NHS ghi nhận lợi ích từ Palantir tại 29 đơn vị nói chưa dùng nền tảng

Một bất đồng về số liệu đang làm nóng cuộc tranh luận quanh hợp đồng công nghệ trị giá 330 triệu bảng của hệ thống y tế công Anh. Theo Medact, tổ chức vận động của các nhân viên y tế, 29 đơn vị NHS được NHS England liệt kê là đang hưởng lợi từ nền tảng dữ liệu của Palantir lại cho biết họ không sử dụng nền tảng này.

Con số đó tương đương khoảng 21% trong tổng số 137 đơn vị mà NHS England công bố là đã ghi nhận lợi ích. Phát hiện được đưa ra khi chính phủ Anh phải quyết định vào tháng 12/2026 có tiếp tục thỏa thuận với liên danh do Palantir dẫn đầu hay không.

Medact thu thập thông tin qua các yêu cầu theo luật Tự do thông tin, cơ chế cho phép công chúng đề nghị cơ quan công quyền cung cấp tài liệu và dữ liệu. Tổ chức này đang vận động phản đối hợp đồng, đồng thời kiểm tra các luận cứ mà chính phủ sử dụng để bảo vệ việc tiếp tục hợp tác với Palantir.

NHS England trao hợp đồng Nền tảng Dữ liệu Liên kết, gọi tắt là FDP, vào tháng 11/2023. Theo cơ quan này, FDP kết nối dữ liệu vận hành vốn nằm rải rác trong những hệ thống riêng biệt, giúp nhân viên phối hợp chăm sóc người bệnh và làm việc hiệu quả hơn. Đây là nền tảng phục vụ việc tổ chức, khai thác dữ liệu, không chỉ là một phần mềm đơn lẻ có cùng cách sử dụng tại mọi bệnh viện.

Trong hệ thống y tế Anh, một NHS trust là tổ chức quản lý bệnh viện hoặc cung cấp các dịch vụ y tế công. Số liệu tháng 9/2026 của NHS England ghi nhận 142 tổ chức như vậy đã vận hành FDP, trong đó 137 tổ chức được cho là đang hưởng lợi.

Quan hệ giữa Palantir và NHS bắt đầu từ thời kỳ đại dịch, với các hợp đồng tổng trị giá 60 triệu bảng được trao mà không qua đấu thầu cạnh tranh.

Một trường hợp được Medact nêu là University Hospitals of North Midlands NHS Trust. Dù được NHS England liệt kê trong nhóm hưởng lợi, đơn vị này trả lời yêu cầu cung cấp thông tin hồi tháng 7 rằng FDP chưa đi vào hoạt động và họ không có ý định triển khai trong tương lai. Lý do chính được đưa ra là nền tảng dường như không bổ sung chức năng vượt quá những gì đơn vị đã có.

Theo The Guardian, Nottingham University Hospitals cũng cho biết chưa thống nhất lịch trình triển khai.

Khi được The Register hỏi về sự khác biệt, người phát ngôn NHS nói FDP được cung cấp cho toàn bộ các trust và hội đồng chăm sóc tích hợp trên khắp nước Anh. Các hội đồng này là cơ quan lập kế hoạch, phân bổ nguồn lực cho dịch vụ y tế tại từng khu vực. Theo NHS, mỗi tổ chức có thể lựa chọn những công cụ riêng phù hợp với nhu cầu, và 137 trust đã báo cáo lợi ích từ tập hợp công cụ trên nền tảng. Tuy nhiên, phản hồi được trích dẫn chưa giải thích cụ thể từng trường hợp mà Medact phản ánh.

Palantir khẳng định phần mềm của hãng đóng vai trò quan trọng trong cải thiện chăm sóc người bệnh, hỗ trợ thực hiện thêm 100.000 ca phẫu thuật, giảm 12% tình trạng chậm xuất viện và đưa 675.000 bệnh nhân ra khỏi danh sách chờ.

Đây là các kết quả do Palantir viện dẫn, không phải kết luận kiểm chứng độc lập được trình bày trong nguồn tin. Hồi tháng 7, cơ quan giám sát thống kê của Anh đã yêu cầu NHS England bảo đảm độ chính xác cao hơn khi trích dẫn số liệu, sau tranh cãi về dữ liệu dùng để quảng bá lợi ích của FDP.

Sự chênh lệch giữa danh sách hưởng lợi và phản hồi của các đơn vị địa phương vì thế đặt ra câu hỏi quan trọng: NHS đang xác định, đo lường và quy lợi ích cho nền tảng này như thế nào?

Bên cạnh hiệu quả triển khai, khả năng chấm dứt hợp tác cũng đang bị Quốc hội Anh xem xét. Bà Chi Onwurah, Chủ tịch Ủy ban Khoa học và Công nghệ Hạ viện, yêu cầu chính phủ làm rõ trước ngày 3/11 liệu NHS England đã có kế hoạch rút lui nếu quyết định kết thúc hợp đồng Palantir vào tháng 2 hay chưa.

Trong thư gửi ủy ban hồi tháng 10, quan chức Bộ Y tế và Chăm sóc Xã hội James Frith cho biết hợp đồng có các điều khoản hỗ trợ chấm dứt và chuyển giao, bao gồm quyền sở hữu trí tuệ rõ ràng đối với sản phẩm hoặc thành phần do NHS xây dựng. Quyền sở hữu trí tuệ ở đây liên quan đến quyền kiểm soát, sử dụng và tiếp tục phát triển các sản phẩm đó sau khi quan hệ với nhà cung cấp kết thúc.

Ông Frith cho rằng công bố chi tiết kế hoạch rút lui có thể gây tổn hại đến lợi ích thương mại và khả năng đạt được giá trị tốt nhất cho người nộp thuế trong các giao dịch tương lai. Bà Onwurah sau đó nhấn mạnh rằng bà không yêu cầu công khai nội dung, mà muốn xác nhận liệu kế hoạch ấy đã thực sự được chuẩn bị hay chưa.

Trước quyết định tháng 12, chính phủ vì vậy phải đối mặt với hai vấn đề song song: chứng minh giá trị thực tế của FDP và làm rõ NHS có thể chuyển sang phương án khác ra sao nếu không tiếp tục hợp đồng.