Làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu lan khắp châu Âu, hơn 100 nhóm đòi tạm dừng dự án lớn

Hơn 100 tổ chức tại 15 quốc gia châu Âu dự kiến phối hợp hành động trong ngày 6 và 7/11/2026, kêu gọi tạm dừng ngay việc phát triển các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Động thái này đưa cuộc tranh luận về cái giá của hạ tầng số ra đường phố, giữa lúc nhu cầu xây dựng cơ sở phục vụ trí tuệ nhân tạo tăng mạnh.

Trung tâm dữ liệu là cơ sở tập trung máy chủ cùng hệ thống mạng, làm mát và cấp điện để lưu trữ, xử lý thông tin. Khi phục vụ AI — công nghệ thực hiện những tác vụ như tạo nội dung hay nhận diện mẫu — các cơ sở này có thể phải vận hành lượng thiết bị tính toán lớn, làm gia tăng áp lực lên nguồn điện và hạ tầng địa phương.

Không chỉ tổ chức biểu tình, liên minh còn lên kế hoạch cho các buổi họp cộng đồng, thu thập chữ ký, đi bộ, đạp xe và đọc thơ. Trang stopdirtydatacentres.eu cung cấp bản đồ tương tác để người quan tâm tra cứu địa điểm và hoạt động.

Tại Anh, một hoạt động chụp ảnh phục vụ truyền thông dự kiến diễn ra lúc 8 giờ sáng ngày 6/11 bên ngoài Bộ An ninh Năng lượng và Phát thải ròng bằng không ở trung tâm London. Ngày hôm sau, khu Brick Lane sẽ có ngày hành động cộng đồng liên quan đến kế hoạch xây trung tâm dữ liệu trên địa điểm cũ của nhà máy bia Truman Brewery.

Cũng trong ngày 7/11, một sự kiện dành cho gia đình được lên lịch tại nhà thờ St Michaels & All Angels ở Great Torrington, Devon. Hoạt động này nhằm thu hút chú ý tới tổ hợp trung tâm dữ liệu công suất dự kiến 1,5 GW cùng hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin tại chỗ, được đề xuất trên khoảng 344 ha đất nông nghiệp gần thị trấn. GW, hay gigawatt, là đơn vị công suất tương đương một tỷ watt; còn hệ thống pin lưu trữ giúp tích điện để sử dụng vào thời điểm cần thiết.

Các hoạt động khác được lên kế hoạch tại Ireland, Ba Lan, Đan Mạch, Phần Lan, Tây Ban Nha, Hà Lan và Pháp. Một cuộc tuần hành tới Nghị viện Scotland ở Edinburgh dự kiến diễn ra vào ngày 14/11.

Theo các nhóm vận động, làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu đặt ra câu hỏi về đất đai, nguồn nước, điện năng, hạ tầng công cộng, nhà ở, việc làm và chi phí sinh hoạt. Họ cho rằng chính phủ, Liên minh châu Âu và các tập đoàn công nghệ đang thúc đẩy dự án quá nhanh, trong khi tác động môi trường và xã hội chưa được xem xét đầy đủ.

Một thông tin được đưa tin gần đây càng làm gia tăng lo ngại: một công ty con của Google bị cho là đã chặt trái phép 250.000 cây tại Phần Lan để dọn mặt bằng xây cơ sở máy chủ. Một báo cáo khác cho thấy doanh nghiệp và các hiệp hội thương mại khu vực tư nhân chiếm ưu thế trong những cuộc gặp với bộ trưởng Anh về trung tâm dữ liệu, trong khi các nhóm môi trường không có cơ hội tham gia.

Yêu cầu của liên minh là một lệnh tạm dừng, không phải lệnh cấm vĩnh viễn. Họ muốn chỉ xem xét tiếp các dự án lớn khi có khuôn khổ rõ ràng để xác định cơ sở nào thực sự cần thiết, được xây ở đâu và phải đáp ứng điều kiện gì, đi kèm giám sát và sự tham gia có thực chất của công chúng.

Oliver Hayes, phụ trách chiến dịch tại Global Action Plan ở Anh, cáo buộc các nhà phát triển đang chạy theo cơ hội kiếm tiền từ AI bất chấp hệ quả. Theo ông, khi chính phủ chưa trả lời được những câu hỏi cơ bản như cần bao nhiêu trung tâm dữ liệu, phục vụ mục đích gì và ngăn ô nhiễm ra sao, tạm dừng cấp phép cho các dự án lớn là lựa chọn hợp lý.

Tuy nhiên, yêu cầu này đi ngược định hướng của chính phủ Anh, vốn đặt nhiều kỳ vọng tăng trưởng kinh tế vào AI và muốn mở rộng hạ tầng máy chủ. Chính phủ đã sử dụng thẩm quyền để đảo ngược một số quyết định từ chối cấp phép quy hoạch của chính quyền địa phương đối với dự án trung tâm dữ liệu.

Từ góc nhìn ngành, nhà phân tích Alan Howard của Omdia cho rằng trung tâm dữ liệu cũng đang trở thành mục tiêu chính trị thuận tiện. Bình luận về cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, nơi việc hạn chế các tổ hợp máy chủ AI lớn xuất hiện trong chiến dịch của ứng viên cả hai đảng lớn, ông nhận định làn sóng phản đối đã tăng mạnh và bị một số chính trị gia khai thác để giành phiếu.

Các hoạt động sắp tới tại châu Âu cho thấy việc mở rộng hạ tầng AI không còn chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp công nghệ. Quyền tiếp cận đất, nước và điện — cũng như tiếng nói của cộng đồng trong quyết định sử dụng những nguồn lực đó — đang trở thành tâm điểm tranh luận.