây là ước tính về lợi ích năng suất dài hạn, không phải khoản tiết kiệm một lần, mục tiêu bắt buộc hay số tiền có thể trực tiếp cắt khỏi ngân sách.

Cách diễn giải đó khác đáng kể với thông điệp trong thông cáo tháng 1/2025 dưới thời chính phủ Starmer. Khi ấy, tiêu đề nêu rằng công nghệ lạc hậu khiến khu vực công bỏ lỡ 45 tỷ bảng tiết kiệm mỗi năm, đồng thời nhấn mạnh các dịch vụ từ hệ thống y tế công đến hội đồng địa phương đang chịu ảnh hưởng.

Tăng năng suất và tiết kiệm ngân sách không phải lúc nào cũng là một. Một hệ thống mới có thể giúp nhân viên xử lý nhiều hồ sơ hơn hoặc giảm thời gian chờ cho người dân mà không tạo ra khoản tiền tương ứng để rút khỏi chi tiêu công.

Hai nội dung tại phiên điều trần cùng đặt ra yêu cầu về sự rõ ràng: doanh nghiệp cần biết cơ quan nào chịu trách nhiệm tháo gỡ từng nút thắt của dự án trung tâm dữ liệu, còn công chúng cần biết những con số lợi ích từ chuyển đổi số thực sự đo lường điều gì.