Amazon úp mở bán cả “rack” chip tự thiết kế khi năng lực AI trên AWS gần kín chỗ

Trong thư thường niên gửi cổ đông, CEO Amazon Andy Jassy đã hé lộ một khả năng đáng chú ý: Amazon có thể không chỉ dùng chip tự phát triển cho nội bộ, mà còn bán chúng ra bên ngoài theo từng “rack” máy chủ hoàn chỉnh. Trong trung tâm dữ liệu, “rack” là tủ tiêu chuẩn chứa nhiều máy chủ, thiết bị mạng và nguồn điện, thường được bán như một đơn vị hạ tầng sẵn sàng triển khai. Theo Jassy, nếu mảng chip của Amazon được tách ra như một công ty riêng và bán sản phẩm cho cả AWS lẫn khách hàng thứ ba, doanh thu thường niên theo tốc độ hiện tại có thể đạt khoảng 50 tỷ USD. Đây là tín hiệu cho thấy Amazon ngày càng tự tin với chiến lược bán dẫn nội bộ, trong bối cảnh các hãng công nghệ lớn chạy đua kiểm soát phần cứng để giảm phụ thuộc vào nhà cung cấp bên ngoài.

Jassy tiết lộ đã có hai khách hàng lớn của AWS đề nghị mua toàn bộ năng lực cung cấp instance Graviton trong năm 2026, nhưng Amazon từ chối. “Instance” là các máy chủ ảo trên nền tảng đám mây, còn Graviton là dòng CPU do Amazon tự thiết kế cho AWS nhằm tối ưu hiệu năng và chi phí. Theo CEO này, các dịch vụ chạy trên chip “cây nhà lá vườn” hiện mang về khoảng 20 tỷ USD doanh thu cho Amazon. Đáng chú ý hơn là Trainium, dòng chip chuyên cho trí tuệ nhân tạo/ Vision AI. Trainium được thiết kế để xử lý các tác vụ AI quy mô lớn, đặc biệt là huấn luyện và suy luận mô hình. Amazon cho biết năng lực cho Trainium3, phiên bản ra mắt đầu năm nay, gần như đã được đặt kín. Thậm chí một phần đáng kể công suất của Trainium4, dự kiến còn khoảng 18 tháng nữa mới phổ biến rộng rãi, cũng đã được khách hàng đặt trước.

Amazon không giấu tham vọng dùng chip tự phát triển để cải thiện mạnh hiệu quả tài chính. Jassy cho biết Trainium có thể giúp công ty tiết kiệm “hàng chục tỷ USD” chi tiêu vốn mỗi năm. “Chi tiêu vốn”, hay capex, là khoản đầu tư lớn vào hạ tầng như trung tâm dữ liệu, máy chủ và thiết bị mạng. Ông cũng nói các chip này có thể mang lại lợi thế vài trăm điểm cơ bản về biên lợi nhuận hoạt động so với việc tiếp tục phụ thuộc vào chip của bên khác cho tác vụ “inference”. Trong AI, inference là giai đoạn mô hình đã được huấn luyện xong và đang tạo câu trả lời, dự đoán hoặc xử lý yêu cầu thực tế của người dùng. Đây là mảng ngày càng quan trọng vì chi phí vận hành AI ở quy mô lớn thường nằm nhiều ở khâu suy luận hơn là chỉ huấn luyện ban đầu.

Amazon cũng đưa ra bức tranh lớn hơn về AWS và thị trường điện toán đám mây. Theo Jassy, chỉ trong ba năm đầu hoạt động, AWS đã đạt tốc độ doanh thu 58 tỷ USD; còn trong ba năm gần đây, công ty đã xây dựng được danh mục doanh thu AI trị giá 15 tỷ USD. Hiện doanh thu hàng năm của AWS ở mức 142 tỷ USD, nhưng CEO Amazon nhấn mạnh rằng 85% chi tiêu CNTT toàn cầu vẫn đang nằm ở hệ thống “on-premises”, tức hạ tầng đặt tại chỗ trong doanh nghiệp thay vì chạy trên đám mây. Điều đó đồng nghĩa dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay lại là điện. Jassy cho biết AWS đã bổ sung thêm 3,9 gigawatt công suất điện trong năm 2025 và kỳ vọng sẽ tăng gấp đôi tổng năng lực điện vào cuối năm 2027. Dù vậy, công ty vẫn đang thiếu công suất để đáp ứng hết nhu cầu thị trường.

