Apple siết chặt kiểm soát iPhone, iPad cho trẻ em: an toàn hơn nhưng phụ huynh sẽ bận rộn hơn

Apple vừa công bố loạt tính năng mới cho tài khoản trẻ em trên iPhone và iPad, biến hệ điều hành iOS thành một trung tâm kiểm soát chặt chẽ hơn dành cho phụ huynh. iOS là hệ điều hành di động của Apple, chạy trên iPhone và iPad. Theo đó, cha mẹ sẽ phải phê duyệt thường xuyên hơn mỗi khi con muốn cài ứng dụng mới, truy cập một website lạ hoặc liên hệ với người chưa được cho phép. Động thái này cho thấy Apple đang đẩy mạnh lớp “trust and safety” – tức nhóm công cụ bảo vệ người dùng, đặc biệt là trẻ vị thành niên, khỏi nội dung và tương tác có nguy cơ gây hại.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là Apple nâng cấp tính năng Ask to Buy, vốn cho phép phụ huynh duyệt các ứng dụng trước khi trẻ tải về. Giờ đây, quá trình thiết lập sẽ hướng dẫn cha mẹ cấu hình rõ hơn ứng dụng nào được phép sử dụng, đồng nghĩa họ trở thành “người gác cổng” cho gần như toàn bộ nhu cầu cài app của con. Bên cạnh đó, Apple còn giới thiệu Ask to Browse. Đây là cơ chế yêu cầu phụ huynh chấp thuận khi trẻ rời khỏi các trang web đã được xem là đáng tin cậy để truy cập một địa chỉ mới. Nói cách khác, việc lướt web của trẻ sẽ không còn hoàn toàn tự do mà được đặt trong một vành đai kiểm soát chặt hơn.

Không chỉ ứng dụng và website, Apple còn mở rộng kiểm soát sang liên lạc cá nhân. Khi bản iOS mới phát hành vào mùa thu năm nay, phụ huynh có thể quản lý các cuộc chat và cuộc gọi của con, trong đó người liên hệ mới sẽ cần được phê duyệt trước khi có thể nhắn tin hoặc gọi điện. Hệ thống cũng quét nội dung đa phương tiện trong tin nhắn để phát hiện ảnh khỏa thân hoặc cảnh máu me, sau đó tự động làm mờ. Trong các cuộc gọi FaceTime – dịch vụ gọi video trực tiếp của Apple – nội dung nhạy cảm cũng có thể bị chặn hiển thị. Tuy nhiên, phần trình diễn tại WWDC, tức Hội nghị các nhà phát triển toàn cầu của Apple, cho thấy vẫn có tùy chọn xác nhận kiểu “Bạn có chắc không?” để hiện lại ảnh đã bị làm mờ, đặt ra câu hỏi về mức độ nghiêm ngặt thực tế của cơ chế này.

Ngoài kiểm duyệt nội dung, Apple còn tăng cường quản lý thời gian sử dụng thiết bị. Tính năng Time Allowances sẽ chia ứng dụng thành các nhóm như giải trí, trò chơi và mạng xã hội, rồi đề xuất hạn mức dùng mỗi ngày cho từng nhóm. Trong ví dụ Apple đưa ra, giải trí và game được khuyến nghị tối đa một giờ mỗi loại, còn mạng xã hội chỉ 30 phút. Đây là cách tiếp cận theo danh mục, thay vì chỉ đặt giới hạn chung cho toàn bộ thiết bị. Phụ huynh cũng có thể quyết định thời điểm một số ứng dụng được phép hoạt động, chẳng hạn chặn app giải trí trong giờ học, tạm dừng toàn bộ việc dùng điện thoại, cho phép dùng không giới hạn hoặc xem báo cáo con đã dành bao nhiêu thời gian cho từng ứng dụng.

Về thông điệp chính thức, Apple cho biết các công cụ mới nhằm giúp trẻ có thời gian cho học tập, thể thao, giấc ngủ và giao tiếp ngoài đời thực thay vì dán mắt vào màn hình. Lãnh đạo Apple cũng nhấn mạnh điện thoại và máy tính bảng có thể hỗ trợ trẻ phát triển tính tự lập, sáng tạo và học hỏi. Dù vậy, thực tế là các công cụ mới có thể khiến cha mẹ phải xử lý hàng loạt yêu cầu phê duyệt mỗi ngày, từ cài app, mở web cho đến thêm liên hệ mới. Điều đó khiến trải nghiệm nuôi dạy con bằng công nghệ ngày càng giống vận hành một bộ phận IT nội bộ, nơi phụ huynh liên tục đóng vai trò quản trị viên hệ thống.

Apple cho biết các thay đổi được xây dựng với sự tham gia góp ý từ nhiều tổ chức về sức khỏe trẻ em và an toàn trực tuyến, bao gồm American Academy of Pediatrics, Childnet, ConnectSafely, Family Online Safety Institute và Common Sense Media. Đây là các tổ chức chuyên nghiên cứu, tư vấn hoặc xây dựng hướng dẫn về sự phát triển của trẻ em trong môi trường số. Apple cũng cho biết đang phối hợp với American Academy of Pediatrics để điều chỉnh bộ hướng dẫn sử dụng truyền thông trong gia đình thành một kế hoạch phù hợp hơn với hệ sinh thái của hãng. Việc viện dẫn các đối tác chuyên môn cho thấy Apple muốn củng cố tính chính danh cho chiến lược kiểm soát thiết bị ngày càng sâu của mình.

Nhìn rộng hơn, động thái của Apple phản ánh xu hướng các hãng công nghệ lớn ngày càng phải chứng minh rằng họ có biện pháp bảo vệ trẻ vị thành niên trước áp lực từ xã hội, cơ quan quản lý và các tổ chức bảo vệ người dùng. Các tính năng như quét nội dung nhạy cảm, giới hạn thời gian dùng app hay phê duyệt liên hệ mới thực chất là những lớp “parental controls” – công cụ kiểm soát của phụ huynh – nhưng nay được Apple đẩy lên mức chi tiết và can thiệp sâu hơn. Câu hỏi còn lại là liệu sự an toàn gia tăng có đủ để bù cho khối lượng công việc mới mà cha mẹ phải gánh, khi mỗi cú chạm tải app hay mở web của trẻ đều có thể biến thành một thông báo xin phép.