Amazon lần đầu công bố mức tiêu thụ nước của trung tâm dữ liệu: 2,5 tỷ gallon trong một năm, giữa lúc áp lực môi trường leo thang

Amazon vừa công bố rằng các trung tâm dữ liệu, hay datacenter – cơ sở hạ tầng chứa máy chủ để vận hành dịch vụ đám mây và nền tảng số – của hãng đã sử dụng khoảng 2,5 tỷ gallon nước trong năm 2025 trên phạm vi toàn cầu. Đây là lần hiếm hoi tập đoàn này đưa ra con số tổng thể về lượng nước phục vụ cho hoạt động làm mát và vận hành hạ tầng số. Amazon đồng thời nhấn mạnh họ vẫn đang đi đúng lộ trình để trở thành doanh nghiệp “water positive” vào năm 2030, tức hoàn trả cho môi trường lượng nước nhiều hơn mức đã tiêu thụ thông qua các biện pháp như thu gom nước mưa, tái sử dụng nước thải đã xử lý và các dự án phục hồi nguồn nước.

Bên cạnh tổng lượng nước tiêu thụ, Amazon còn đưa ra chỉ số 0,12 lít trên mỗi kilowatt-giờ điện năng, viết tắt là L/kWh. Đây là thước đo hiệu quả sử dụng nước trong trung tâm dữ liệu: hệ thống cần bao nhiêu nước để hỗ trợ mỗi đơn vị điện năng tiêu thụ. Theo Amazon, mức này thấp hơn nhiều đối thủ hyperscaler – thuật ngữ chỉ các hãng vận hành hạ tầng đám mây siêu quy mô như Amazon, Microsoft, Google hay Meta. Amazon cho biết Microsoft đạt 0,27 L/kWh trong năm 2025, Meta ở mức 0,19 L/kWh trong năm 2024, còn Google cao nhất với 1,15 L/kWh trong cùng giai đoạn. Dù các con số này cần được xem trong bối cảnh khác biệt về khí hậu, thiết kế cơ sở hạ tầng và phương pháp báo cáo, Amazon rõ ràng muốn chứng minh rằng họ đang vận hành hiệu quả hơn về mặt nước.

Amazon nói họ đã hoàn thành khoảng 75% chặng đường hướng tới mục tiêu “water positive” từng công bố từ năm 2022. Khái niệm này không có nghĩa doanh nghiệp ngừng dùng nước, mà là bù đắp lại lượng nước đã sử dụng bằng các giải pháp phục hồi và tái tạo tài nguyên nước. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng mục tiêu này vẫn không làm giảm bớt câu hỏi cốt lõi: các datacenter có đang tạo thêm áp lực lên nguồn nước địa phương, đặc biệt ở những khu vực nóng và khô hạn, hay không. Bởi trên thực tế, việc hoàn toàn loại bỏ nước khỏi chu trình vận hành trung tâm dữ liệu gần như là điều rất khó xảy ra.

Một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến lượng nước tiêu thụ tăng mạnh là sự bùng nổ của AI, đặc biệt là AI tạo sinh, hay generative AI – công nghệ đứng sau các chatbot và hệ thống tạo văn bản, hình ảnh, mã nguồn. Các máy chủ AI thường dùng bộ xử lý công suất cao, tỏa nhiệt lớn hơn đáng kể so với máy chủ truyền thống, kéo theo nhu cầu làm mát cao hơn. Vì vậy, khi các công ty công nghệ đẩy mạnh xây dựng cụm máy chủ phục vụ huấn luyện và vận hành mô hình AI, mức tiêu thụ nước cũng leo thang theo. Trước đó, Microsoft từng ghi nhận lượng nước dùng tại các cơ sở của hãng tăng 34% lên 6,4 triệu mét khối vào năm 2022, và làn sóng AI tạo sinh được xem là một nguyên nhân chính.

Amazon cho biết khoảng 90% thời gian, các cơ sở của họ dùng “free air cooling”, tức phương pháp làm mát bằng cách đưa không khí bên ngoài vào để hấp thụ nhiệt từ máy chủ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nước. Đây là kỹ thuật giúp giảm đáng kể nhu cầu làm mát bằng chất lỏng trong điều kiện thời tiết phù hợp. Tuy nhiên, khi nhiệt độ môi trường tăng cao, hệ thống vẫn phải chuyển sang “evaporative cooling” – làm mát bay hơi, một phương pháp sử dụng nước để hạ nhiệt hiệu quả hơn trong những ngày nóng nhất. Nói cách khác, ngay cả những datacenter tối ưu tốt cũng khó có thể tách rời hoàn toàn khỏi nước.

Việc Amazon công bố số liệu diễn ra trong bối cảnh làn sóng phản đối xây dựng trung tâm dữ liệu tại Mỹ ngày càng mạnh. Người dân lo ngại các cơ sở này không chỉ tiêu tốn điện, ảnh hưởng cảnh quan mà còn “uống” quá nhiều nước. Một khảo sát gần đây cho thấy đa số người Mỹ không muốn datacenter được xây gần nơi họ sinh sống. Những lo ngại này không phải vô cớ: từng có báo cáo cho thấy các trung tâm dữ liệu của Google đã tiêu thụ hơn một phần tư tổng lượng nước sử dụng tại thành phố The Dalles, bang Oregon. Trong khi đó, nhiều dự án datacenter mới tại Mỹ lại đang được quy hoạch ở các khu vực vốn đã đối mặt với hạn hán.

Trong nhiều năm, các hãng công nghệ thường nhấn mạnh đến hiệu suất năng lượng, phát thải carbon và quy mô điện toán đám mây. Nhưng giờ đây, nước đang trở thành một chỉ số bền vững không thể né tránh. Với sự phát triển của hyperscale cloud – mô hình đám mây siêu quy mô phục vụ hàng triệu khách hàng – và làn sóng đầu tư AI, bài toán tài nguyên nước đang nổi lên như một rủi ro chiến lược. Việc Amazon chủ động công bố số liệu có thể là bước đi nhằm kiểm soát câu chuyện trước áp lực dư luận, nhưng đồng thời cũng cho thấy ngành datacenter đang bước vào giai đoạn buộc phải minh bạch hơn về cái giá môi trường của tăng trưởng số.