Ngoài đám mây và chip, thư cổ đông năm nay còn cho thấy Amazon đang đẩy mạnh các dự án hạ tầng vật lý ở quy mô rất lớn. Dịch vụ Internet băng rộng bằng vệ tinh của hãng dự kiến chính thức khai trương vào giữa năm 2026 với khoảng 200 vệ tinh. Ở mảng giao hàng bằng drone, Prime Air hiện đã có thiết kế mà Amazon tin là đủ khả năng mở rộng quy mô. Công ty đặt mục tiêu phục vụ các cộng đồng có tổng cộng 30 triệu khách hàng vào cuối năm nay và giao nửa tỷ gói hàng bằng drone trước khi thập kỷ này kết thúc. Prime Air sẽ hoạt động từ các “Same Day Fulfillment Center”, tức trung tâm hoàn tất đơn hàng trong ngày, nơi lưu trữ khoảng 90.000 mặt hàng bán chạy nhất để giao trong 30 phút. Song song, dịch vụ Amazon Now sẽ dùng các “micro-fulfillment center” — trung tâm hoàn tất đơn hàng cỡ nhỏ, chỉ chứa vài nghìn sản phẩm nhưng đặt gần khu dân cư — nhằm rút thời gian giao xuống còn 20 phút. Riêng tại Ấn Độ, Amazon đã có hơn 360 cơ sở dạng này.

Một trong những con số gây chú ý nhất là Amazon hiện có hơn một triệu robot đang hoạt động trong các trung tâm hoàn tất đơn hàng. Các robot này hỗ trợ nhiều khâu như cất hàng lên kệ, lấy hàng, phân loại và vận chuyển bên trong cơ sở. Amazon khẳng định việc tự động hóa quy mô lớn vẫn song hành với vai trò là một trong những nhà tạo việc làm lớn tại Mỹ. Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn là Jassy tiếp tục phát tín hiệu Amazon có thể thương mại hóa công nghệ robot của mình. Ông cho biết công ty sẽ xem xét phát triển các giải pháp robot cho khách hàng công nghiệp và cả người tiêu dùng, tận dụng lợi thế quy mô cùng vòng phản hồi dữ liệu thời gian thực từ mạng lưới robot khổng lồ đang vận hành mỗi ngày. Nói cách khác, Amazon có thể đang chuẩn bị lặp lại công thức AWS: xây công nghệ cho nội bộ trước, sau đó biến nó thành sản phẩm bán ra thị trường.

Thông điệp xuyên suốt trong lá thư là Amazon tin AI sẽ làm thay đổi không chỉ cách xây trung tâm dữ liệu, mà cả cách người dùng tương tác với mua sắm trực tuyến. Jassy cho rằng giao diện bán lẻ trong kỷ nguyên AI có thể khác biệt đáng kể so với ngày nay, dù cần thời gian để các trải nghiệm mới đủ tốt và người tiêu dùng chấp nhận chúng. Nhìn tổng thể, Amazon đang đặt cược đồng thời vào chip, đám mây, điện năng, robot, vệ tinh và drone như những mảnh ghép của một hệ sinh thái khổng lồ. Điểm đáng chú ý là nhiều công nghệ từng chỉ phục vụ nội bộ nay đang dần được định vị như sản phẩm thương mại tiềm năng. Nếu chiến lược này thành công, Amazon sẽ không chỉ là nhà bán lẻ hay nhà cung cấp đám mây, mà còn có thể trở thành một nhà cung cấp hạ tầng công nghệ toàn diện cho kỷ nguyên AI.