Ấn Độ chặn Telegram trước kỳ thi y khoa NEET sau bê bối rò rỉ đề, hơn 2,3 triệu thí sinh bị ảnh hưởng gián tiếp

Chính phủ Ấn Độ đã quyết định chặn tạm thời ứng dụng nhắn tin Telegram trong vài ngày nhằm giảm nguy cơ lừa đảo và phát tán thông tin sai lệch trước kỳ thi National Eligibility cum Entrance Test, hay NEET. Đây là kỳ thi đầu vào duy nhất để vào các trường y tại Ấn Độ, với khoảng 2,3 triệu người dự thi nhưng chỉ khoảng 100.000 suất trúng tuyển, khiến mức độ cạnh tranh cực kỳ khốc liệt. Trong bối cảnh áp lực thi cử rất cao, bất kỳ nghi vấn nào liên quan đến rò rỉ đề thi cũng có thể nhanh chóng biến thành khủng hoảng trên mạng xã hội.

Cơ quan Khảo thí Quốc gia Ấn Độ, tức National Testing Agency (NTA) – đơn vị phụ trách tổ chức nhiều kỳ thi tuyển sinh trên toàn quốc – đã tổ chức kỳ thi NEET 2026 vào ngày 3/5. Tuy nhiên, chỉ ít ngày sau, cộng đồng mạng phát hiện một số bài đăng trên Telegram mang ngày 1/5 có chứa video về câu hỏi trong đề NEET, làm dấy lên nghi ngờ đề thi đã bị lộ từ trước giờ thi. Dù NTA khẳng định không có chuyện rò rỉ đề trước kỳ thi, cơ quan này cũng thừa nhận tờ đề xuất hiện trong video là thật.

Theo NTA, mỗi đề thi đều có một mã nhận diện riêng, còn gọi là unique identifier – tức dấu định danh duy nhất dùng để truy vết nguồn gốc tài liệu. Nhờ chi tiết này, cơ quan chức năng xác định được thí sinh liên quan đến tờ đề xuất hiện trong video cũng như địa điểm thi nơi đề được sử dụng. NTA xem đây là bằng chứng cho thấy hệ thống tổ chức thi của họ có khả năng kiểm soát và điều tra sau sự cố, dù điều đó không đủ để dập tắt tranh cãi về việc đề có bị phát tán sớm hay không.

Một yếu tố kỹ thuật khiến vụ việc thêm rối rắm là Telegram cho phép người dùng chỉnh sửa bài đăng mà không làm thay đổi ngày hiển thị ban đầu. Điều đó có nghĩa một bài đăng ghi ngày 1/5 hoàn toàn có thể được cập nhật vào ngày 4/5 để thêm nội dung đề thi, nhưng vẫn tạo cảm giác như đó là thông tin bị lộ trước kỳ thi. Chính vì vậy, giới chức Ấn Độ cho rằng tính năng chỉnh sửa bài đăng này đã góp phần gây hoang mang. Trong đợt siết mới, Bộ Điện tử và Công nghệ Thông tin Ấn Độ, gọi tắt là MeitY, không chỉ hạn chế truy cập Telegram từ ngày 16/6 đến 22/6 mà còn yêu cầu nền tảng vô hiệu hóa tính năng sửa tin nhắn tại Ấn Độ đến hết ngày 30/6.

Rắc rối không dừng ở các video trên Telegram. Sau kỳ thi ngày 3/5, cư dân mạng còn phát hiện một tài liệu mang tên “guess paper” – có thể hiểu là bộ đề dự đoán không chính thức, thường được dùng để ôn tập – có nhiều câu hỏi trùng đáng kể với đề thi thật năm nay. Mức độ tương đồng lớn đến mức NTA cho rằng vụ việc đủ nghiêm trọng để hủy kết quả kỳ thi trước đó và dời ngày thi lại sang 21/6. Quyết định này cho thấy cơ quan quản lý muốn tránh mọi nghi ngờ về tính công bằng của kỳ thi, dù cái giá phải trả là thêm áp lực cho hàng triệu thí sinh.

Để chuẩn bị cho kỳ thi tổ chức lại, NTA đã đề nghị MeitY sử dụng quyền hạn theo Information Technology Act, tức Luật Công nghệ Thông tin của Ấn Độ, nhằm áp đặt lệnh chặn Telegram. Mục tiêu chính là ngăn kịch bản hỗn loạn của tháng 5 lặp lại, đồng thời chặn các đối tượng lừa đảo quảng cáo bán quyền truy cập vào đề thi. Đây là một dạng scam – thuật ngữ chỉ hành vi lừa đảo trực tuyến nhằm chiếm tiền hoặc dữ liệu của nạn nhân – vốn thường bùng phát mạnh trong các mùa thi có tính cạnh tranh cao.

Ấn Độ từng nhiều lần bị chỉ trích vì cắt internet trên diện rộng trong thời gian diễn ra các kỳ thi lớn. So với việc ngắt mạng toàn thành phố, chặn Telegram được xem là giải pháp hẹp hơn, nhưng tác động vẫn rất lớn. NTA thừa nhận yêu cầu của họ ảnh hưởng đến hàng trăm nghìn công dân sử dụng Telegram cho các mục đích hợp pháp như học tập, công việc, liên lạc cá nhân và tiếp cận thông tin. Cơ quan này cũng công khai bày tỏ sự tiếc nuối về những bất tiện phát sinh.

Tổ chức vận động Internet Freedom Foundation đã lên tiếng phản đối quyết định chặn Telegram, cho rằng biện pháp này vi hiến và thể hiện sự lạm quyền. Theo lập luận của nhóm, nếu kỳ thi thực sự an toàn và không có rò rỉ đề, thì điều nhà chức trách đang cố ngăn chặn chỉ là tin đồn. Mà tin đồn, theo họ, không thể là lý do chính đáng để đóng cả một nền tảng khi các biện pháp nhắm mục tiêu hơn như chặn nội dung cụ thể hoặc truy tố hình sự vẫn có thể được áp dụng.

Ấn Độ không phải quốc gia duy nhất áp dụng biện pháp mạnh tay với internet trong mùa thi. Syria và Sudan cũng từng có các đợt ngắt kết nối để ngăn gian lận. Tuy vậy, Internet Society – một tổ chức phi lợi nhuận hoạt động trong lĩnh vực phát triển internet mở – đã nhiều lần phản đối cách làm này. Theo tổ chức, internet shutdown, tức việc cắt hoặc hạn chế truy cập internet trên diện rộng, không bao giờ là phản ứng tương xứng. Ngay cả khi nó có thể ngăn một số thí sinh trao đổi đáp án, nó đồng thời làm gián đoạn dịch vụ trực tuyến của toàn xã hội và không phải là cơ chế chống gian lận hiệu quả về lâu dài.